Terorizam u Grčkoj: Utemeljenje i ideoloska pozadina

09/12/2003

Analitičari kazu da terorizam u Grčkoj vuče korene iz socijalnih nemira i političke situacije u tom periodu.

Dimitris Agrafiotis za Southeast European Times iz Atine - 09/12/03

Sedam godina vojne hunte u Grčkoj -- između 1967. i 1974. godine -- bio je period koji je radikalizovao delove grčke omladine, koja je odgovorna za stvaranje «revolucionarnih» pristupa u suočavanju sa političkim okruzenjem posle vojne hunte. Reakcija grčkog drustva na ultradesničarske diktatore poprimila je različite aspekte, uključujući ozivljavanje starih političkih sukoba, opste nemire i kretanje u pravcu nasilne reakcije protiv totalitarnog rezima. To je bio perod u kojem su se levičarske političke grupe i grupe koje su nastale kao levičarske organizacije, odlučile na oruzani otpor.

Iako je padom diktature 1974. godine uveden ustavni demokratski rezim, neke od radikalnih grupa odlučile su da nastave borbu protiv tek nastalog političkog sistema.

Počeci grčkog terorizma datiraju iz sezdesetih godina u Fracuskoj, gde su grčki studenti dosli do zaključka da je jedini način borbe protiv diktatora oruzani otpor. Posle pada vojne hunte, neki od njih odlučili su da nastave svoju borbu, zasnovanu na ideologiji koja je bila neodređena i neoblikovana kombinacija ideala trockista, maoista, lenjinista, marksista i pristalica Če Gevare.

Terorizam se u Grčkoj pojavio tokom 1974. i 1975. godine. Unutrasnjepolitička situacija i simpatije prema retorici levice unutar grčkog drustva bili su osnovni razlozi zbog kojih su teroristi odlučili da pokrenu smrtonosne aktivnosti.

Transformacija levičarskih grupa u terorističke organizacije nije bila jednostavan proces. Različite ideoloske frakcije i njihova neslaganja doveli su do fragmentacije revolucionarnog pokreta. ELA i 17. novembar bile su dve glavne grupe koje su privlačile kadrove revolucionarne levice. Iako su dve organizacije imale sličnu ideolosku osnovu, njihov pristup terorizmu bio je različit, sto je dovelo do razilazenja.

Aleksandros Đotopulos, osumnjičeni lider 17. novembra, zagovarao je koncept «zaverničke oruzane grupe» koja bi napadala osnovne elemente druztvenog, političkog i ekonomskog zivota Grčke. Glavno obelezje ove vrste organizacije je mali broj članova, odabir ciljeva od posebnog značaja i izbegavanje velikog broja zrtava. Nakon detaljnog proučavanja napada koje su izveli pripadnici 17. novembra, očigledno je da su mete bile ličnosti određenog drustveno-političkog statusa koji je u suprotnosti sa ideologijom terorista.

Glavni teroristički napadi 17. novembra

-23/12/75: Ubijen zvaničnik američke vlade u Atini, Ričard Velč

-14/12/76: Ubijen bivsi policajac Evangelos Malios.

-16/1/80: Ubijeni zamenik komandira policije Pantelis Petru i njegov vozač Sotiris Stamulis.

-15/11/83: Ubijeni kapetan američke mornarice Dzordz Cantes i njegov vozač Nikos Velucos.

-3/4/84: Pokusaj ubistva američkog vojnika, narednika Roberta Čanda.

-21/2/85: Ubijeni urednik Nikos Momferatos i njegov vozač Panagiotis Rusetis

-26/11/85: Podmetnuta bomba pod policijski autobus, jedan policajac poginuo, 25 povređeno

-8/4/86: Ubijen industrijalac Dimitris Agelopulos

-24/4/87: Podmetnuta bomba pod autobus američkih vazduhoplovnih snaga. Povređeno 16 američkih vojnika

-1/3/88: Ubijen industrijalac Aleksandros Atanasiadis - Mpodosakis

-29/6/88: Bombaski napad na mornaričkog atasea u američkoj ambasadi, kapetana Vilijama Nordena

-10/1/89: Tesko ranjen javni tuzilac Konstantinos Androljdakis, koji je preminuo nekoliko dana kasnije

-18/1/89: Sudija Panagiotis Tarasuleas ranjen u noge

-8/5/89: Pokusaj ubistva bivseg ministra javnog reda Jorgosa Pecosa

-16/9/89: Ubijen poslanik Nove demokratije Pavlos Bakogianis.

-25/12/89: 17. novembar nabavio određeni broj antitenkovskih raketa iz vojne baze Sikorio u Larisi

-20/11/90: Pokusaj ubistva Vardisa Vardinojanisa sa tri rakete

-16/12/90: Dve rakete ispaljene na kancelarije EEC

-12/3/91: Ubijen američki vojnik, narednik Ronald Stjuart.

-16/7/91: Ubijen turski diplomata Denis Bulukbasija

-7/10/91: Ubijen pomoćnik atasea za stampu turske ambasade u Atini, Cetin Gorku

-2/11/91: Izvrsen raketni napad na policijski autobus. Jedan policijac poginuo, 6 povređeno.

-14/7/92: Raketni napad na autmobil ministra finansija Janisa Palaiokrasa. Poginuo student Tanos Aksarlian.

-21/12/1992: Pokusaj ubistva poslanika Nove demokratije L. Papadimitriua

-24/1/1994: Ubijen bivsi generalni direktor Grčke nacionalne banke Mihalis Vranopulos

-4/7/1994: Ubijen turski diplomata Omer Sipahioglu

-15/2/1996: Raketni napad na američku ambasadu u Atini

-28/5/1997: Ubijen brodovlasnik Kostas Peratikos u Pireju

-16/5/1999: Raketni napad na rezidenciju nemačkog ambasadora u Atini

-8/6/2000: Ubijen britanski vojni atase, brigadni general Stiven Sonders