Σε πτώση η γεωργία του Μαυροβουνίου
02/05/2012
Η οικονομική κρίση έχει επιδεινώσει την ήδη ανησυχητική κατάσταση της γεωργίας του Μαυροβουνίου.
Της Κατίτσα Ντιούροβιτς για τους Southeast European Times στην Ποντγκόριτσα -- 02/05/12
 Το 30% της καλλιεργήσιμης γης του Μαυροβουνίου βρίσκεται σε αγρανάπαυση κάθε χρόνο. [Κατίτσα Ντιούροβιτς/SETimes] |
Σήμερα, οι αγρότες αντιπροσωπεύουν μόνο το 3-4% του συνολικού Ευρωπαϊκού ενεργού πληθυσμού. Στα Βαλκάνια, μετατόπιση από τη συλλογική ή κρατική αρόσιμη γη σε μικρά ιδιωτικά και κατακερματισμένα καλλιεργήσιμα αγροτεμάχια, η κλιματική αλλαγή και η οικονομική κρίση έχουν επιδεινώσει σημαντικά τη γεωργική παραγωγή και τον αριθμό των αγροτών.
Στο Μαυροβούνιο, οικογένειες που καλλιεργούσαν γη εδώ και γενιές εγκαταλείπουν τους αγρούς για ένα νέο είδος εισοδήματος.
Ο Τσβέτο Σίσεβιτς, 55 ετών, από το χωριό Μπιστρίτσε, στην κοιλάδα Ζέτα, κοντά στην Ποντγκόριτσα, περνάει την πρώτη άνοιξη εκτός χωραφιών. Η οικογένεια Σίσεβιτς καλλιεργούσε για δεκαετίες.
Τη δεκαετία του 1960 και του 1970, ταξίδευαν σε ολόκληρη την πρώην Γιουγκοσλαβία πουλώντας ντομάτες και πιπεριές. Ακόμα και τη δεκαετία του 1990, ο Σίσεβιτς και η οικογένειά του ζούσαν καλά, χάρη στα λαχανικά που πωλούσαν σε αγορές του Μαυροβουνίου.
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια, η γεωργία στο Μαυροβούνιο έχει βιώσει τρομακτική πτώση: στην παραγωγή, στο κέρδος και στις πωλήσεις. Η οικογένεια Σίσεβιτς είχε περισσότερες ζημίες παρά κέρδος. Το προηγούμενο έτος, δεν κατάφεραν να καλύψουν τα βασικά έξοδα για σπόρους, λιπάσματα και νερό, και αποφάσισαν να μην καλλιεργήσουν άλλο.
"Έπρεπε να πετάξουμε εκατοντάδες κιλά λαχανικών επειδή δεν μπορούσαμε να τα πουλήσουμε. Φέτος, φυτέψαμε λαχανικά μόνο για προσωπική χρήση", δήλωσε ο Σίσεβιτς στους SETimes. Το μεγαλύτερο μέρος από τα πέντε εκτάρια γης που έχει είναι πλέον άδειο.
Η περίπτωσή του δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Πολλοί αγρότες στο Μαυροβούνιο παράτησαν τη γεωργία, προτιμώντας άλλες δουλειές οι οποίες απαιτούν λιγότερο χρόνο και κατανάλωση χρημάτων.
Σύμφωνα με στοιχεία του 2011, τα αγροτεμάχια στο Μαυροβούνιο κάλυπταν το 40% περίπου της συνολικής αρόσιμης γης της χώρας. Από αυτά, πάνω από το 30% όλων των αγροτεμαχίων παραμένουν ακαλλιέργητα κάθε χρόνο. Ως αποτέλεσμα, το 2011, το Μαυροβούνιο εισήγαγε τρόφιμα αξίας πάνω από 400 εκατ. ευρώ, ενώ εξήγαγε μόνο 40 εκατ. ευρώ.
