Υπό εξέταση η αντιτρομοκρατική στρατηγική της Τουρκίας

17/10/2008

Πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της Τουρκίας επανεξετάζουν τη στρατηγική καταπολέμησης του ΡΚΚ, έπειτα από πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις και αυξανόμενες πιέσεις από τον κόσμο.

Ανάλυση από τον Αϊχάσν Σιμσέκ για τους Southeast European Times -- 17/10/08

"Όσοι παρουσιάζουν τις ενέργειες της αυτονομιστικής, τρομοκρατικής οργάνωσης ως επιτυχημένες ενέργειες είναι υπεύθυνοι για την αιματοχυσία που έχει υπάρξει και που θα υπάρξει," δήλωσε ο Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Τουρκίας, Στρατηγός Ιλκέρ Μπασμπούγκ. [Getty Images]

Νέες συγκρούσεις μεταξύ Τουρκικού στρατού και Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (ΡΚΚ) την Πέμπτη (16 Οκτωβρίου), είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο πέντε στρατιωτών και τον τραυματισμό 15. Σύμφωνα με τις Ένοπλες Δυνάμεις, σκοτώθηκαν επίσης πέντε μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης. Οι τελευταίες επιθέσεις λαμβάνουν χώρα έπειτα από άλλα θανατηφόρα επεισόδια αυτό το μήνα.

Επίθεση σε μεθοριακό φυλάκιο του Τουρκικού στρατού είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο 17 στρατιωτών στις 3 Οκτωβρίου, ενώ έφοδος σε λεωφορείο που μετέφερε αστυνομικούς στο Ντιγιαρμπακίρ σκότωσε πέντε αστυνομικούς στις 8 Οκτωβρίου, προκαλώντας έντονες λαϊκές πιέσεις προς την κυβέρνηση και το στρατό. Ο πρόσφατος κατακλυσμός θανατηφόρων τρομοκρατικών επιθέσεων ανάγκασε τους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες της Τουρκίας να αρχίσουν να αναθεωρούν την αντιτρομοκρατική στρατηγική της χώρας.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα στην Τουρκική εφημερίδα Taraf -- έντονο επικριτή του στρατού -- οι Ένοπλες Δυνάμεις γνώριζαν ότι το ΡΚΚ ετοίμαζε επίθεση στο μεθοριακό φυλάκιο Ακτουτούν στις 3 Οκτωβρίου. Επικαλούμενη απόρρητες στρατιωτικές εκθέσεις από την περιοχή, η Taraf ισχυρίζεται ότι τα σοβαρά λάθη του στρατού έχουν οδηγήσει σε μεγάλες απώλειες. Άλλα τοπικά ΜΜΕ έκαναν και αυτά μνεία στα δημοσιεύματα αυτής της εβδομάδας, αυξάνοντας τις πιέσεις του κόσμου προς τις ένοπλες δυνάμεις.

Ο Αρχηγός των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατηγός Ιλκέρ Μπασμπούγκ επέκρινε δριμύτατα τα δημοσιεύματα σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη. Κατηγόρησε τα ΜΜΕ για "συστηματική επίθεση" στο στρατό βάσει ψευδών πληροφοριών, οι οποίες ανέφερε ότι "ξεπερνούν τα όρια της [θεμιτής] κριτικής".

"Όσοι παρουσιάζουν τις ενέργειες της αυτονομιστικής, τρομοκρατικής οργάνωσης ως επιτυχημένες ενέργειες είναι υπεύθυνοι για την αιματοχυσία που έχει υπάρξει και που θα υπάρξει," δήλωσε ο Μπασμπούγκ. "Αυτή είναι η τελευταία λέξη μου: σας καλώ όλους να είσαστε προσεκτικοί και να λάβετε τη σωστή θέση."

Εκκλήσεις για νέα στρατηγική

Από το 1984, ο αγώνας της Τουρκίας ενάντια στο ΡΚΚ έχει στοιχίσει περίπου 40.000 ζωές, πυροδοτώντας εκκλήσεις για σημαντική αλλαγή στην αντιτρομοκρατική στρατηγική και αυξανόμενες επικρίσεις σχετικά με την αποτυχία της κυβέρνησης και τον ηγετικό ρόλο του στρατού στις αντιτρομοκρατικές προσπάθειες.

Ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Καθηγητής Μαχίρ Καϊνάκ δήλωσε ότι το κόστος από τον αγώνα, διάρκειας δυο δεκαετιών, εναντίον του ΡΚΚ έχει υπερβεί τα 75 δις ευρώ. Εάν η Τουρκία είχε ακολουθήσει καλύτερη στρατηγική εναντίον του ΡΚΚ, αποφεύγοντας την κατασπατάληση, τα χρήματα θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει την εικόνα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Τουρκίας, αναφέρει.

"Ήταν λάθος να δοθεί στο στρατό ηγετικός ρόλος στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Φυσικά, οι στρατιωτικές δυνάμεις πρέπει να αναπτυχθούν στην περιοχή για να προστατεύσουν τα εδάφη, καθώς επίσης σε ένδειξη κυριαρχίας. Ωστόσο ο αγώνας εναντίον του ΡΚΚ πρέπει να διενεργηθεί από ειδικές μονάδες ασφαλείας, όχι από τακτικές στρατιωτικές δυνάμεις," δήλωσε στον ραδιοφωνικό σταθμό TRT της Τουρκίας.

