Veliko Tarnovo: Qyteti i shumë epokave

30/06/2009

Peisazhi dhe historia janë të dyja madhështore në kryeqytetin mesjetar të Bullgarisë.

Nga Svetlla Dimitrova për Southeast European Times në Sofje -- 30/06/09 Fotografitë nga Ognjan Dimitrov

Pallati mbretëror, patriarkana dhe shumë kisha të vogla janë brenda Fortesës Carevec.

Në një mëngjes të ngrohtë, nisëm udhëtimin tonë për në Veliko Tarnovo, që është rreth 220 km në verilindje të Sofjes. Udhëtimi katër orë me makinë (me gjysmë ore ndalesë për një kafe në një nga stacionet e shumtë të karburantit përgjatë autostradës) doli një suprizë e këndëshme.

Trafiku nuk ishte i dëndur dhe cilësia e rrugëve i kapërceu shpresat tona. Arritëm në Veliko Ternovo rreth mesditës.

Shtrirë në kodrinat veriore të Stara Planina, njohur si Malet Ballkan, ky qytet qendror i Bullgarisë është një nga banimet më të lashta të vendit. Gjurma e parë e pranisë njerëzore në këtë zonë daton në mijvjeçarin e tretë përpara Krishtit, shumë më parë ngritjes së shtetit bullgar më 681.

Përhapur në kodrat e Trapezicës, Carevec dhe Sveta Gora, me Lumin Jantra që gjarpëron poshtë midis tyre, Veliko Tarnovo është një nga vendet më piktoreske të Bullgarisë.

Qyteti u bë kryeqytet i Bullgarisë pas kryengritjes së 1185, kryesuar nga vëllezërit bojarë Asen dhe Petar, që i dha fund rendit gati dy shekullor bizantin dhe shënoi nisjen e Mbretërisë së Dytë Bullgare (1187-1393).

Pallati mbretëror, një herë e një kohë, shtëpia e qeverisësve mesjetarë të vendit, patriarkana dhe shumë kisha të vogla janë brenda strukturës. Në fundin më jugor është e ashtu-quajtura Kulla Balduin, quajtur kështu sipas Balduinit të Flandrës që u kap nga Cari bullgar Kalojan në një betejë kundër kalorësve të Kryqëzatës së Katërt më 1205.

Muret e mbetur të kështjellës, kullat, ndërtesat publike dhe të banimit u zbuluan gjatë gërmimeve në Kodrën Trapezica. Disa historianë besojnë se sundimtarët e Mbretërisë së Dytë Bullgare mund të kenë banuar në atë kodër përpara se të lëviznin në Caravec, në bregun tjetër të Jantra.

Kulla Balduin ndodhet në fundin më jugor të kështjellës.

Veliko Tarnovo të mahnit me arkitekturën e vet origjinale. Vendosur njëra mbi tjetrën, shumë nga shtëpitë në Qytetin e Vjetër datojnë në funt të shekulit 18 dhe fillimin e shekullit 19, koha e Rilindjes Bullgare.

Kisha e Shenjtë e Dyzet Shenjtorëve, ndërtuar më 1230, dhe kisha e shenjtëve Peter dhe Pal, që daton në gjysmën e dytë të shekullit të 13, vlejnë gjithashtu të shihen.

Veliko Tarnovo është një nga qytetet më të rëndësishëm në historinë e Bullgarisë. Kushtetuta e parë e vendit, njohur si Kushtetuta e Tarnovos, u hartua më 1879, ndërsa po i vinte fundi pesë shekujve të rendit otoman. Mbreti Ferdinand I shpalli pavarësinë e Bullgarisë atje më 1908.

Shumë nga rrugët dhe rrugicat e ngushta në Qytetin e Vjetër janë ende të shtruara me kalldrëm. Ato përfshijnë Sanovodska Çarshija historike me dyqanet e shumta të zejtarisë.

Veliko Tarnovo është vendi i universitetit të dytë më të madh në Bullgari me një popullsi të madhe studentësh. Kafene të shumta, restaurante dhe lokale të tjera ngrënieje ofrojnë ushqim të shijshëm.

E vetmja pakënaqësi e jona është se humbëm shfaqjen me drita e tinguj në Carevec, që jepet kur kërkohet nga grupe me mbi 30 vetë. Do kthehemi një herë tjetër për këtë!