Hırvatistan’da seçim heyecanı tırmanıyor

10/09/2007

Seçim anketleri, iktidardaki Hırvat Demokratik Birliği ile ana muhalefet Sosyal Demokratlar arasında sıkı bir seçim rekabeti yaşanacağını gösteriyor.

Natasa Radiç, Southeast European Times, Zagreb – 10/09/07

Seçimlerin bu sonbaharda yapılması planlanıyor. [Getty Images]

Kesin tarih henüz belirlenmemekle birlikte, Hırvatistan bu sonbaharda parlamento seçimlerine gidiyor. Seçimler, ülkedeki belli başlı iki parti olan muhafazakâr iktidar partisi Hırvat Demokratik Birliği (HDZ) ile sol görüşlü muhalefet partisi Sosyal Demokratlar (SDP) arasında bir mücadeleye sahne olacak.

Yapılan anketler, seçimlerin oldukça heyecanlı geçeceğini ve sonucu önceden kestirmenin zor olacağını gösteriyor. Anket sonuçlarına göre SDP önde görünüyor, fakat rakibi ile arasındaki fark yüzde 3'ten küçük. Hem HDZ hem de SDP için, yanlış atılacak bir adımın bedeli çok büyük olabilir. Her iki parti de bir yandan hata yapmamaya çalışırken diğer yandan da oy sayısını artırmaya çalışıyor.

Başbakan İvo Sanader, yeniden seçilmeleri halinde HDZ’nin reform sürecini hızlandıracağını ve yolsuzluklarla daha güçlü bir şekilde mücadele edeceğini söylüyor. Sanader'in 2003'te başlayan şimdiki görev süresindeki temel amacı, Hırvatistan’ı AB ve NATO hedefine yaklaştırmaktı. Bütünleşme süreci, Sanader’in en büyük başarısı oldu. 2004 yılında resmi olarak aday ülke statüsü kazanan Hırvatistan’ın, 2010 yılında Birliğe üye olacağı tahmin ediliyor. Ülke ayrıca Nisan 2008’deki NATO zirvesinde Pakta katılmayı bekliyor.

Hırvatistan’ın AB yolunda ilerleme sağlayabilmesi, ülkenin, BM savaş suçları mahkemesi ile ilgili yükümlülüklerinin tamamını yerine getirmesi gerekiyor. En fazla göz önünde olan mesele, o dönemde hâlâ büyük destek gören kaçak general Ante Gotovina olduğundan, bu konu, Sanader’in göreve geldiği ilk dönemlerde karşılaştığı önemli bir sınavdı. Sanader, hükümetinin BM başsavcılığı ile işbirliği yapmaya hazır olduğunu açık bir şekilde dile getirdi. Söz konusu mesele, Gotovina’nın 2005 yılında Kanarya Adalarında yakalanması ile sonuçlandı.

Başbakanlığın iki önemli adayı, şimdiki Başbakan İvo Sanader ile SDP’nin adayı Ljubo Jurciç. [Foto İllüstrasyon: SETimes]

54 yaşındaki Sanader, yıllık yüzde 4’lük bir büyüme oranı yakalayarak ülke ekonomisinde iyileşmelere imza attı. Sanader hükümeti ayrıca yargı reformları ve azınlık hakları konularında da olumlu gelişmeler sağladı.

Bu başarılara rağmen başbakanın, koltuğunda kalabilmek için sıkı bir mücadele vermesi gerekecek. Sanader, muhalefetin ekonomi programını hazırlayan finans uzmanı olan SDP adayı Ljubo Jurciç ile rekabet ediyor.

Zagreb Üniversitesinde ekonomi profesörü olarak görev yapan 53 yaşındaki Jurciç, 2000-2003 yılları arasında finans bakanı olarak hizmet verdi. Merhum parti lideri İvica Racan tarafından seçilen Jurciç, ekonomiyi güçlendirmeye yönelik somut planlardan yana, hırslı fakat gerçekçi bir kişi olarak tanınıyor.

Seçimleri SDP kazanırsa, başbakanlık koltuğuna Jurciç oturacak. SDP lideri Zoran Milanoviç’in de – başbakan yardımcılığı, dışişleri bakanlığı ya da parlamento sözcülüğü gibi – üst düzey bir görev üstleneceği tahmin ediliyor.

SDP 2003 yılındaki seçimleri kaybettikten sonra, Racan, partiyi yeniden iktidara taşıyacak bir strateji oluşturabilmek için Jurciç ile yakın bir şekilde çalışmaya başladı. O dönemde Jurciç, parti üyesi değil bağımsız bir destekçiydi. Nisan ayında Racan'ın ölümüyle birlikte parti yeni bir siyasi döneme girerken Jurciç de partiye katıldı. Adaylığını kuvvetlendirmek amacıyla, milli geliri artırıp öncelikli ekonomik reformların uygulama sürecini hızlandıracak bir plan hazırladı.

Merhum SDP lideri Ivica Racan, Ljubo Jurciç ile parti için yeni bir strateji üzerinde çalışmıştı. [Getty Images]

SDP planı kapsamında, görev sürelerinin ilk yılında sınai büyümenin yüzde 4’ten yüzde 8’e yükseltilmesi hedefleniyor. Bu sayede diğer sektörlerde de hareketlilik sağlanacak ve 12 ayın sonunda GSYİH’deki büyüme %6 seviyesine ulaşacak. Jurciç’e göre, yerli üretimde bu artışla birlikte maaşlar, emekli maaşları ve kar payları da artacak.

Parti ayrıca, Hırvatistan’ın diğer bölgelerindeki altyapı çalışmaları için de kaynak ayrıcakları ve bu sayede halkın iş için küçük şehirlere gelmesini sağlayacakları vaadinde bulunuyor. Öte yandan plana göre vergi sisteminde de düzenlemeler yapılarak, malvarlığı ve sermaye kazançlarına da yeni vergiler getirilecek.

Başbakanlık için Sanader ve Jurciç haricinde iki aday daha yarışıyor. Orta sol görüşlü Hırvat Halk Partisinin (HNS) adayı Radimir Caciç, bu yılın başında adaylığını açıklayarak, ülke genelinde ev ev dolaşmak suretiyle bir seçim kampanyasına başladı. Caciç, merkez ve solu birleştirmek istese de, bu önerisi, partinin soldaki “ağabeyi” SDP tarafından kabul edilmedi. SDP, seçimlere kendi adayı ile katılmayı tercih etti ve koalisyon oluşturmak istemedi. Sağ kesimden milliyetçi Hırvatistan Haklar Partisi (HSP) lideri Anto Djapiç de başbakanlık yarışında yer alıyor.

Hırvatistan Cumhurbaşkanı Stipe Mesiç ise, bulunduğu konum gereğince tarafsız kalması gerektiğini ve bu sebeple hiçbir adayı desteklemeyeceğini söylüyor.

Seçim tarihi henüz kesin olarak belirlenmemekle birlikte, oy verme sistemi ile ilgili ayrıntılar çoktan belli. Hırvatistan’da, coğrafya ve nüfusa göre belirlenmiş on adet seçim bölgesi bulunuyor. Her bir bölgede, nisbî seçim sistemine dayalı olarak 14 aday seçiliyor. Seçim barajı yüzde 5 ve parlamentoda ulusal azınlıkları temsil eden sekiz aday bulunacak.

Sonuç ne olursa olsun, uluslararası toplum, seçimleri yakından izliyor olacak. İki önemli Avrupa-Atlantik organizasyonuna katılma aşamasında olan Hırvatistan’dan beklenen, seçimleri özgür ve adil bir ortamda gerçekleştirmesi.