Τονίζοντας ότι το πρόβλημα της τρομοκρατίας έχει διάφορες διαστάσεις, όπως πολιτιστικές, οικονομικές και οικονομικές, ο Καϊνάκ κάλεσε για ευρύτερη στρατηγική και τόνισε ότι οι αντιτρομοκρατικές προσπάθειες της Τουρκίας πρέπει να έχουν κατασταλτικό χαρακτήρα, να μην περιορίζονται στην αντιμετώπιση βίαιων επιθέσεων του ΡΚΚ.

Ο Τσεβάτ Όνες, διακεκριμένος ειδικός επί του Κουρδικού και πρώην αντιπρόεδρος της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΜΙΤ) της Τουρκίας, τόνισε την ανάγκη για πολιτική λύση. "Το ΡΚΚ δεν αποτελεί την αιτία αλλά την επενέργεια του εδώ και δεκαετίες Κουρδικού προβλήματος," ανέφερε στον τηλεοπτικό σταθμό NTV.

"Τα αιτήματα της κοινωνίας αναγκάζουν τους πολιτικούς να επιδιώξουν λύση, ωστόσο δεν καταφέρνουν να αναπτύξουν νέες πολιτικές," δήλωσε. "Το Κουρδικό πρόβλημα έχει κάποιους εξωτερικούς συσχετισμούς. Αλλά κατά βάση αποτελεί εγχώριο πρόβλημα. Είναι πρόβλημα της Τουρκίας," δήλωσε ο Ονές. Προέτρεψε για περαιτέρω δημοκρατικοποίηση και ένα νέο σύνταγμα, το οποίο θα βασίζεται σε παγκόσμιες αρχές για επίλυση του Κουρδικού.

Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) της Τουρκίας δεσμεύθηκε για νέα ευθύτητα προς τους Κούρδους πολίτες της χώρας, ωστόσο οι βιαιοπραγίες του ΡΚΚ εντείνουν την οργή του κόσμου και περιορίζουν τις περαιτέρω δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.

Καλύτερος συντονισμός αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων

Πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες της Τουρκίας συμφώνησαν αυτή την εβδομάδα σε νέα μέτρα για την καταπολέμηση της οργάνωσης -- καθώς επίσης νέα προσέγγιση σύμφωνα με την οποία οι πολίτες θα έχουν σταδιακά μεγαλύτερο ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Το Ανώτερο Αντιτρομοκρατικό Συμβούλιο (TMYK) -- το οποίο απαρτίζεται από τον Πρωθυπουργό Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κορυφαίους διοικητές και σχετικούς υπουργούς -- συμφώνησε να ιδρύσει νέο συντονιστικό φορέα ενάντια στην τρομοκρατία, υπό την αιγίδα του υπουργείου Εσωτερικών.

Η νέα μονάδα θα είναι υπεύθυνη για το στρατηγικό σχεδιασμό στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ αστικών μονάδων ασφαλείας και στρατού, καθώς επίσης θα διοργανώνει τακτικές συναντήσεις μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών. Παρατηρητές αναμένουν ότι θα προεδρεύει υψηλόβαθμος αξιωματούχος της πολιτικής σκηνής, και όχι του στρατού.

Η ιδέα για ίδρυση νέου συντονιστικού φορέα ενάντια στην τρομοκρατία είχε πάντα τη στήριξη του στρατού. Η έλλειψη διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας, των μονάδων πληροφοριών και κυβερνητικών στελεχών έχει αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, δήλωσε ο Μπασμπούγκ το προηγούμενο έτος.

Στο πλαίσιο επανεξέτασης της αντιτρομοκρατικής στρατηγικής, το TMYK αναμένεται να συνεχίσει τις συναντήσεις τις προσεχείς εβδομάδες. Μεταξύ των πιο δύσκολων ζητημάτων είναι αίτημα του στρατού για περισσότερες εξουσίες κατά τη διάρκεια αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων στην περιοχή.

Στρατιωτικοί αναφέρουν ότι κάποιες μεταρρυθμίσεις που έχει εισηγηθεί η ΕΕ έχουν μειώσει τις εξουσίες τους σε απαραίτητες επιχειρήσεις ασφαλείας. Στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων, τα στρατεύματα πρέπει να λαμβάνουν εισαγγελική άδεια για να ερευνούν ιδιώτες ή ιδιωτικές περιουσίες -- κάτι που ο στρατός θέλει να καταργήσει. Επιθυμεί επίσης να περιορίσει τις τηλεπικοινωνίες σε επίμαχες περιοχές, ώστε να διακόψει τις επικοινωνίες μεταξύ ανταρτών του ΡΚΚ και να αποτρέψει την ενεργοποίηση τηλεχειριζόμενων βομβών. Ένα άλλο αίτημα είναι η παράταση της περιόδου κράτησης ύποπτων τρομοκρατών, καθώς επίσης ο περιορισμός του δικαιώματός τους για δικηγόρους, οι οποίοι κατηγορούνται από το στρατό ότι μεταφέρουν μηνύματα στο ΡΚΚ.

Η κυβέρνηση του AKP αναφέρει ότι θα αναλύσει τους αντιτρομοκρατικούς νόμους που ενισχύθηκαν πρόσφατα από τα μέλη της ΕΕ Ισπανία και Βρετανία, ενώ σκοπεύει να θεσπίσει νέους νόμους οι οποίοι είναι σύμμορφοι με τα πρότυπα της ΕΕ.