Στην Τουρκία, μια ιστορική αυτοκριτική

03/07/2009

Ο επικεφαλής της κυβέρνησης της Τουρκίας αναγνώρισε ότι η χώρα δεν έχει επιτείνει τις προσπάθειες όσον αφορά στα ζητήματα μειονότητας.

Του Αϊχάν Σιμσέκ για τους Southeast European Times στην Άγκυρα -- 03/07/09

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επικρίνει τη συμπεριφορά της χώρας του προς τις μειονότητες. [Getty Images]

Ο πρωθυπουργός Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν πρόσφερε τον Mάϊο μια σπάνια κρίσιμη αξιολόγηση για το πως η χώρα έχει αντιμετωπίσει τις μειονότητες κατά τη διάρκεια της πρόσφατης ιστορίας της. "Για χρόνια, όσοι είχαν διαφορετική εθνική ταυτότητα έχουν εκδιωχθεί από τη χώρα… Στην πραγματικότητα αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας φασιστικής προσέγγισης", είπε.

Η εβραϊκή κοινότητα στην Τουρκία αναγνώρισε αμέσως τα λόγια του Ερντογάν. " [Ο] πρωθυπουργός είπε την αλήθεια", είπε ο κοινοτικός Πρόεδρος Σίλβιο Οβάντια στην καθημερινή εφημερίδα Milliyet.

Πριν και μετά από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο -- όταν η οθωμανική αυτοκρατορία μεταμορφώθηκε σε ένα σύγχρονο κράτος -- σχεδόν δύο εκατομμύρια Έλληνες, 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι και 500.000 Εβραίοι ζούσαν στην Τουρκία.

Η επακόλουθη αναταραχή έφερε σφαγές και καταναγκαστικές απελάσεις και η ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 μεταξύ των βαλκανικών χωρών μείωσε τον αριθμό των μειονοτήτων περαιτέρω.

Σχεδόν μισό εκατομμύριο Τούρκοι και 1,5 εκατομμύρια Έλληνες μετακινήθηκαν προς την Τουρκία και την Ελλάδα αντίστοιχα.

Ενώ οι τρεις μη-μουσουλμανικές τουρκικές μειονότητες -- Εβραίοι, Αρμένιοι και Έλληνες -- είχαν ίσα δικαιώματα υπό το Τουρκικό Σύνταγμα, έχουν αντιμετωπίσει περιοδική διάκριση. Σήμερα, κατ' εκτίμηση 60.000 Αρμένιοι, 25.000 Εβραίοι, και 3.000 έως 4.000 Έλληνες ζουν στην Τουρκία.

Η Έκθεση Προόδου της ΕΕ για το 2008 επέκρινε τη χώρα για την αποτυχία να παρασχεθούν λύσεις στα επίμονα ζητήματα που σχετίζονται με τη μειονότητα. "Οι μη-μουσουλμανικές κοινότητες αντιμετωπίζουν ακόμα προβλήματα λόγω της έλλειψης νομικού προσώπου", ανέφερε η έκθεση.

Η Ένωση επέκρινε επίσης τους συνεχείς περιορισμούς στην κατάρτιση και τη μεταχείριση της μη-μουσουλμανικής ιεροσύνης. "Η τουρκική νομοθεσία δεν παρέχει ιδιωτική ανώτερη θρησκευτική εκπαίδευση για αυτές τις κοινότητες και δεν υπάρχει καμία τέτοια ευκαιρία στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα. Η ελληνική ορθόδοξη σχολή της Χάλκης παραμένει κλειστή", ανέφερε.

Η έκθεση συμπέρανε ότι "η εφαρμογή της εγκυκλίου του υπουργείου Εσωτερικών της 19ης Ιουνίου 2007 για τη θρησκευτική ελευθερία των μη-μουσουλμανικών Τούρκων πολιτών δεν είχε ακόμα το επιθυμητό αποτέλεσμα".

Τα λόγια του πρωθυπουργού φάνηκαν να αποβλέπουν στην εξουδετέρωση ανησυχιών ότι το κόμμα του δεν δεσμεύεται πλήρως για τα δικαιώματα των μειονοτήτων. Ο υπουργός Άμυνας Βετσντί Γκονούλ, για παράδειγμα, δέχθηκε πυρά επειδή υπαινίχθηκε ότι η Τουρκία μπορεί "να μην γίνει ποτέ ένα έθνος κράτος… εφόσον οι Έλληνες και οι Αρμένιοι αποτελούν ακόμα σημαντικά μέρη της κοινωνίας".

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο της Vatan, Οκέϊ Γκονενσίν, τα σχόλια του Ερντογάν "μπορούν να θεωρηθούν μεγάλο βήμα". Ένας διακεκριμένος ειδικός για τις μειονότητες στην Τουρκία, ο Μπασκίν Οράν, τα περιέγραψε επίσης ως ορόσημο.

"Ένα ταμπού έχει διαλυθεί", είπε ο Οράν στην αρμενική εφημερίδα με έδρα την Κωνσταντινούπολη Agos. "Από τώρα και στο εξής, αυτό είναι αμετάκλητο. Ξεκινά μια νέα εποχή".