Hırvatistan’ın 2008 yılı hedefleri: NATO üyeliği ve ekonomik büyüme

04/02/2008

Hırvatistan’ın 2008 yılı hedefleri arasında Avrupa-Atlantik kuruluşlarına katılma yolunda ilerleme kaydetmek, enflasyonla savaşmak ve ekonomide büyüme yakalamak yer alıyor. Yeni hükümet ayrıca AB reformları için gerekli meseleleri de ele alacak.

Natasa Radiç, Southeast European Times, Zagrep -- 04/02/08

Ülkede enflasyon oranı yüzde 5,7’ye çıkarak maliyetlerin önemli ölçüde artmasına neden oldu. [Getty Images]

Hırvatistan’da 2008 yılı başına damgasını vuran olay – ülkenin bağımsızlığını kazandığı tarihten bu yana iktidara gelen onuncu hükümet olan – yeni hükümetin göreve başlaması oldu. Parlamentoda yeni hükümetin yetkileri çerçevesinde ülkenin temel öncelikleri özetlendi. Milletvekilleri, 2008 yılında yapılması gereken çok şey olduğu ve zaman kaybetmek gibi bir seçeneklerinin olmadığı konusunda fikir birliğine vardılar.

Yeni hükümet

Yeni hükümet -- 25 Kasım 2007’deki seçimlerden yaklaşık iki ay sonra – 12 Ocak'ta göreve başladı. Kabinenin güven oyu almasının ardından yaptığı konuşmada parlamento üyelerine seslenen Başbakan İvo Sanader, "Hırvatistan, bu hükümetin liderliğinde temel stratejik hedeflerine ulaşacağı bir döneme giriyor", dedi.

Ülke, Nisan ayında NATO’dan bir katılım daveti almayı ve 2010 yılında AB’ye katılabilmek için gerekli reformları hayata geçirmeye devam etmeyi hedefliyor. Sanader, yeni kabinenin, bu yıl sonuna kadar tamamlanması beklenen AB müzakerelerini hızlandırmak için elinden gelen herşeyi yapacağını söyledi.

Sanader, AB standartlarına uyum sağlanması açısından gerekli “reformları hızlı bir şekilde hayata geçirmek ve ilgili yasaları zamanında çıkarabilmek için herşeyi yapacağız”, dedi. Fakat yine de bu yıl yerine getirilmesi gereken görevler oldukça zorlu ve bu süreç ülke için pek kolay olmayabilir.

Ekonomik sorunlar

Yeni kabinenin en önemli gündem maddesi ekonomi olacak. Ülke uluslararası yapılanmalarda yer almak istediği için, ekonominin – yani GSYİH artışı, enflasyon ve yaşam standartlarının – iyileştirilmesi gerekiyor. Croatian Economic Outlook Quarterly’ye göre bu yıl ülkenin GSYİH büyümesinde bir gerileme olması bekleniyor. GSYİH, 2007 yılında yüzde 5,3'lük bir büyüme kaydetmişti. Bu yıl ise büyümenin yüzde 4,4 civarında olacağı tahmin ediliyor.

Sanader ve Ekonomi Bakanı Damit Polancec’in enflasyon sorununu acilen ele almaları bekleniyor. Ülkede enflasyon oranı yüzde 5,7’ye çıkarak maliyetlerin önemli ölçüde artmasına neden oldu. Zagrep’te konut fiyatları yüzde 22 oranında arttı. Maaş ortalamalarının aynı şekilde artmadığını gören sendikalar ise, ülkede yaşam standartlarının iyileştirilmesi için Nisan ayında eylemler düzenleyeceklerini duyurdu.

Bugün Hırvatistan’da vatandaşların çoğu açısından yaşam koşulları fazlasıyla zor. Hırvat Merkez Bankası, ticari bankaların faiz oranlarını artırabileceklerini ve bunun da vatandaşların ödeyecekleri kredi taksitlerini artıracağını belirtti. Her dört Hırvat aileden üçü, aylık faturalarını öderken finansal açıdan zorlanıyor.

Hırvatlar, yeni bir ekonomik yükseliş olmasını ve önümüzdeki turizm sezonunun, devlet bütçesine daha fazla katkı sağlamasını umuyor. Öte yandan işsizlikle savaş da bir diğer ekonomik öncelik olarak gündemdeki yerini alıyor.

Başbakan İvo Sanader, reform çalışmalarını ve AB ile olan müzakereleri hızlandıracaklarını söyledi. [Getty Images]

NATO ve AB üyeliği

Brüksel’den gelen açıklamalara göre, Hırvatistan’ın Nisan ayında Bükreş’te yapılacak olan NATO zirvesinde İttifak’a katılım daveti alma olasılığı çok yüksek. Fakat NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, Hırvatistan'ın “İttifak’a katılım için bazı nihai çabalar göstermesi gerektiğini" söyledi. Geçtiğimiz ay NATO karargâhını ziyaret ederek Kuzey Atlantik Konseyine hitaben bir konuşma yapan Sanader, gerekli tüm yükümlülükleri yerine getirme konusundaki kararlılıklarını yineledi.

