Defekti i programit kompjuterik bën që mijëra maqedonas të mos marrin pagesat

24/02/2009

Punëtorët dhe punëdhënësit maqedonas bënë protesta pasi një sistem programi kompjuterik, i futur ngathtësisht bëri që shumë punëtorë të mos marrin pagesat në janar.

Nga Marina Stojanovska për Southeast European Times në Shkup -- 24/02/09

Shumë maqedonas mbetën pa pagesë për shkak të defektit. [Getty Images]

Zëmërimi dhe konfuzioni u rrit në Maqedoni këtë muaj pasi futja shkel e shko e programit kompjuterik Shërbimi i të Ardhurave Publike (PRO) për sistemin e "pagës bruto" la mijëra vetë pa pagesë për gjithë janarin. Midis tyre qenë dy kandidatët kryesorë për president.

Sipas të përditshmes, Georgi Ivanov dhe Ljubomir Fërckoski, respektivisht kandidatët e VMRO-DPMNE në pushtet dhe të opozitës Social Demokrate, nuk kishin marrë pagat e tyre të dhjetorit e janarit në fillim të shkurtit. Të dy japin lëndën e drejtësisë në Universitetin e Shkupit.

Përveç shpenzimeve të përditëshme, maqedonasit duhej të paguanin borxhet dhe u trëmbeshin pagesave të interesave, ndërkohë që nuk kishin para në xhepa. Media vendore llogariti se rreth 600,000 banorë u detyroheshin një mesatare prej 1,800 euro bankave në nëntor 2008, duke i lënë ata të prekshëm për gjoba ndaj pagesave të vonuara.

Gjendja u sqarua disi nga mesi i shkurtit, ndonëse është ende larg të qënit ideale. Që nga 15 shkurti, PRO njoftoi se nga afërsisht 60,000 punëdhënës të rregjistruar në vend, 42,060 kishin paguar sigurimet shoqërore dhe pagat e punonjësve të tyre.

Qeveria futi sistemin e ri në një përpjekje për të përmirësuar transparencën, duke besuar se ai do t'i detyronte punëdhënësit të paguanin kontributet e tyre të detyrueshme ndaj pensioneve të punonjësve dhe sigurimeve shoqërore, pasi ata që nuk i bëjnë këto kontribute dhe nuk paguajnë pagat deri më 15 të çdo muaji, do të gjobiten me 2,000 euro deri në marrjen e biznesit të tyre nga PRO.

Bazuar në sistemin e shrregullt të nisjes së sistemit, qeveria nuk i zbatoi kërcënime të tilla dhe vuri gjoba relativisht të ulta ndaj afërsisht 5,000 bizneseve që nuk paraqitën as vlerësime të detyrimeve të tyre deri më 15 shkurt.

Rastet u bënë të shpeshtë. Ministria e financave fajësoi punëdhënësit për dorëzimin vonë të vlerësimeve të tyre të pagave. Ndërmarrje të shumta dështuan gjithashtu të verifikojnë përkueshmërinë e programit kompjuterik të tyre të llogarive me atë të PRO në kohë.

Nga ana tjetër, administratorët e zemëruar kundërshtuan që programi kompjuterik jofleksibël i PRO të bllokonte të gjitha pagesat e ndërmarrjeve edhe nëse mungonte informacioni i pagës së një punonjësi.

Një votim i dështuar mosbesimi më 11 shkurt në parlament përmendi fiaskon e pagave si një nga justifikimet dhe sindikata më e madhe e punës e vendit kërkoi dorëheqjen e Ministrit të Financave Trajko Slavenski.

Qeveria, megjithatë, mbron futjen e teknologjisë. Zëvendës/Kryeministri Zoran Stavreski e përshkroi sistemin si "të vlefshëm, të qëndrueshëm dhe transparent", ndërsa pretendonte se "pothuajse të gjitha vendet europiane" e kanë atë tashmë. Stavreski tha se qeveria do të rregullojë defektet ndërsa ato ndodhnin.