Belgrad'ın son filozoflarıyla tanışmak için bir taksi çevirin

06/02/2006

Belgrad'da bir taksiye binerseniz, sadece ucuza yolculuk etmekle kalmayıp, Sırp toplumunun siyasi, ekonomik ve diğer tüm yönleri hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. Şehirdeki taksi şoförleri, nerede yemek yenebileceği ya da güzel vakit geçirebileceği gibi pratik bilgilerden tutun, kendilerine has amatör filozofluklarıyla siyasetçiler ve kamuoyunun tanıdığı diğer isimlere kadar her konuda bilgi veriyor. Fakat SETimes muhabiri Jelena Tusup, "tüm bu bilgileri hiç çaba göstermeden alabileceğinizi sanmayın", diyor. Belgrad'da taksiyle yolculuk etmek salt bir iş ilişkisi değil, karşılıklı güvene dayalı bir ilişki.

Jelena Tusup, Southeast European Times, Belgrad – 06/02/06

Belgrad'da bir kadın taksi çeviriyor.[AFP]

Sırbistan'da yaşanan gelişmelerin tüm ayrıntılarını öğrenmek istiyorsanız Belgrad'daki 7000 taksiden birini çevirmeyi deneyin. Bu sayede sadece ucuza yolculuk etmekle kalmayıp (10 dakikalık bir yolculuk için yaklaşık 2 avro), Sırp toplumunun siyasi, ekonomik ve diğer tüm yönleri hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz.

Belgrad'daki taksicileri bilenler, onları arkadaş canlısı, akıllı ve bilgili kişiler olarak tanımlıyor. Havadan sudan bir sohbet, nerede para bozdurulabileceği, gece geç bir saatte iyi bir yemek yemek için nereye gidilebileceği, birinin ya da bir şeyin nerede bulunabileceği, polise nasıl davranılması gerektiği, nerede ve ne zaman eğlenilebileceği, en kestirme (ya da en uzun) yolun hangisi olduğu gibi pek çok konu ile ilgili şüphe götürmez ve değerli bir bilgi kaynağına dönüşebiliyor.

Ayrıca siyasetçiler ve diğer tanınmış isimler hakkında da bilgi alabilirsiniz: en popüler kim, eşi neler yapıyor, futbol bahisleri oynuyor mu oynamıyor mu, adresi değişti mi değişmedi mi? Elbette ki her duyduğunuza inanamazsınız. Yine de Belgrad'da "birileri ya da o birilerini tanıyan herkes" taksi ile yolculuk ediyor. Siyasetçilerin kendileri olmasa bile yardımcıları, aile bireyleri, arkadaşları ve komşuları taksiye biniyor. Taksi ücretlerinin hâlâ düşük olması sayesinde, hemen hemen istediğiniz herşeyi öğrenmeniz mümkün.

Taksi şoförleri, bilgi kaynağı rolü oynamalarının yanında, kullandıkları atasözleri ("kaderinde varsa mutlaka o taksiyi yakalarsın") ve bilgece tavsiyeleri ile en yetenekli amatör filozoflar olarak da görülüyor. Taksiciler kusursuz, karamsar analizciler: onlara göre genel durum her zaman "kötü" ya da daha iyimser olanların deyimiyle "daha kötü olabilirdi". Daha önceleri destekleri siyasetçiler kendilerini hayal kırıklığına uğrattığından çoğunluğu oy kullanmıyor ve siyaseti kirli bir iş olarak görüyor.

Miloseviç sonrasında taksicilerin ana konusu siyasetten, önemli günlük meselelere döndü: geçiş süreci, ücretler, vergiler, krediler, faiz oranları, fiyatlar, belediye politikaları, v.b. Taksicilerin, Sırbistan'ın en zorlu sorunlarına yönelik çözümleri var. Yaşlı bir taksici, "Tek çözüm, gençlerin hükümetin 'fişini çekerek' onları meclisten çıkarması ve yurtdışındaki tüm 'bozulmamış' vatandaşların geri dönerek ülkelerini kurtarmaya gönüllü olmaları", diyor.

