Srpski film predstavlja…

04/09/2006

Uprkos višegodišnjој političkој i ekonomskој krizi, sjaj Holivuda još uvek nije zagolicao maštu običnih ljudi u Srbiji. Prema podacima sa bioskopskih blagajni, Srbi su i dalje opčinjeni srpskim filmovima, iako tu i tamo zaluta poneko neuspešno niskobudžetno domaće ostvarenje.

Georgi Mitev-Šantek za Southeast European Times -- 04/09/06

Prema podacima sa bioskopskih blagajni, filmska industrija je u porastu. [Getty Images]

Prošle godine, najveću zaradu na bioskopskim blagajnama u Srbiji ostvario je film “Mi nismo anđeli 2”. Ta laka komedija o ostarelom gradskom frajeru koji je shvatio da mu je kćerka odrasla i da je spremna da izlazi sa momcima, potukao je sve strane filmove sa 660 hiljada posetilaca, iako se piratska divX kopija našla na ulicama ubrzo posle bioskopske premijere.

Serija filmova, počevši od “Mi nismo anđeli” 1992, lansirala je karijeru reditelja Srđana Dragojevića. On je upravo započeo produkciju trećeg nastavka.

Sledeći najuspešniji domaći film je “Ivkova slava”, komedija o srpskom mentalitetu. Gledalo ga je sedam puta više ljudi nego treći deo Harija Potera.

Ovogodišnji domaći hit je "Šejtanov ratnik", film scenariste i reditelja Stevana Filipovića i ko-scenariste Miroslava Momčilovića. Ne očekuje se ista zarada na blagajnama kao u slučaju “Anđela”, jer ova horor-komedija govori o “isterivanju zlih duhova”. Domaći ljubitelji filma više vole klasične komedije.

"Mi nismo anđeli" i njegov nastavak lansirali su karijeru srpskog reditelja Srđana Dragojevića. [Wikipedia]

Jedan od najvećih projekata na kome su sarađivali reditelji bivših jugoslovenskih republika je “Karaula”. Taj film hrvatskog režisera Rajka Grlića baziran je na romanu Ante Tomića, koji je takođe Hrvat. To je priča o grupi mladića na odsluženju vojnog roka 1987. godine na izolovanoj karauli na jugoslovenskoj granici između Makedonije i Albanije. Scenario, koji je takođe napisao Tomić, prikazuje prošlost bez mržnje, sa trunkom nostalgije. U filmu, između ostalih, glume Hrvat Toni Gojanović, Srbi Sergej Trifunović i Bogdan Diklić, Bosanac Emir Hadžihafisbegović i Makedonka Verica Nedeska Trajkova.

Regionalna saradnja na filmu svim zemljama koje su učestvovale daje za pravo da film smatraju delom svojim, dok ga ljubitelji filma smatraju domaćim i obaraju rekorde na bioskopskim blagajnama.

Filmski centar Srbije (FCS) naporno radi da srpsku filmsku industriju izbavi iz situacije u kojima je snimanje filmova svedeno na entuzijazam filmske ekipe i pojedinačnu inicijativu. Centar svake godine poziva reditelje da konkurišu za sufinansiranje njihovih filmova. Pet filmova biva odabrano, a ove godine su prijavljena ukupno četrdeset i dva ostvarenja. Zbog ograničenih sredstava, budžeti za filmove u Srbiji su mali. Ukupan budžet Centra je 1,25 miliona evra.

“Sedam i po” prikazan je na ovogodišnjem Filmskom festivalu u Sarajevu. [fotografije dobijene ljubaznošću Georgi Mitev-Šanteka]

FCS takođe radi na promociji srpskog filma u inostranstvu. Ovogodišnji Sarajevski filmski festival toplo je dočekao film “Sedam i po”, koji je napisao i režirao ko-scenarista “Anđela” Momčilović. Film je takođe osvojio četiri Zlatne mimoze na festivalu u Herceg Novom. Ova crna komedija sastoji se od sedam priča o svakodnevnim životima građana Beograda i opisuje sedam smrtnih grehova.

Drugi srpski filmovi prikazani su u Kanu i drugim međunarodnim festivalima. Ako je verovati izveštajima i povratnim informacijama, na tim događajima ostvareni su značajni kontakti sa producentima iz Velike Britanije, SAD i Holandije.

Strani producenti zainteresovani su za snimanje filmova u Srbiji, jer u toj zemlji postoji duga filmska tradicija, dobro obučene i jevtine filmske ekipe i brojne predivne lokacije, kaže direktor FCS Đorđe Milićević. Ono što nedostaje su poreske olakšice, poput onih u susednoj Rumuniji, gde je država od filmskih koprodukcija zaradila 150 miliona evra.

Srpska kinematografija je među najstarijim u Evropi. Jugoslovenska kinoteka je zvanično rangirana kao treća najvažnija filmska institucija na svetu, koja je nedavno proslavila 110 godina filma u Srbiji. Prvi srpski film, ali i na Balkanu, prikazan je u danas čuvenom beogradskom kafeu Zlatni krst 6. juna 1896, manje od šest meseci posle prvog javnog prikazivanja “pokretnih slika” u Parizu.

Industrija koja se brzo razvija, filmovi, reditelji i glumci osvajaju srca i pažnju ljubitelja sedme umetnosti ne samo u sopstvenoj zemlji, već i van njenih granica.