Αναστάτωση για ψήφισμα γενοκτονίας πλήττει τις σχέσεις Τουρκίας-ΗΠΑ

11/03/2010

Αναφέροντας ότι αποτελεί ζήτημα εθνικής τιμής, η Άγκυρα εκφράζει οργή σχετικά με μη δεσμευτικό ψήφισμα το οποίο χαρακτηρίζει γενοκτονία τη σφαγή Αρμενίων κατά το Β'ΠΠ.

Του Ερόλ Ιζμιρλί για τους Southeast European Times στην Ιστανμπούλ -- 11/03/10

Ο Πρεσβευτής της Τουρκίας στις Ηνωμένες Πολιτείες Ναμίκ Ταν ανακλήθηκε μετά την ψηφοφορία της 4ης Μαρτίου για το ψήφισμα σχετικά με τη γενοκτονία Αρμενίων. [Getty Image]

Η Άγκυρα αναφέρει ότι ο Πρεσβευτής της Τουρκίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, Ναμίκ Ταν, δεν πρόκειται να επιστρέψει στην Ουάσινγκτον μέχρι να γίνει γνωστό το μέλλον του λεγόμενου νομοσχεδίου για τη "γενοκτονία Αρμενίων".

Με ψήφους 23-22, η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων των ΗΠΑ ενέκρινε ψήφισμα στις 4 Μαρτίου, αναγκάζοντας την Άγκυρα να ανακαλέσει τον Ταν. Το μέτρο δεν είναι δεσμευτικό και δεν έχει πραγματικό αντίκτυπο στην πολιτική.

Παρόλα ταύτα, έχει επηρεάσει τις σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον, δύο στενών συμμάχων στο ΝΑΤΟ. "Οι ΗΠΑ δεν πρέπει να χάσουν ένα στρατηγικό συνεργάτη όπως τη Τουρκία λόγω ενός τέτοιου ζητήματος", δήλωσε ο Πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε δημοσιογράφους την Τρίτη (9 Μαρτίου).

Το ψήφισμα κατηγορεί την Τουρκία "για έγκλημα το οποίο δεν έχει διαπραχθεί", ανέφερε η Τουρκική κυβέρνηση στην πρώτη αντίδρασή της στην ψηφοφορία της επιτροπής.

Το μέτρο καλεί την κυβέρνηση Ομπάμα να εξασφαλίσει ότι η πολιτική των ΗΠΑ αναφέρεται επίσημα στις δολοφονίες Αρμενίων κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ως "γενοκτονία", και δίνει εντολή στον Πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα να χρησιμοποιήσει τον όρο αυτό κατά το ετήσιο μήνυμά του για το ζήτημα τον Απρίλιο -- κάτι που απέφυγε να κάνει το προηγούμενο έτος.

Αν και παραδέχθηκε ότι πολλοί Αρμένιοι απεβίωσαν κατά την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Τούρκοι ηγέτες επιμένουν ότι η τραγωδία οφειλόταν στη γενική κατάσταση αναρχίας και βίας, η οποία στοίχισε επίσης τουρκικές ζωές.

Η Τουρκία αρνείται ότι υπήρξε συστηματικό πρόγραμμα εξάλειψης Αρμενίων. Τούρκοι πολίτες που αναφέρονται στις σφαγές έχουν φυλακιστεί στο πλαίσιο νομοθετήματος του 2005 -- Άρθρο 301 -- το οποίο απαγορεύει τις "προσβολές" προς το τουρκικό έθνος.

Λόγιοι έχουν θέσει τον αριθμό Αρμενίων που σκοτώθηκαν στην Τουρκία κοντά στο 1915 σε πάνω από ένα εκατομμύριο.

Η αναστάτωση λαμβάνει χώρα καθώς η Τουρκία και η γειτονική Αρμενία συμμετέχουν σε διπλωματική διαδικασία για τερματισμό των εδώ και δεκαετιών εχθροπραξιών μέσω δύο πρωτοκόλλων που υπεγράφησαν στα τέλη Νοεμβρίου. Οι χώρες θα εξομαλύνουν τις σχέσεις και θα ανοίξουν τα σύνορα μετά την επικύρωση των πρωτοκόλλων από το κοινοβούλιο κάθε έθνους.

Το γραφείο του Ερντογάν σκοπεύει να πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τον Πρόεδρο Αμπντουλάχ Γκιούλ καθώς επίσης αντιπολιτευόμενα κόμματα -- εάν είναι απαραίτητο -- για να συζητήσουν μελλοντικά βήματα και να θεσπίσουν κοινή πολιτική για το ζήτημα. Ο Νταβουτόγκλου χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ "ζήτημα εθνικής τιμής για μας μας".

Ομάδες Αρμενίων-Αμερικανών επικρότησαν την έγκριση του ψηφίσματος, αναφέροντας ότι επόμενος στόχος τους θα είναι η επικύρωση του ψηφίσματος από την ολομέλεια των Εκπροσώπων των ΗΠΑ.

"Σήμερα επικράτησε η αλήθεια και τα αίτια για επιβεβαίωση και αποτροπή της γενοκτονίας έχουν επεκταθεί", ανέφερε ο Μπράιαν Αρντούνι, εκτελεστικός διευθυντής της Συνέλευσης Αρμενίων Αμερικής, μεγάλη οργάνωση Αρμενίων-Αμερικανών με έδρα στην Ουάσινγκτον.

Η κυβέρνηση της Αρμενίας χαρακτήρισε την ψηφοφορία σημαντικό βήμα προόδου για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

"Αποτελεί [μεγαλύτερη] απόδειξη της αφοσίωσης του αμερικανικού λαού στις παγκόσμιες ανθρώπινες αξίες και είναι σημαντικό βήμα προς την αποτροπή εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας", δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Έντουαρντ Ναλμπαντιάν σε δήλωση την Παρασκευή.

Ωστόσο, Τούρκοι αξιωματούχοι αναφέρουν ότι το μέτρο περισσότερο θα παρακωλύσει παρά θα βοηθήσει τη διαδικασία επαναπροσέγγισης. "Κάθε απόφαση που λαμβάνετε σε αυτό το πλαίσιο εμποδίζει την ειρήνη των Τούρκων με τους Αρμένιους. Παρακαλούμε επανεξετάστε το ζήτημα αυτό", ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβουτόγκλου μετά την ψηφοφορία της επιτροπής.

Το υπουργείο του έχει ζητήσει από τον Πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Άγκυρα Τζέιμς Τζέφρι να καθησυχάσει την Τουρκία. Σε σύντομα σχόλια στον Τύπο μετά από συνάντηση με τον Τούρκο υφυπουργό Εξωτερικών Σελίμ Γενέλ, ο Τζέφρι ανέφερε ότι η κυβέρνηση Ομπάμα ήταν ενάντια στο ψήφισμα.

Παρόμοια ψηφίσματα εγκρίθηκαν από παρόμοιες επιτροπές το 2000, 2005 και το 2007, αλλά κανένα δεν έφτασε σε ψηφοφορία στη βουλή.