Sanayi kenti, zenginlerin tatil cenneti olacak

24/09/2007

Gerçekleştirilecek olan büyük bir proje ile Tivat’taki 24 hektarlık tersane bir megayat limanına dönüştürülecek ve kent, zengin kesime hitap eden bir turizm merkezi haline getirilecek.

Robert C. Austin, Southeast European Times için yazdı – 24/09/07

Tivat, Karadağ’ın güneybatısındaki Kotor Koyunda yer alan bir kıyı kenti. [MontenegroPhoto.com]

Nereden bakılırsa bakılsın Karadağ’da bu yıl yaz mevsimi turizm açısından oldukça iyiydi. Fakat yollar ve su tedariği başta olmak üzere, yaşanan bazı altyapı sorunları nedeniyle tamamen sıkıntısız bir yaz olmadı.

Yine de bağımsızlığını yeni kazanan ülke, Avrupa'nın önde gelen turizm merkezlerinde biri olma hedefi doğrultusunda adımlar atmaya devam ediyor. Hatta Rolling Stones bile ülkeyi ziyaret etti ve Temmuz ayında Budva’da verdikleri konsere muazzam bir kalabalık katıldı. Mick Jagger ve grup arkadaşları, konserin verildiği yerden, sahil şeridinden ve kentin muhteşem oteli Splendid’den ne kadar etkilendiklerini gizlemedi.

Karadağ’da 2006 ve 2007 yıllarında gelirlerde ve uluslararası ziyaretçi sayısında çok büyük artışlar yaşandı. Turizm bakanlığı, geçtiğimiz sezonun son 20 yılda yaşanan en üyü sezon olduğunu söylüyor. Ülkenin kıyı şeridi üzerinde uygun fiyatlı gayrimenkul arayanlar için muhtemelen artık çok geç, çünkü yerli ve yabancı yatırımcılar çoktan bölgeye geldiler ve fiyatlar da her geçen gün artıyor.

Barrick Gold Yönetim Kurulu Başkanı, Kanadalı sanayici Peter Munk tarafından başlatılan Tivat’taki Porto Montenegro projesi, ülkede bugüne kadar gerçekleştirilen en büyük girişim. Proje kapsamında 24 hektarlık bir alan üzerinde kurulu eski Arsenal tersanesinin yerine büyük çaplı bir megayat limanı inşa edilecek.

Munk, bölgeyi 90 yıllığına kiraladı ve yerel ekip, projenin birinci etabını 2009 yılında açma hedefi doğrultusunda çalışıyor. Birinci etapta yaklaşık 200 daire, 300 yatlık kapasite ve çok sayıda restoran ve dükkan yer alıyor.

Yatırım, megayat sektöründe yaşanan inanılmaz büyüme trendine dayanıyor. Pek çoklarına göre Venedik'ten Korfu ve İyon Adalarına uzanan bir gezi, dünyanın en güzel seyir rotalarından biri. Tivat ise bu rotanın tam ortasında kalıyor.

1980’lerde 1500 çalışanı olan Arsenal Tersanesinde son dönemde 500’den az kişi çalışıyordu. [State.gov]

Umut vadeden konumuna rağmen Tivat şimdiye dek önemli bir turizm merkezi olamadı. Bir asırı aşan geçmişiyle Arsenal Tersanesi, kent ekonomisinin lokomotifi sayılıyordu ve bu sebeple Tivat, aslen bir snayi şehriydi. Sveti Stefan, Budva ve Kotor gibi Karadağ’ın kıyı şeridinde yer alan diğer kentler daha çok biliniyor. Tivat'ın tarihçesi, bir bakıma Arsenal'in tarihçesi demek. Fakat değişen jeopolitik koşullar, sektörün geleceğini belirsizliğe sürükledi. 1980’lerde 1500 çalışanı olan Arsenal Tersanesinde, Munk tarafından devralınmasından önce 500’den az kişi çalışıyordu.

Şimdi ise her düzeyde tam bir dönüşüm gerekiyor. Kentin belediye başkanı Dragan Kankaras, Munk’un vizyonunun, kendisinin Tivat’ın geleceğine ilişkin görüşleri ile aynı doğrultuda olduğunu anladı. Projenin ardındaki fikir basit: Tivat’ı bir geçiş noktası olmaktan çıkarıp bir varış noktası haline getirmek ve kenti, kıyı şeridindeki diğer bölgelerden kesinlikle farklı kılmak.

“Karadağ’ın diğer yerlerinde bulunan imkanların aynısını kopyalayarak bir kazanç elde edemeyiz", diyen Kankaras'a göre, Tivat deniz turizmi, kültür turizmi ve ekolojik turizm alanlarında lider olabilir. Kent adeta geçmişteki hataların yeniden tekrarlanmayacağı, yeni ve benzersiz bir şeylerin yaratılabileceği boş bir tuvale benziyor.

Kankaras, kendisi için en önemli meselenin, Arsenal çalışanlarını, yapılacak olan değişikliklerin uzun vadede sağlayacağı faydalar konusunda ikna etmek olduğunu söylüyor. Tivat’ta yaşayan 13 bin kişinin tersane ile yakından ilişkili olduğu düşünülürse, bunun hiç de kolay bir iş olmadığı anlaşılıyor. Kankaras, tersanenin kapanmasıyla işsiz kalacak kişiler için bir sosyal programın hayata geçirilmesini sağlamak için çok çalıştı. Ayrıca bu kişilerin turizm sektöründe ve özellikle de proje kapsamında oldukça ihtiyaç duyulacak olan yat onarımı alanında çalışabilecek şekilde yeniden eğitilmeleri için de ulusal ve yerel yetkililerle işbirliği içinde çalışarak programlar geliştiriyor.

Yüksek öğrenim açısından da önemli bir girişime imza atacak olan Munk’ın projesi, Karadağ Üniversitesinin Kotor’daki Turizm ve Otel Yöneticiliği Fakültesi ile ortak olarak yürütülen bir çalışma kapsamında, turizm alanında üniversite eğitimi alacak ya da atölye çalışmalarına katılacak öğrenciler için fon ayrılmasını öngörüyor.

Zengin ve seçkin turistlere odaklanan Porto Montenegro projesi, Karadağ’daki diğer yatırımlardan kesinlikle çok farklı. Kankaras, Tivat’ın önümüzdeki yıllarda yaşayacağı komple dönüşüm süreci ile yeni ve daha yüksek bir standarda kavuşacağını düşünüyor.

Kankaras’a göre proje, başarı için gereken her şeye sahip. Tivat'ın halihazırda kent merkezine 4 km uzaklıkta yer alan ve kıyı şeridinde başka hiçbir yerde bulunmayan bir düzeyde erişim imkanı sunan bir havaalanı var. Munk’ın projesi dahilinde ayrıca tam kapsamlı bir tekne onarım ve servis olanağı sunan özel bir liman ve bir golf sahası inşa edilmesi öngörülüyor. Porto Montenegro Müdürü Oliver Corlette, projenin “Tivat’ı dünya deniz turizminin merkezlerinden biri haline getirecek bir ustalık temeli kuran, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir sektör yaratacağını” dile getiriyor.