Kosova ordu kurmaya hazırlanırken, NATO uzun vadede ülkede kalmaya devam edecek

07/04/2008

KFOR, Kosova’da güvenliği korumaya devam ederken, yeni ülkenin kendi güvenliğini sağlama görevini üstlenmesine yardım edilmesine yönelik planlar yapılıyor.

Blerta Foniqi-Kabashi, Southeast European Times, Priştine – 07/04/08

Yerli bir çocuk, Mitrovica’nın Arnavut ve Sırp kesimlerini birbirine bağlayan üç köprüden birini korumakta olan İspanyol KFOR askerlerinin yanından geçiyor. [Getty Images]

Kosova, bu yıl içinde Kosova Güvenlik Gücü (KSF) adı altında kendi ordusunu kurmak istiyor. KSF, Avrupa’daki diğer askeri güçlere kıyasla daha küçük ve hafif silahlı olacak; orduda görev yapan asker sayısı 2500 faal asker ve 800 yedek subayla sınırlı kalacak. Ordunun birincil görevleri arasında kriz durumlarına müdahale edilmesi, patlayıcı maddelerin etkisiz hale getirilmesi ve sivillerin korunması yer alıyor.

Ordunun, ülkedeki mevcut acil durum müdahale kurumu olan Kosova Muhafız Birlikleri (KPC) içinden kurulması planlanıyor. Sekiz yıl önce UNMIK ve KFOR denetimi altında kurulan KPC, yangın söndürme, arama-kurtarma ve tıbbi yardım çalışmalarında görev alıyor. Mali destek ise Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Avrupa Komisyonu gibi bağışçılar tarafından sağlanıyor.

Esasen silahsız bir kurum olan KPC’nin yalnızca 200 mensubu silah taşıma yetkisine sahip. Fakat yine de KPC içinde görev yapanların çoğunun kökeni, lağvedilen Kosova Kurtuluş Ordusuna (KLA) dayanıyor. Dolayısıyla bu kişilerin askeri tecrübesi, gelecekteki Kosova ordusunun temelini oluşturabilir.

Başbakan Yardımcısı Hayrettin Kuçi, Southeast European Times’a yaptığı açıklamada, “Geçiş süreci kapsamında çok yakında Kosova’da bir savunma bakanlığı kurulacak ve bu bakanlık, KPC’nin KSF’ye dönüşmesini denetleyecek”, dedi.

Kosova cumhurbaşkanı Fatmir Seydiu’ya göre KSF, ülkenin uzun vadede NATO ile bütünleşme hedefi doğrultusunda şekillendiriliyor: "Süreç zaten başladı ve bir yıl içinde Kosova’nın yeni güvenlik gücü NATO standartlarına uygun olarak kurulmuş olacak."

KPC’nin KSF’ye dönüştürülmesi, BM eski temsilcisi Martti Ahtisaari’nin ortaya koyduğu statü planında öngörülüyordu. BM Güvenlik Konseyi, Ahtisaari’nin önerileri üzerinde bir anlaşmaya varamamış olsa da, Kosovalı liderler bu önerileri, çoklu etnik yapıya sahip bir demokrasi kurarken esas olarak alacaklarına dair söz veriyorlar. Ahtisaari planı kapsamında KSF, Kosova ve uluslararası toplumun ortak bir çabası olacak ve bu ordu için fon ve kaynak sağlanacak.

KPC Komutanı Süleyman Selimi, Southeast European Times’ın kendisiyle yaptığı söyleşide KSF’nin planlanan dönüşüm sürecini ve ordunun bağımsız Kosova’da oynayacağı rolü anlattı.

Selimi, "Kosova hükümeti ve parlamentosu gerekli yasal altyapıyı hazırlıyor. Bu sürecin ardından uygulama aşamasına geçeceğiz. 2008 yılı dönüşüm, sorumluluk ve mücadeleyle dolu bir yıl olacak ve bence hükümet, yükümlülüklerini yerine getirecek. Bizim de KPC olarak kısa ve uzun vadeli görüvlerimiz var", dedi.

Kosova’da güvenliği sağlamak hiç de kolay bir iş değil. Bir yandan etnik düşmanlığın yol açtığı gerilim ve buna ek olarak yaşanan ekonomik sıkıntılar, ülkede istikrarsız bir ortam yaratırken, – Kosova’nın bağımsızlığını ve Kosova kurumlarının yetkisini henüz kabul etmeyen – Kosovalı Sırplarla olan anlaşmazlık da gerilimi tırmandırıyor.