Kimilerine göre son yıllarda taksi şoförleri eskisi kadar konuşkan değil. Bu durum belki de Sırbistan'daki değişimin, Batılı değerlere yakınlaşmanın ve o hoş Balkan havasının kaybolmasının bir sonucudur. [AFP]

İçlerinden birinin daha da sıradışı bir görüşü var: "Hâlâ burada olan gençler bu yozlaşmış ülkeyi terketmeli."

Yolcular sık sık komünist rejim dönemindeki "iyi zamanların" hikayelerini dinliyor. Taksiciler o dönemleri saygı ve üzüntüyle anımsıyor. O dönemlerde şimdiki taksicilerin çok azı aynı mesleği yapıyormuş. Çoğunun imalat, satış ya da hizmet sektörlerinde düzenli başka işleri varmış. Yaptıkları iş zor değilmiş ve kazandıkları para tatillere, arabalara, dairelere, İtalyan kıyafetlere, kısacası herşeye yetiyormuş. Aralarında doktora derecesi olanlar, eski Belgrad Filarmoni Orkestrasında keman çalanlar, eski profesyonel dağcılar var. Kaderleri onları garip yönlere götürmüş. Sohbet edecek konuları hiç bitmiyor.

Fakat yeri gelmişken bir uyarıda bulunmak gerekiyor. Yolculuğun parasını sizin ödüyor olmanız, size şoförün bilgi birikiminden otomatik olarak yararlanma hakkı vermiyor. Öncelikle karşılıklı güven sağlanmalı. Bu nedenle pek çok kişi "kendi" taksi şoförleriyle yolculuk etmeyi tercih ediyor. Söz konusu müşteriler, her zaman bu şoförlerin arabasına biniyor. Taksiciyle aranız iyi olursa herşey mümkün. İlk defa bir taksiye bindiğinizde sessizlikle karşılaşırsanız şaşırmayın ya da hayal kırıklığına uğramayın. Eğer bayansanız, gülümsemek ve tecrübesiz olduğunuzu gösteren ama samimi bir tavır takınmak işe yarayabilir. Erkekler için ise bir iki espri aradaki buzları kırmak için iyi bir başlangıç olabilir.

Kimilerine göre son yıllarda taksi şoförleri eskisi kadar konuşkan değil. Bu durum belki de Sırbistan'daki değişimin, Batılı değerlere yakınlaşmanın ve o hoş Balkan havasının kaybolmasının bir sonucudur. Miloseviç döneminde Sırplar'ın tartışmaktan asla bıkmadıkları ortak bir meseleleri vardı. Günümüzde ise ortak mesele kavramı ve bununla birlikte de halk olma hissi kayboldu. Artık insanlar daha bireysel yaşıyor.

Belgrad'ı ziyaret edenlerin unutmaması gereken birkaç pratik kural var. Havaalanı, tran garı ya da otobüs terminali gibi yerlerde bekleyen taksilere asla binmeyin çünkü bu taksiciler sizden yüksek ücret alırlar. En iyisi duraktan bir taksi çağırın. Bu şekilde normal tarifeden ve indirimli yolculuk yaparsınız.

Sizden fazla ücret alındığını düşünüyorsanız, fatura isteyin ve taksinin plakasını alarak bağlı bulunduğu durağı arayın. Fakat bunu yaparken taksi şoförlerinin birbirine bağlı bir topluluk olduğunu da aklınızdan çıkarmayın. Asla kavga çıkarmayın ya da şoförü tehdit etmeyin, çünkü diğer taksiciler anında yardımına koşacaklardır.

Taksi çağırırken sigara içilen ya da içilmeyen, şoförü İngilizce bilen gibi seçenekleriniz mevcut. Taksinin taksimetresinin olup olmadığını kontrol etmeyi de unutmayın.