Serbia gëzon traditat e saj dimërore

06/01/2009

Kalendari julian i kishës ortodokse i lejon anëtarët të festojnë jo një por dy herë Vitin e Ri.

Nga Igor Jovanoviç për Southeast European Times në Beograd – 09/01/06

Serbët ortodoksë djegin degë lisi në pragun e Krishtlindjeve përpara kishës së Shën Savës në Beograd. [Getty Images]

Kisha ortodokse serbe shkon ende sipas kalendarit julian, i cili i jep serbëve shansin ta festojnë Vitin e Ri dy herë: një herë me pjesën tjetër të botës në 31 dhjetor dhe përsëri në 13 janar.

Megjithatë, kalendaret e ndryshëm përbëjnë një farë problemi për kishën: dhe tamam, në një kohë kur besimtari duhet të agjërojë përpara Krishtlindjeve ortodokse të mërkurën (7 janar), shumë nga ta kremtojnë në vend të kësaj Vitin e Ri, sipas kalendarit sekular gregorian.

Në epokën komuniste Serbia, përpara futjes së sistemit shumëpartiak, respektimi i festave fetare mund të përbënte mospajtim politik. Nën regjimin e Millosheviçit në vitet 1990, partitë e opozitës shpesh i kthyen kremtimet publike të të ashtuquqajturit Viti i Ri serb në tubime kundër presidentit të atëhershëm serb e jugosllav.

Tani, megjithatë, festimet e ditës së Vitit të Ri janë një tërheqje e madhe për turizmin serb sepse njerëzit nga ish republikat jugosllave dynden në Serbi, veçanërisht në Beograd, me dhjetra mijra për të gëzuar festimet.

Krishtlindjet janë festë e pasur në zakonet serbe. Serbët e konsiderojnë atë një festë të kaluar me familjen. Në vend të përshëndetjeve të zakonshme, në Krishtlindje njerëzit e përshëndesin njeri tjetrin me "Krishti ka lindur" dhe "Vërtet ka lindur" si përgjigje.

Pragu i Krishlindjeve quhet Badnji Dan (dita e Badnja). Termi vjen nga emri i një perëndie të adhuruar nga serbët e lashtë politeistë, Badnja. Kur ata u kthyen në të krishterë, sipas përrallave popullore, serbët hodhën statujat e drunjta të Badnjës në zjarr.

Kjo është origjina e djegies së badnjak, një degë e thatë lisi, në pragun e Krishtlindjeve. Një skaj i degës lyhet me mjaltë që e lëpinë fëmijët.

Ky zakon përmban gjiothashtu një tjetër lloj simbolizmi: duke u ngrohur rreth degëve që digjen, anëtarët e familjes ngrohin veten me dashuri, ndershmëri dhe unitet. Përpara Krishtlindjeve ata mbulojnë dyshemetë e shtëpive të tyre me kashtë duke simbolizuar vendlindjen e Jesu Krishtit.

Familjet pjekin një bukë të posaçme të quajtur çesnica, për Krishtlindje, duke vënë një monedhë ari apo argjendi në brumë si një dhuratë për Krishtin. Çdo anëtar i familjes merr një copë nga buka.

Bestytnia thotë se viti do të jetë i frutshëm në qoftë se bie borë në ditën e Krishtlindjeve. Shiu apo një rënie e papritur e temperaturës është shenjë e keqe. Nisja e disa lloj projektesh pas drekës së Krishtlindjeve mundëson zell e sukse gjatë vitit që vjen.