Трагедијата на Првата светска војна донесе пријателство на Галиполе

29/04/2005

Турци, Австралијанци и Новозеланѓани се собраа на 25-ти април на полуостровот Галиполе во знак на сеќавање на стотици илјади војници кои загинаа пред 90 години во една од најкрвавите битки во историјата.

Од Алан Кове за Southeast European Times -- 29/04/05

Австралиски морнари присуствуваа на церемонијата на одбележување на Денот Анзак во заливот Анзак на полуостровот Галиполе во понеделникот (25-ти април). [AФП]

На почетокот од оваа недела турскиот премиер Реџеп Тајип Ердоган, австралискиот премиер Џон Ховард, новозеландскиот премиер Хелен Кларк, британскиот принц Чарлс и други официјални претставници се собраа на одбележувањето на 90-тата годишнина од Битката на Галиполе, со едноминутно молчење на јужниот влез од стратешкиот Дарданелски теснец.

Со овој настан беше одбележана годишнината од првото пристигнување на австралиските и новозеландските сили, познати како Анзак, на Галиполе за време на Втората светска војна. На традиционалната служба в зори, што се одржува секоја година, присуствуваа Австралијци и Новозеланѓани, ги посетија гробовите и поминаа неколку часа пред надгробните плочи.

Доброволци од Австралија и Нов Зеланд пристигнаа како помош за војската предводена од Велика Британија, која се истовари во 1915 година, во обид да го освои Истанбул, оддалечен 300 километри. Сојузничките сили имаа намера да удрат на Отоманската империја, во сојуз со Германија, и да го отворат турскиот теснец како пат за снабдување за Русија. Мисијата требаше да трае 11 дена. На крајот, Турците цврсто се држеа повеќе од осум месеци, истерувајќи ги сојузничките сили од нивното копно во крвава борба. Во жестоките битки загинаа 250.000 турски војници. Повеќе од 100.000 сојузнички војници, претежно Австралијанци и Новозеланѓани, исто така, загинаа во борбите. Сојузничките сили се повлекоа на 20-ти декември 1915 година.

Ердоган рече дека битката на Галиполе ги научи следните генерации да работат напорно на спречување на војна. „Фактот што се собираме секоја година покажува дека ги научивме потребните лекции од оваа крвава борба, која ја откри темната страна на војната на најблизок можен начин, како и дека ги внесовме високите вредности на мирот во нашите срца“, рече тој. „Ние треба да вложиме повеќе напори за спречување на војната и да дејствуваме со соработка и решителност против елементите што се закануваат на кој било дел од светот.“

За време на церемонијата Кларк рече дека битката кај Галиполе останува длабоко во колективната меморија на нациите што таму се бореле. „Она што се случи во Галиполе, и покрај тоа што поминаа 90 години, сé уште може да шокира“, рече тој, додавајќи дека настанот „одиграл улога во нашето формирање во луѓе и нација каква што сме денес“.

Австралијанскиот министер за ветерански прашања Ане Кели го опиша истоварувањето на Анзак на Галиполе како „определувачки момент“ во историјата на нациите вклучени во војната.