Turqia frenon hapjen e kufirit me Armeninë

19/05/2009

Aleati turk Azerbaixhani do që Jerevani të tërheqë trupat e tij nga Nagorni Karabak përpara se Ankaraja të hapë kufirin e saj me Armeninë.

Nga Ajhan Shimshek për Southeast European Times në Ankara -- 19/05/09

Kryeministri turk Rexhep Tajip Erdogan thotë se Ankaraja nuk do të hapë kufirin e saj me Armeninë deri sa Jerevani të heqë trupat e tij nga Nagorni Karabak. [Getty Images]

Kryeministri turk Rexhep Tajip Erdogan zhgënjeu udhëheqësit armenë javën e shkuar duke thënë gjatë një turneu në Baku se Turqia nuk do të rihapë kufirin e saj me Armeninë nëse Jerevani nuk tërheq trupat e tij nga rajoni i diskutuar i Nagorni Karabak brenda Azerbaixhanit.

Mesazhi i Erdogan ishte një fitore e qartë për Presidentin e Azerbaixhanit Ilham Alijev që prej një kohe të gjatë i ka bërë thirrje Turqisë që të kërkojë tërheqjen e forcave armene nga zona e diskutuar. Këto forca kanë kontrolluar Nagorni Karabak që nga fillimi i viteve 1990, duke bërë që si Azerbaixhani, ashtu edhe Turqia të bllokojnë kufijtë e tyre me fqinjin pa dalje në det.

Zyrtarët në Jerevan iu përgjigjën menjëherë komenteve të Erdogan. "Çdo përpjekje turke për të ndërhyrë në zgjidhjen e problemit të Nagorni Karabak vetëm mund të dëmtojë këtë proces," tha Presidenti armen Serzh Sarksyan.

Me këtë, optimizmi që kishte nisur të ndërtohej për më tepër se një vit, u shpërnda. Vetëm javë më parë, Turqia dhe Armenia kishin njoftuar marrëveshjen e tyre mbi një "plan udhëzues" për të normalizuar marrëdhëniet. Deklarata e Erdogan habiti jo vetëm Jerevanin dhe kryeqytetet perëndimore, por gjithashtu ekspertët e politikës së jashtme turke.

"Çfarë diplomaci e hatashme," shkruante gazetari i Referans, Çengiz Çandar.

"Mund të kthehet Turqia nga ky gabim?" pyeti ai. "Unë besoj se [rivendosja diplomatike] është e mundshme vetëm nëse se ka një marrëveshje midis Azerbaixhanit dhe Armenisë në të ardhmen e afërt."

Erdogan, megjithatë, mund të ketë menduar se nuk ka zgjidhje tjetër, pasi provoi presionin nga partitë opozitare që e akuzuan atë për tradhëti ndaj aleatit si dhe nga Bakuja e zemëruar.

Pasi Turqia dhe Armenia njoftuan planin e tyre për të normalizuar marrëdhëniet, udhëheqësit e Azerbaixhanit lanë të nënkuptohej nevojën e rishikimit të marrëveshjes së tyre të gazit me Turqinë dhe ndoshta të rishikonin normën e favorshme që ata kërkojnë tani, gjysma e çmimit që eksportues të tjerë të gazit kërkojnë nga Turqia.

Ankaraja ka nevojë gjithashtu për mbështetjen e Azerbaixhanit për të realizuar projektin startegjik të tubacionit Nabucco, që do të zvogëlojë varësinë europiane nga energjia ruse.

Nuk ishte pra surprizë që Erdogan në Baku e shoqëroi Ministri turk i Energjisë Taner Jildiz.

Ekspertët kanë mendime të ndryshme në lidhje me shanset e Turqisë për t'i shpëtuar bllokimit të tanishëm. Disa parashikojnë se shqetësimet er Azerbaixhanit, dhe nevoja për gaz të lirë natyror do të vazhdojnë të ndikojnë në politikën e Ankarasë. Të tjerë, megjithatë, theksojnë përfitimet afat-gjatë të afrimit me Armeninë, si për Turqinë, ashtu edhe për Azerbaixhanin.

Me Gjeorgjinë të errësuar nga paqëndrueshmëria e brendshme dhe kërcënimit prej Rusisë, Armenia gjithnjë e më tepër duket si një përcjellës më i mirë për furnizimet e energjisë kaspike. Për më tepër, bërja e mundur e prosperitetit të Armenisë së bllokuar gjatë mund ta zvjerdhte atë nga varësia ekonomike e saj prej diasporës, që favorizon një qëndrim të vijës së ashpër ndaj Turqisë dhe Azerbaixhanit.

Shtetet e Bashkuara ka rritur së fundi përpjekjet e saj për të shpejtuar një zgjidhje në Karabak dhe të për lehtësuar normalizimin Turqi-Armeni.

Bashkëkryetarët e Grupit të Minskut të OSBE: Rusia, Franca dhe SHBA, po mbikqyrin bisedimet. Udhëheqësit e Azerbaixhanit dhe të Armenisë do të takohen në Shën Peterburg më 4 qershor në një përpjekje për të ngushtuar dallimete tyre.