De Hoop Scheffer başbakana “Son çalışmaları yapın”, dedi. Fakat hükümet söz konusu çalışmaları yapıp daveti kabul etmeyi planlasa da, vatandaşların çoğunluğu bu hareketi desteklemiyor. Yapılan kamuoyu yoklamaları, İttifak üyeliğini destekleyen vatandaşların oranının yüzde 50’den az olduğunu gösteriyor.

Hırvatistan 1 Ocak itibariyle BM Güvenlik Konseyine geçici üye olarak kabul edildi. Diplomatlar, ülkenin, aralarında Kosova sorununun da yer aldığı önemli uluslararası meseleleri başarılı bir şekilde ele alacağını umuyor.

Ülkenin AB’ye katılma hedefi ise, henüz geleceğe dair bir dilek olarak kalmaya devam ediyor. Hırvatistan, müzakereler konusunda beklenildiği kadar başarılı olamadı. Yargı reformu ve yolsuzlukla mücadele hâlâ en büyük sorun olarak görünüyor. Brüksel'deki yetkililer, ülkenin bu sorunların çözümü için aldığı önlemlerden memnun değil.

Öte yandan AB-Hırvatistan ilişkisi ile ilgili yeni bir sorun daha ortaya çıktı. Hırvat devletinin, finansal yardım fırsatlarını kullanış şeklini eleştiren AB, ülkeye yönelik bir kısım finansal destek programını engelledi. Ülkede pek çok uzman bakanlıklardaki görevlerinden ayrılarak ticari şirketlere ya da finans şirketlerine geçti. AB’li yetkililer, uzmanlardan boşalan pozisyonlara getirilen yeni ve tecrübesiz adayların müzakere sürecini daha da yavaşlatmasından endişe ediyor.

Hırvatistan’ın 2009 yılında Birliğe katılma hedefine ulaşabilmesi için, müzakerelerin bu yılın sonuna kadar tamamlanmış olması gerekiyor.

Balıkçılık koruma sahası, Hırvatistan ile AB üyeleri arasında sorunlara yol açıyor. [Getty Images]

ZERP meselesi ve Slovenya ile yaşanan sorunlar

AB üyeliği yakın olmasa da, Hırvatistan’ın müzakerelere ve AB önlemlerini uygulamaya devam etmesi gerekiyor. Ülkenin karşı karşıya olduğu en önemli engellerden biri de yılın başında uygulamaya koyulan balıkçılık koruma sahası ZERP.

AB üyeleri Slovenya ve İtalya’yı etkileyen saha, ciddi bir çekişme konusu haline geldi ve Slovenya’nın AB dönem başkanı olması ile mesele daha da alevlendi. Brüksel’deki diplomatlar konuyla ilgili olarak, “Hırvatistan, müzakere sürecini hızlandırmak için ne yapması gerektiğini gayet iyi biliyor”, dedi.

Hırvatistan, balıkçılık sahası konusunda harekete geçmez ve gerekli reformları zamanında uygulamaya koymazsa, katılım sürecinde altı ile dokuz ay arasında bir gecikme yaşanabilir, zira üye ülkelerde onay süreci, Avrupa Parlamentosunun onayı olmadan başlatılamıyor.

İki ülke arasında balıkçılık bölgesi meselesinden başka bir de kara sınırı sorunu mevcut.

Hırvatistan ve Slovenya, eski Yugoslavya’dan ayrılarak bağımsızlıklarını ilan ettikleri 1991 yılından bu yana kara sınırı ile ilgili bazı meseleler üzerinde bir türlü anlaşma sağlayamadı. Sonuç olarak geçtiğimiz yıllarda Adriyatik Denizinin kuzeyindeki Piran Koyunda ve Mura Nehri bölgesinde yaşananlar gibi bir dizi sınır sorunu yaşandı.

Adriyatik sahil şeridi 50 km’den kısa olan Slovenya, Hırvat ya da İtalyan kara sularından geçmeden uluslararası sulara doğrudan erişmesine imkan verecek bir çözüm arayışı içinde. İki ülkenin, sınırla ilgili olarak uzun süredir çözüme kavuşturamadıkları bu anlaşmazlıkları Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanına taşımaları bekleniyor.

Fakat çözümlenmeyi bekleyen sorunlar düşünülürse, Hırvatistan’ın AB’ye katılım yolunda ilerleyebilmesi için bu yıl her alanda büyük bir çaba göstermesi gerekiyor.