Kosova Muhafız Birlikleri (KPC) mensupları, Priştine’deki bir törende muhafızlık yapıyor. KPC, gelecekte Kosova ordusu olarak hizmet vermesi planlanan yeni bir güvenlik gücüne dönüştürülecek. [Getty Images]

Selimi, bölünme tehditlerine rağmen yeni ordunun Kosova’nın her yerinde varlığını kabul ettirmeyi başaracağından emin: "Bu bir meydan okuma olmayacak. KSF, NATO birliklerinin yakınında olacak. KSF’nin tüm Kosova’da faaliyet göstereceğine ve bunun bir meydan okuma değil bir görev olacağına inanıyorum."

Şu anki KPC bünyesinde azınlık toplumlarından pek çok kişinin görev yapmakta olduğunu ve yeni kurulacak orduda da farklı bir durum olmayacağını dile getiren Selimi, zaman içinde Sırpların, KSF’nin bir parçası olmanın kendi menfaatlerine olduğunun farkına varacaklarını da sözlerine ekledi. Selimi, "Artık kendi devletimiz var. Yeni Kosova için çalışmalıyız. Tüm toplumlarla birlikte Kosova'yı kuracağız", dedi.

Fakat şu an için güçlü bir uluslararası varlık gerekiyor. NATO; Kosova, güvenlikle ilgili her türlü sorumluluğu tek başına üstlenebilecek düzeyde istikrara kavuşana dek, ülkede uzun yıllar kalmayı bekliyor.

Çok uluslu gücün komutanı Xavier de Marnhac pek çok konuşmasında, "KFOR, Kosova'da güvenliği korumakla görevlidir. Bu, 1244 Sayılı Karar kapsamındaki görevdir", dedi.

Bu da, KSF’nin gerçek bir ordu haline gelmesi için zaman gerektiği anlamına geliyor. Yine de esas hedefle -- yani bağımsız bir ülkenin askeri gücünü oluşturmakla -- ilgili hiçbir şüpheye yer olmadığını dile getiren Selimi, sözlerine şöyle devam ediyor: "Kosova ordusu, 'Kosova Güvenlik Gücü' olarak adlandırılacak olsa bile, yine de Kosova'nın ordusu olacaktır."

Şubat ayında Slovenya’da biraraya gelen Avrupalı savunma bakanları, Kosova’nın bağımsızlık ilanının ardından, NATO’nun 16.000 barışı koruma gücü askeriyle ülkede istikrarın korunması konusunda kilit rol oynamaya devam etmesine karar verdi. Mitrivica’daki şiddetli protestolar ve yanı sıra BM polisine yönelik saldırıların ardından düzenin sağlanması için çok uluslu birliklerin yardıma çağrılması, KFOR'a olan ihtiyacın altını çizmişti.

Yine de AB liderleri, Kosova’nın sırtını sonsuza dek yabancı güçlere dayayamayacağını söylüyor. AP haber ajansının haberine göre, Alman Savunma Bakanı Franz Josef Jung, "Kosova’nın güvenliğini kendi başına sağlayabilmesi için Kosova Muhafız Birlikleri ve Kosova Güvenlik Gücünü oluşturmak istiyoruz”, dedi.

Askeri gücün oluşturulması, Kosova kurumlarının ve hukuk devletinin kurulmasına yönelik çabalarla eş zamanlı olarak sürdürülüyor. Tüm bu çalışmalar, Ahtisaari planı çerçevesinde ve uluslararası toplumun desteğiyle yürütülüyor.

Ahtisaari planında, KPC’nin bir yıllık bir geçiş sürecinin ardından lağvedilmesi öngörülüyor, ki bu durum bir miktar endişeye yol açıyor. Yeni kurulacak KSF’nin, halen 5000 kişinin görev yapmakta olduğu selefinin yalnızca yarısı büyüklükte olması bekleniyor.

Genç nüfusta işsizlik oranının yüzde 70’i bulduğu Kosova’nın bu sorunu düşünülürse, ülkede kimsenin, ailesinin geçimini sağlamakla yükümlü binlerce kişinin işten çıkarılmasını istemeyeceği açık.

Selimi, konuyla ilgili olarak, "KPC mensuplarının endişeli oldukları ortada, zira tüm KPC mensuplarının KSF bünyesinde yer almayacakları anlaşılıyor. Daha iyi bir yol bulmaya çalışıyoruz", dedi. Hem Kosovalı liderler hem de uluslararası yetkililer, pek çokları tarafından yeni ülkenin geleceğini etkileyen en zorlu sorun olarak kabul edilen ekonominin yeniden oluşturulması sürecinde, bağımsızlıkla birlikte bir ilerleme sağlanmasını ümit ediyor.