Marrëveshja e FMN e detyron Serbinë të kursejë

19/11/2008

Serbia ka kohë që harxhon më tepër se fiton, mbështetur në investimet e huaja për të mbyllur të çarën. Por rënia nga kriza globale financiare e ka bërë këtë strategji të paqëndrueshme.

Nga Igor Jovanoviç për Southeast European Times në Beograd -- 19/11/08

Sipas marrëveshjes, pensionistët do të marrin pagesa më të larta por rritjet do të kufizohen në 8%. [Getty Images]

Pas gati dy javë negociatash, qeveria serbe dhe FMN më së fundi ranë dakord mbi një marrëveshje të re. Marrëveshja që u arrit të premten (14 nëntor) parashikon shkurtime masive në zhpenzimet publike me qëllim që të shmagen pasojat dramatike të rënies ekonomike botërore.

Bisedimet kishin ngecur në parë lidhur me kërkesën e FMN që qeveria të pezullonte rritjen e pensioneve me 10% që e kishte miratuar në tetor. Sipas Fondit, buxheti i shtetit i Serbisë nuk e mbulon shpenzimin.

Megjithatë, Partia e Pensionistëve të Bashkuar e Serbisë, një anëtare e koalicionit qeverisës, kërcënoi të rrëzojë qeverinë në qoftë se pensionistët humbasin ngritjen e premtuar. Në fund, në kuadrin e një kompromisi, të pensionuarit përsëri do të shohin pensione më të mëdha por qeveria duhet ta kufizojë rritjen në 8%.

Nën marrëveshjen e së premtes, e cila skadon në mars 2010, Serbia është e zgjedhëshme për të marrë 412 milion euro nga FMN për të mbajtur normën e shkëmbimit të dinarit ose për të përmbushur detyrimet financiare ndërkombëtare. Sipas zyrtarëve serbë, sistemi bankar i vendit ka aftësi paguese dhe rezervat e moneddhës së huaj janë të mjaftueshme, kështu që ajo nuk ka në plan të përdorë kredinë e FMN siç kanë bërë Hungaria, Ukraina dhe Islanda.

"Programi me FMN është një masë paraprake dhe është reagimi i shtetit ndaj krisës globale financiare," tha ministrja e financave Diana Dragutinoviç, duke theksuar se Serbia do të merrte borxh nga FMN "vetëm në se i duhet mbështetje financiare".

Ekonomistët serbë thonë se vendi i tyre ka nevojë për marrëveshjen sepse ka shpenzuar më tepër se ç'ka fituar me vite. Investimet e huaja kanë mbuluar deri tani deficitin por ekspertët druajnë se këto do të jenë dukshëm më të ulta për shkak të krizës globale financiare të tanishme. Kredia gjithashtu mund të ndihmojë bindjen e investitorëve për stabilitetin e ekonomisë serbe.

Shefi i misionit të FMN Albert Jaeger tha se Fondi nuk merakoset rreth ndikimit të krizës globale financiare në Serbi në afat të shkurtër. Megjithatë, "në afat të gjatë, Serbia është një nga vendet më të cënueshme për shkak se se ka shpenzuar deri tani çdo vit rreth 5 miliard euro më shumë se ç'ka fituar, si edhe nga baza e dobët e eksportit dhe kursimet e vogla," tha ai.

Rritja e GDP ka pësuar. Në vend të arrinte 7% të parashikuara, ekspertët thonë se mund të arrijë vetëm tek 3% në 2009.

Analistët përcaktojnë deficitin e madh tregtar, 6.16 miliard euro në 2008, si problemin më të madh për ekonominë serbe, së bashku me vartësinë e madhe nga investimet e reja të huaja.