Παρόμοια τάση είναι ορατή σε ολόκληρη την περιοχή. Μέχρι το 1989, η Ρουμανία ήταν από τους πιο σημαντικούς εξαγωγείς γεωργικών προϊόντων. Η χώρα, κάποτε γνωστή ως "αρτοδοχείο των Βαλκανίων", έχει γεωργική επιφάνεια 14,7 εκατ. εκταρίων, από τα οποία τα 9,3 εκατ. εκτάρια είναι αρόσιμα. Ωστόσο, 1,3 εκατ. εκτάρια αρόσιμης γης δεν χρησιμοποιούνται, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Ο Σεάντ Γέλετς, της Αγροτικής Κοινωνίας Βοσνίας και Ερζεγοβίνης (Β-Ε) δήλωσε πως υπάρχει όλο και λιγότερη καλλιεργήσιμη γη στη Β-Ε. "Η χρήση χωραφιών ανέρχεται σε περίπου 50%. Οι Αρχές δεν έχουν κάνει κάτι για να αυξήσουν τη χρήση αρόσιμης γης, και δεν έχουν κάποιο σχέδιο για το πως θα χρησιμοποιήσουν τους χερσαίους πόρους", είχε δηλώσει ο Γέλετς στην εφημερίδα της Β-Ε Nezavisne novine.
Η καλλιεργήσιμη γη στη Β-Ε έχει συνεχή πτώση εδώ και επτά χρόνια. Το 2005, υπήρχαν 719.000 εκτάρια οργωμένης γης, το 2009 ο αριθμός μειώθηκε σε 692.000 εκτάρια.
Με περισσότερα από 4 εκατομμύρια εκτάρια αρόσιμης γης (55% του συνόλου των εδαφών), η Σερβία θεωρείται χώρα με τεράστια δυνατότητα στη γεωργία, ωστόσο είναι σχεδόν τελευταία στην Ευρώπη σε ό,τι αφορά στις εξαγωγές γεωργικής παραγωγής.
Πίσω στο Μαυροβούνιο, ο Ζόραν Γιόβοβιτς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Βιοτεχνολογίας στην Ποντγκόριτσα, αναφέρει πως υπάρχουν αρκετοί παράγοντες για ένα τόσο χαμηλό επίπεδο καλλιέργειας.
"Το βασικό χαρακτηριστικό της γεωργίας και της καλλιέργειας στο Μαυροβούνιο και την περιοχή είναι ο κατακερματισμός της γης, το οποίο περιορίζει σημαντικά αυτόν τον τομέα για παραγωγή και κέρδος", δήλωσε ο Γιόβοβιτς στους SETimes.
Άλλοι λόγοι, ανέφερε ο Γιόβοβιτς, περιλαμβάνουν τον κακό τεχνικό εξοπλισμό ο οποίος προκαλεί χαμηλή παραγωγικότητα, μη ρυθμισμένη αγορά γεωργικών προϊόντων και κλιματικές αλλαγές.
Το 2006 και το 2007, ξηρασία κατέστρεψε τις σοδιές. Το 2010, σημειώθηκαν τεράστιες πλημμύρες και φέτος, υπήρξε πρωτοφανής ποσότητα χιονιού και δριμύ κρύο.
Πέρα από τις απώλειες σοδειών, οι αγρότες υπέστησαν ζημιές στις εγκαταστάσεις και τις υποδομές τους, ωστόσο δεν επιδιορθώθηκαν ή αποζημιώθηκαν όλες οι ζημιές.
"Η οικονομική κρίση απλά επιδείνωσε την κατάσταση. Πολλοί αγρότες έχουν τραπεζικά δάνεια και μηδενικό κέρδος για να αποπληρώσουν τα χρέη. Αυτό που ανησυχεί πραγματικά τους καλλιεργητές είναι η έλλειψη βούλησης, επιθυμίας και κινήτρων για συνέχιση της παραγωγής τροφίμων", δήλωσε ο Γιόβοβιτς.
Ο Ράνκο Σίσεβιτς, συγγενής του Τσβέτο, είναι ένας από τους λίγους εναπομείναντες αγρότες στο χωριό. Είχε και αυτός ζημία στα τέλη του προηγούμενου έτους, αλλά θέλει να δώσει στη γεωργία μία ακόμα ευκαιρία. "Οι πρόγονοί μας φύτεψαν αυτά τα χωράφια. Δεν μπορώ να τα δω άδεια και γεμάτα αγριόχορτα", δήλωσε ο Σίσεβιτς στους SETimes.
