Batı Balkanlar ve Türkiye, 2011’e kadar 4,5 milyar avro AB yardımı alacak

20/10/2008

Avrupa Komisyonu, 2010 yılı içinde yedi Batı Balkan ülkesi ile Türkiye’ye verilecek olan 4,5 milyar avro değerindeki katılım öncesi yardıma ilişkin harcama planını onayladı.

(EU - 10/10/08; AFP - 09/10/08; EMportal - 30/09/08; Avrupa Komisyonu, Reuters, Hina, Makfax, B92 - 29/09/08)

AK, "AB’ye giden yol, vatandaşların günlük yaşamlarını iyileştirmeye ve Birliğe katılım konusundaki katı kriterlere uymaya yönelik reformlarla dolu", dedi. [Getty Images]

Avrupa Komisyonu (AK), Ekim ayı sonunda, AB’nin 2008-2010 döneminde sekiz Güneydoğu Avrupa ülkesine vermek için ayırdığı yaklaşık 4,5 milyar avro değerindeki mali yardımla ilgili öncelikleri belirleyen bir stratejiyi kabul etti.

Yapılacak olan bu yardım, söz konusu ülkelerin kalkınma süreçlerini geliştirmeyi ve 27 uluslu Birliğe üyelik için gerekli siyasi ve ekonomik kriterleri sağlamaya ve yasalarını AB standart ve normları ile uyumlu hale getirmeye yönelik çabalarını desteklemeyi amaçlıyor.

Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) programı çerçevesinden yapılacak olan yardımdan, resmi AB adayları Hırvatistan, Makedonya ve Türkiye ile potansiyel adaylar olan Arnavutluk, Bosna Hersek (BH), Kosova, Karadağ ve Sırbistan yararlanacak.

Ülkeye özel programlar kapsamında tahsis edilen yardım miktarı, toplam 4013 milyar avro. Ayrıca ekonomik, sosyal ve sivil toplumsal gelişim, idare ve yargı reformu ve organize suç ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlarda çeşitli ortaklar tarafından yürütülecek olan ortak projeleri desteklemeye yönelik bir program için de 458,4 milyon avro ayrıldı.

AK, 29 Eylül’de planın kabul edildiğini duyuran bir açıklamada, " AB’ye giden yol, vatandaşların günlük yaşamlarını iyileştirmeye ve Birliğe katılım konusundaki katı kriterlere uymaya yönelik reformlarla dolu. Bu yolda ilerleme sağlamak için, siyasi irade ve gücün yanında önemli ölçüde mali çabaya da ihtiyaç var", dedi.

Üç AB adayının her biri için ayrılan katılım öncesi yardım, beş IPA unsuruna odaklanıyor: geçiş süreci desteği ve kurum oluşturma; sınır ötesi işbirliği; bölgesel, kırsal ve insan kaynakları açısından kalkınma.

AB ile olan katılım görüşmelerini önümüzdeki yıl tamamlaması beklenen Hırvatistan için ayrılan yardım miktarı, (bölgesel kalkınmaya ayrılan 154 milyon avro, kurum oluşturmaya ayrılan 131 milyon avro ve kırsal kalkınmaya ayrılan 77 milyon avro da dahil olmak üzere) toplam 451 milyon avronun üzerinde. Sınır ötesi işbirliği girişimleri ve insan kaynakları gelişimine yönelik yardım miktarları, sırasıyla 47 ve 43 milyon avro. Üç yıllık dönemde Türkiye’ye verilmesi planlanan mali yardımın toplamı ise, (2008’de 539 milyon avro, 2009'da 566 milyon avro ve 2010’da 654 milyon avro olmak üzere) 1750 milyar avronun üzerinde.

Potansiyel AB adayları ile komşuları arasındaki sınır ötesi işbirliği çalışmalarına yönelik desteklerin, toplam yardımlar içindeki payı yüzde 3-14 arasında değişiyor. [Arşiv]

AK’nın açıklamasında, "Türkiye’ye sağlanacak olan AB yardımı, temel hak ve özgürlüklerin, demokrasinin, hukuk devletinin, insan haklarının, azınlıkların korunmasının ve AB-Türkiye Sivil Toplum Diyaloğunun garanti altına alınması için kurumsal istikrarın desteklenmesine odaklanıyor", denildi.

Toplam 695 milyon avro, yani diğer bir deyişle Türkiye’nin 2011’e kadar alması planlanan toplam katılım öncesi yardımının üçte birinden fazlası, kurum oluşturma çalışmaları için ayrıldı. Bölgesel kalkınma alanındaki girişimlerin desteklenmesi için ayrılan miktar ise 595 milyon avro. Türkiye’de kırsal kesimin, insan haklarının ve sınır ötesi işbirliğinin geliştirilmesi için, sırasıyla 270, 172 ve 28 milyon avro değerinde AB fonu tahsis edildi.

