Реконструираниот Стар мост во Мостар загрозен од новите пукнатини

28/04/2008

По неколку пукнатини се појавуваат на Стариот мост во Мостар секојдневно, според експертите ангажирани од Комисијата за зачувување на националните споменици на Босна и Херцеговина.

Од Јусуф Рамадановиќ за Southeast European Times во Сараево – 28/04/08

Стариот мост во Мостар. [Јусуф Рамадановиќ]

Светски познатиот Стар мост во Мостар се протега над реката Неретва во Херцеговина, југоисточниот регион на Босна и Херцеговина (БиХ). Хајрудин, турски архитект, го изградил во периодот од 1557 до 1566 година, по наредба на отоманскиот султан Сулејман Величенствен. Легендата е дека Хајрудин избегал од Мостар под смртна закана од султанот, кој се заканил дека ќе го обеси ако мостот некогаш падне.

За време на конфликтот во БиХ во 1993 година, хрватските артилериски бомбардирања го уништија Стариот мост. По неговата реконструкција во 2004 година, властите го вклучија во Листата на светското наследство на УНЕСКО во 2005 година. Владите на Турција и Италија беа главните спонзори на проектот.

Неодамнешните истражувања за проектот за реконструкција покажаа дека на истото место постоел мост и пред доаѓањето на Отоманците, во времето на средновековната босанска држава.

Лакот на новиот мост од варовник, скоро 29 метри долг и 20 метри висок, се витка во полукруг, познат по својата елеганција. Кога сончевите зраци ќе плиснат над виткиот и фин лак кој се протега над реката, воодушевените гледачи тешко можат да замислат дека тој е направен од варовник.

Експертите од Комисијата за зачувување на националните споменици од БиХ откри дека по неколку нови пукнатини секојдневно се појавуваат на реконструираниот мост. Во прелиминарниот извештај на комисијата се вели дека нивните причини се непознати и дека само секојдневното следење може да ги идентификува.

„За време на тридневната посета експертите истакнаа дека нови пукнатини се појавуваат секој ден. Неопходно е да се одреди [нивниот] интензитет, брзина и позиција“, вели претседателот на комисијата, Азра Хаџимухамедовиќ.

„Мостот можеби пука поради сеизмички активности, промена на потпорните камења, градежните работи на патиштата во близина или некои неправилности во градбата со цел да се реплицира оригиналот од пред 1993 година“, рече Хаџимухамедовиќ.

Некои набљудувачи ги припишуваат пукнатините на неодамнешниот земјотрес во Херцеговина. „Моделот ... може да одговара на оваа теорија, но не е сигурно во овој момент“, рече Хаџимухамедовиќ.

Стариот мост е симбол на Мостар и привлекува бројни туристи. Во неговата долга историја, мостот носел многу имиња, како што се: „Нов мост“, „Мостот на султан Сулејман“, „Големиот мост“ и конечно „Стариот мост“. Самото име на градот, Мостар, доаѓа од два словенски збора, мост и премостува.