Србија и Босна и Херцеговина се двоумат за договорот на ЦЕФТА

22/11/2006

Босна и Херцеговина и Србија имаат помалку од еден месец да го потпишат договорот кој ќе ги направи членки на зоната за слободна трговија на Југоисточна Европа. Ако одбијат, тие би можеле да изгубат пазар од 40 милиони потрошувачи.

Од Георги Митев-Шантек за Southeast European Times -- 22/11/06

Тутунската индустрија е главната пречка за Србија, кога станува збор за договорот ЦЕФТА. [Getty Images]

Две земји -- Босна и Херцеговина (БиХ) и Србија -- одбија да го потпишан договорот за зоната на слободна трговија на Југоисточна Европа на конференцијата во Брисел на 9-ти ноември. Тие имаат рок до 19-ти декември да ги решат преостанатите области на несогласување или ризикуваат да изгубат пазар од 40 милиони потрошувачи.

Договорот, со кој ќе се прошири постојниот Централноевропски договор за слободна трговија (ЦЕФТА), и ќе ги вклучи Албанија, БиХ, Хрватска, Македонија, Молдавија, Црна Гора и Косово, има за цел да го замени лавиринтот од 31 билатерален договор. Истиот се смета за клучен за изгледите за проширување на ЕУ во регионот.

„Прекуграничната соработка не е опција, таа е предуслов за успех“, рече минатата недела шефот на Пактот за стабилност, Ерхард Бусек. „Не е важна големината на пазарот, туку квалитетот на неговиот развој. Ако сакате да се натпреварувате надвор од вашиот регион, морате да влезете на европските пазари преку регионалната соработка.“

Поврзани написи

БиХ и Србија имаа различни приговори на спогодбата во нејзината сегашна форма. Сараево сака истата да вклучува одредба со која ќе се дозволи привремено воведување на царини за производите од Хрватска и Србија. Со ова, таа бара легализирање на својот претходен, унилатерален прекин на билатералните договори потпишани со двете земји. Откако Хрватска и Србија взаемно се договорија за некое ниво на царинска заштита за производителите на месо и млеко, БиХ се почувствува незаштитена. Под силен притисок на фармерите, властите одлучија да воведат ограничувања.

Главната причина за несогласувањето на Србија произлегува од спорот со Хрватска во врска со тутунската индустрија. Двете земји, од практични причини, ги затворија пазарите. Хрватска го заштитува својот производител, фабриката за тутун во Ровињ, со царинските давачки од 38 отсто. Србија, пак, има мал данок (15 отсто) на увезените цигари, но нејзините фабрики во Ниш (во сопственост на „Филип Морис“) и Врање (во сопственост на „Бритиш американ тобако“) се заштитени со високи акцизни давачки.

Министерот за надворешни економски односи, Милан Париводиќ, вели дека државниот секретар на министерството, Влатко Секуловиќ, наскоро ќе отпатува за Загреб за да најде решение.

Заштитата на пазарите со царински бариери е суштински спротивно на принципите на ЦЕФТА, и застапниците на слободната трговија велат дека тие има поголема веројатност да им наштетат отколку да има помогнат на земјите на долгорочен план. Економиите на БиХ и Србија се единствено конкурентни на регионалниот пазар, кој ќе биде сосема либерализиран до 2010 година. Тоа ќе ги изложи двете на притисоците од глобалната конкуренција.

Оваа содржина е овластена за SETimes.com.