Aralık 2005’te resmen AB aday ülkesi statüsü kazanan, fakat müzakereler için henüz bir başlangıç tarihi alamayan Makedonya, 2008-2010 döneminde katılım öncesi destek programı kapsamında 27 uluslu bloktan toplam 244 milyon avro yardım alacak. Yaklaşık 114 milyon avro, yani fonun yaklaşık yarısı, sektörel reformların hayata geçirilmesi ve müktesebatın benimsenip uygulamaya konulması gibi kurum oluşturma alanındaki çalışmalara ayrılacak.

Bölgesel kalkınma için 63 milyon avro harcanırken, 29 milyon avro da Makedonya’nın, AB’nin uyum politikasına katılmaya hazırlanmasına yardım ve kırsal kalkınma çalışmaları için kullanılacak. İnsan kaynaklarının gelişimi için 22 milyon avro alacak olan ülke, sınır bölgeleri arasında yakın ilişkiler kurmayı, çevrenin korunmasına yönelik ortak çalışmaları desteklemeyi ve turizm potansiyelini geliştirmeyi amaçlayan sınır ötesi işbirliği girişimleri için de 17 milyon avro destek alacak.

Potansiyel AB üyeleri olan Arnavutluk, BH, Kosova, Karadağ ve Sırbistan, sadece ilk iki IPA unsuru için yardım alabiliyor: geçiş süreci desteği ve kurum oluşturma ile sınır ötesi işbirliği.

Bu beş Batı Balkan ülkesi için ayrılan yardım fonları içinde aslan payı, kurum oluşturma çalışmalarının desteklenmesi için ayrılacak. AK, yardımların "yönetimi ve hukuk devletini iyileştirmek, ekonomik ve sosyal gelişimi desteklemek, AB yasaları ile uyumlu yasaların kabul edilmesine yardım etmek ve yasaları uygulama kapasitesi oluşturmak" için kullanılacağını söyledi.

Potansiyel AB adayları ile komşuları ve blok üyeleri arasındaki sınır ötesi işbirliği çalışmalarına yönelik desteklerin, her ülkenin kendi ulusal programı için ayrılması öngörülen toplam yardım miktarı içindeki payı yüzde 3-14 arasında değişiyor.

AK’nın açıklamasında, "Türkiye’ye sağlanacak olan AB yardımı, temel hak ve özgürlüklerin, demokrasinin, hukuk devletinin, insan haklarının, azınlıkların korunmasının garanti altına alınması için kurumsal istikrarın desteklenmesine odaklanıyor", denildi. [Getty Images]

Üç yıllık süreçte Sırbistan 584 milyon avro yardım alacak. Bunun 548 milyon avrosu, AB’nin siyasi ve ekonomik kriterlerinin yerine getirilmesi ve üyeliğin getireceği yükümlülükleri yerine getirme kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmaları desteklemek ve 36 milyon avrosu da sınır ötesi işbirliği çalışmaları için kullanılacak.

BH’ye tahsis edilen 270 milyon avronun 255 milyon avrosu kurum oluşturma çalışmalarına, 15 milyon avrosu da sınır ötesi işbirliğine ayrılacak. AK, 2008-2010 dönemine ait Çok Yıllı Gösterge Niteliğinde Planlama Belgesinde, BH’nin, AB reformlarının uygulanması konusunda sadece "sınırlı bir ilerleme" gösterdiğini belirtti. Komisyon ayrıca, ülkenin, yasama ve yürütme organlarının etkinliklerini artırması, devlet ve kurumlar arasındaki işbirliğini geliştirmesi ve emniyet yapısında reform yapmayı kabul etmesi gerektiğini de dile getirdi.

Arnavutluk’un alacağı katılım öncesi yardım toplam 245 milyon avro değerinde. Yardımın 215 milyon avroluk kısmı, kurum oluşturma çalışmalarına, özellikle de yargı ve kamu idaresi reformları ile yolsuzluk ve organize suçla mücadeleye ayrılacak. Kalan 30 milyon avro ise sınır ötesi işbirliği çalışmaları için kullanılacak.

Karadağ, 100 milyon avroluk yardım alacak ve bunun 86 milyon avrosu kurum oluşturma, 14 milyon avrosu da sınır ötesi işbirliği çalışmalarına ayrılacak.

Şubat ayında Sırbistan’dan bağımsızlığını ilan eden Kosova’ya yapılması planlanan yardım miktarı ise – 125 milyon avro 2008’de, 66 milyon 2009’da ve 67 milyon avro 2010’da verilmek üzere – toplam 258 milyon avro. Kurum oluşturma çalışmalarına ayrılan 250 milyon avro, özellikle sivil toplumun geliştirilmesi, Sırp ve diğer azınlıkların korunması ve hukuk devletinin güçlendirilmesi için kullanılacak. Üç yıllık dönemde sınır ötesi işbirliği çalışmaları için ayrılan fon miktarı 8 milyon avro. Kosova ayrıca, Temmuz ayındaki uluslararası bağışçılar konferansında söz verildiği üzere 100 milyon avroluk ilave bir yardım daha alacak. AK, açıklamasında konuyla ilgili olarak, "Bu paranın kullanımı için bütçe makamının onayı beklenmektedir", dedi.