Σύμφωνα με τον Σίσεβιτς, το υπουργείο Γεωργίας πρέπει να βοηθήσει οικονομικά τους αγρότες. Ωστόσο, στις περισσότερες περιφερειακές χώρες ο προϋπολογισμός για τη γεωργία είναι χαμηλός. Σύμφωνα με στοιχεία του Εμπορικού Επιμελητηρίου Μαυροβουνίου, ο προϋπολογισμός για τη γεωργία το 2012 είναι 21 εκατ. ευρώ.
Στη Β-Ε, ο προϋπολογισμός για τη γεωργία το προηγούμενο έτος ήταν 39 εκατ. ευρώ, αντί για 57 εκατ. ευρώ όπως είχε προγραμματιστεί. Στη Σερβία, το 2012 ο προϋπολογισμός για τη γεωργία ανήλθε στο 2,5% του συνόλου.
Μία ευκαιρία για τους αγρότες είναι τα κονδύλια ΙΡΑ της ΕΕ, ωστόσο πολλοί γεωργοί εξακολουθούν να έχουν επιφυλάξεις σε ό,τι αφορά τη συγκεκριμένη ιδέα.
"Έχουμε ξεκινήσει με το πρόγραμμα MIDAS, το οποίο αποσκοπεί σε εκπαίδευση των αγροτών ώστε να αιτούνται κονδύλια ΙΡΑ. Μέχρι στιγμής έχουμε 780 αιτήσεις -- 300 εγκρίθηκαν. Η αξία των συγκεκριμένων αιτήσεων ανέρχεται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ. Με τα χρήματα αυτά, οι αγρότες μπορούν να βελτιώσουν τον εξοπλισμό και να επενδύσουν στη γη τους", δήλωσε στους SETimes ο υπουργός Γεωργίας Μαυροβουνίου Ταρζάν Μιλόσεβιτς.
"Έχουμε γη να καλλιεργήσουμε, έχουμε ανθρώπους που το έκαναν αυτό όλη τη ζωή τους και τώρα έχουμε την ευκαιρία να πάρουμε τα χρήματα. Από μας εξαρτάται να εξετάσουμε τις δυνατότητες της γεωργίας", δήλωσε ο Μιλόσεβιτς.
Για πολλούς αγρότες στην κοιλάδα Ζέτα, ωστόσο, είναι ήδη πολύ αργά. Τα κάποτε γόνιμα αγροτεμάχια έχουν μετατραπεί σε οικιστικές περιοχές στις οποίες φυτρώνουν σπίτια, όχι λαχανικά.
Αποστολή e-mail σε φίλο
Έκδοση εκτύπωσης 
ΡΕΠΟΡΤΑΖ
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, συνεχίζονται οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιφέρεια.
Καλωσορίζουμε τα σχόλιά σας για τα άρθρα των SETimes.
Ελπίζουμε ότι θα χρησιμοποιήσετε το φόρουμ αυτό για να αλληλεπιδράσετε με άλλους αναγνώστες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Για να καταστήσουμε την εμπειρία αυτή ενδιαφέρουσα, σας ζητάμε να ακολουθήσετε τους κανόνες που επισημαίνονται στην πολιτική σχολίων. Υποβάλλοντας σχόλια, συμφωνείτε στους κανόνες αυτούς. Αν και ο δικτυακός τόπος SETimes.com ενθαρρύνει τη συζήτηση όλων των θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων των ευαίσθητων, τα σχόλια που δημοσιεύονται αποτελούν αποκλειστικά τις απόψεις όσων τα καταχωρούν. Ο δικτυακός τόπος SETimes.com δεν είναι απαραίτητο ότι επιδοκιμάζει ή συμφωνεί με τις ιδέες, θέσεις ή απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια αυτά. Οι SETimes.com καλωσορίζουν τις εποικοδομητικές συζητήσεις ωστόσο αποθαρρύνουν τη χρήση υλικού που έχει αντιγραφεί και επικολληθεί από άλλες πηγές, μη συνοδευόμενους συνδέσμους και συνθήματα μιας γραμμής. Το φόρουμ διαθέτει διαχειριστή. Σχόλια που κρίνονται υβριστικά, προσβλητικά ή ότι περιλαμβάνουν βωμολοχίες ενδέχεται να μη δημοσιευθούν.
Πολιτική Σχολίων των SETimes