Έτοιμη η Σερβία για πυρηνική ισχύ;

08/03/2010

Οι αναμενόμενες ελλείψεις ηλεκτρικού και οι γειτονικές μονάδες πυρηνικής ισχύος έχουν προκαλέσει διάλογο στη Σερβία για άρση απαγόρευσης εδώ και 21 χρόνια.

Του Γκεόργκι Μίτεφ-Σάντεκ για τους Southeast European Times στο Βελιγράδι - 08/03/10

Η πυρηνική ισχύς ίσως είναι η λύση για τα προβλήματα ενεργειακών πόρων της Σερβίας. [Getty Images]

Περιτριγυρισμένη από πυρηνική ισχύ, η Σερβία είναι μια από τις λίγες χώρες που αντιστέκονται στην περιοχή. Με ελλείψεις ισχύος στον ορίζοντα και βελτιώσεις στα μέτρα ασφαλείας, κάποιοι ειδικοί αναφέρουν ότι ήρθε η ώρα να συζητηθούν οι πυρηνικές επιλογές της χώρας.

"Δεν έχουμε δισεκατομμύρια δολάρια για την κατασκευή, αλλά δεν έχουμε και χρόνο για χάσιμο. Πρέπει να σκεφτούμε για την επόμενη δεκαετία", ανέφερε ο Καθηγητής Ιλία Πλέτσας του Πυρηνικού Ινστιτούτου Vinca σε συνέντευξη στους SETimes. "Εάν κατασκευάσουμε μονάδα με τα χρήματα κάποιου άλλου και αποπληρώσουμε το χρέος με ηλεκτρικό ρεύμα την επόμενη 15ετία, και πάλι μπορούμε να έχουμε 15% 'δωρεάν' ηλεκτρικό ρεύμα".

Ο υπουργός Ενέργειας Πέτερ Σκούντριτς σημείωσε πρόσφατα ότι εντός ακτίνας 100χλμ. της χώρας, υπάρχουν δέκα πυρηνικές μονάδες. Ενώ σε απόσταση 400χλμ. υπάρχουν άλλες 20.

Έτσι προκύπτει το ερώτημα: ήρθε η ώρα για τη Σερβία να αφήσει πίσω της τον τρόμο του Τσερνομπίλ και να ενστερνιστεί την πυρηνική ενέργεια -- αν και επιφυλακτικά;

Μετά το Τσερνομπίλ, το 1986 στην Ουκρανία, το Κοινοβούλιο της Γιουγκοσλαβίας υιοθέτησε μνημόνιο για τις πυρηνικές μονάδες. Αν και πολλά έθνη ήραν την απαγόρευση μετά τη διάλυση της δημοκρατίας το 1991, η Σερβία τη διατήρησε.

Το Δεκέμβριο, ο Πρεσβευτής της Ρωσίας στο Βελιγράδι Αλεξάνταρ Κονουζίν ανέφερε, "η Σερβία εξετάζει σοβαρά την κατασκευή πυρηνικής μονάδας -- και η Ρωσία είναι πρόθυμη να τη βοηθήσει ως συνεργάτης και με κοινές επενδύσεις".

Παρατηρητές αναφέρουν πως αν και η Σερβία δεν έχει χρήματα για να χρηματοδοτήσει αυτή τη στιγμή πυρηνική μονάδα, συνήθως χρειάζεται 14 με 16 χρόνια για να κατασκευαστεί μια μονάδα και οι προετοιμασίες πρέπει να ξεκινήσουν σύντομα.

Ο διακεκριμένος Σέρβος πυρηνικός φυσικός Βλάντιμιρ Αϊντάτσιτς αναφέρει πως είτε η πυρηνική ισχύς είναι στο μέλλον της χώρας, οι αλλαγές είναι απαραίτητες. Η Σερβία πρέπει να μειώσει την υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος, ανέφερε ο Αϊντάτσιτς, και να χρησιμοποιήσει εναλλακτική πηγή ενέργειας προτού εξεταστεί το ενδεχόμενο πυρηνικής μονάδας.

Η ετήσια κατανάλωση ηλεκτρισμού της χώρας ήταν 32.186GWh το 2009. Οι Σέρβοι χρησιμοποιούν 150-180kWh ανά τετραγωνικό μέτρο ετησίως, ενώ οι χώρες της ΕΕ κάτω από 100kWh κάθε χρόνο.

"Στη Σερβία, δεν έχουμε νόμο για τα πρότυπα εξοικονόμησης ενέργειας. Η Σερβία έχει εναλλακτικές πηγές ενέργειας, αλλά κανείς δεν έχει κάνει μια ανάλυση ανταποδοτικότητας κόστους καθώς το κράτος δεν ενδιαφέρεται να συγκεντρώσει στοιχεία από τις υπηρεσίες", ανέφερε ο Αϊντάτσιτς.

Σε σύγκριση με την υπάρχουσα τεχνολογία για καύση ορυκτών καυσίμων στην περιοχή, η πυρηνική ενέργεια θεωρείται σχετικά καθαρή, ασφαλής και χωρίς παγκόσμιες πολιτικές πιέσεις.

"Η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στη Σερβία έχει πολύ περιορισμένες δυνατότητες και σε μια κατάσταση συνεχώς αυξημένης ζήτησης, οι πόροι δεν μπορούν να αποτελέσουν άγκυρα", δήλωσε ο Ντράγκομιρ Μάρκοβιτς, επικεφαλής της Βιομηχανίας Ηλεκτρικής Ισχύος (EPS) της Σερβίας.

"Η Σερβία περιβάλλεται από χώρες που έχουν ήδη πυρηνικές μονάδες ή σκοπεύουν να κατασκευάσουν", ανέφερε ο Μάρκοβιτς. "Αυτό θα επηρεάσει σημαντικά την ανταγωνιστικότητα της EPS στη μελλοντική ανοικτή αγορά, όπου η πυρηνική ισχύς θα κυριαρχεί καθώς η ενέργεια από άνθρακα επιβαρύνεται από υψηλούς οικολογικούς φόρους".

Στα τέλη του 2006, η ΕΕ δεσμεύτηκε να μειώσει κατά 20% την ετήσια κατανάλωση κύριας ενέργειας μέχρι το 2020. Για να επιτύχει αυτό το στόχο, η Ένωση σκοπεύει να ορίσει ελάχιστα πρότυπα ενεργειακής αποδοτικότητας και κανόνες. Πολέμιοι της ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας της Σερβίας υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία δεν είναι καθαρή και το ζήτημα πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα.

Ο Ζβεζντάν Καλμάρ, του Κέντρου Οικολογίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης, δήλωσε στους SETimes ότι "το ζήτημα των πυρηνικών αποβλήτων δεν έχει επιλυθεί πουθενά στον κόσμο, ακόμα και σε χώρες υψηλής τεχνολογίας όπως η Γερμανία ή η Γαλλία, όπου υπάρχουν μικρά ή όχι και τόσο μικρά ατυχήματα σε προσωρινές αποθήκες".

Ο Καλμάρ εξήγησε πως "ούτε η Σερβία ούτε και άλλες χώρες των Βαλκανίων μπορούν να αντέξουν την τιμή μιας πυρηνικής μονάδας. Το παράδειγμα της Φινλανδίας δείχνει πως τριετείς με πενταετείς καθυστερήσεις στην κατασκευή αύξησαν τις τιμές [ενέργειας] από 2 δισεκατομμύρια σε 10 δισεκατομμύρια ευρώ".