Οι ειδικοί θυμούνται τη συμφωνία της Αχρίδας

20/08/2008

Επτά χρόνια μετά τη συμφωνία της Αχρίδας η οποία έθετε τέλος στον πόλεμο στην ΠΓΔΜ, οι δημόσιες πινακίδες είναι δίγλωσσες και οι εθνικές μειονότητες απολαμβάνουν πολύ καλύτερη εκπροσώπηση στις δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα.

Του Ζόραν Νικολόφσκι για τους Southeast European Times, Σκόπια -- 20/08/08

Η κυβέρνηση τίμησε την έβδομη επέτειο της συμφωνίας πλαισίου της Αχρίδας. [Tomislav Georgiev]

Η συμφωνία πλαίσιο της Αχρίδας, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2001, έφερε ειρήνη, καλύτερη συνεργασία μεταξύ των εθνικών μειονοτήτων και περισσότερα δικαιώματα για τις μειονότητες των Σκοπίων. Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι είναι μια από τις πλέον επιτυχημένες συμφωνίες στην περιοχή. που σφυρηλατεί μια λειτουργική, πολυεθνική πολιτεία.

Εκπρόσωποι του κυβερνώντος κόμματος VMRO-DPMNE δεν παραβρέθηκαν ποτέ σε προηγούμενες τελετές που σηματοδοτούσαν την επέτειο της συμφωνίας την οποία οργάνωνε η δημοκρατική ένωση για Ένταξη (ΔΕΕ), κόμμα της αλβανικής μειονότητας το οποίο έχει τις ρίζες του στον εθνικό απελευθερωτικό στρατό.

Φέτος, όμως, το κυβερνών VMRO-DPMNE οργάνωσε τελετή στις 13 Αυγούστου για να τιμήσει την επέτειο. Παρατηρητές το θεώρησαν ως πρόοδο η οποία αποδίδεται στο συνασπισμό του VMRO-DPMNE και της ΔΕΕ, πράγμα που ήταν αδύνατο μέχρι πρόσφατα.

Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν μεγάλη αλλαγή από το 2001 και μετά. Τα ποσοστά των δημοσίων υπαλλήλων που ανήκουν σε μειονότητες αυξήθηκαν κατά 4 εκατοστιαίες μονάδες φτάνοντας κοντά στο 17%, αν και η εκπροσώπηση των μειονοτήτων στην κυβέρνηση είναι ακόμη πίσω σε σχέση με αυτήν του συνόλου του πληθυσμού. Οι αλβανική μειονότητα αποτελεί το 23% του πληθυσμού, σύμφωνα με την απογραφή του 2002.

Η αλλαγή είναι ορατή παντού. Η αλβανική σημαία κυματίζει ελεύθερα έξω από πολυεθνικούς δήμους. Στις πόλεις όπου οι μειονότητες αποτελούν το 20% ή περισσότερο του πληθυσμού, τα οδικά σήματα και οι ονομασίες των κτιρίων είναι σε δύο ή τρεις γλώσσες.

Ωστόσο, οι ειδικοί θεωρούν ότι το πιο σημαντικό επίτευγμα της συμφωνίας ήταν η αποτροπή του εμφυλίου πολέμου. Ακόμη και σήμερα, υπάρχουν διαφορετικά ονόματα για αυτό που συνέβη στην ΠΓΔΜ το 2001 – εξέγερση, πόλεμος ή εσωτερική διαμάχη περιορισμένης κλίμακας.

Χαιρετίζοντας τη συμφωνία ως αυτή που έφερε την ειρήνη, ο Τζέημς Πάρντιου, μεσολαβητής των ΗΠΑ στα Σκόπια κατά το θέρος 2001, είπε στο κανάλι 5 της σκοπιανής τηλεόρασης «Εάν [η διαμάχη] εκδηλωνότανε σε κλίμακα πολέμου, θα είχε καταστρέψει τα Σκόπια ως χώρα»

Άλλοι δείχνουν στα παρατεταμένα πολιτικά προβλήματα. Ένας από αυτούς που συμμετείχαν στις ειρηνευτικές συνομιλίες το 2001, ο καθηγητής της νομικής Λιούμπομιρ Φρικόφσκι του πανεπιστημίου των Σκοπίων «Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος», λέει ότι τα Σκόπια δεν έχουν ακόμα επιλύσει το ζήτημα της χρήσης της αλβανικής. Οι χαράσσοντες την πολιτική αποφάσισαν να θεσπίσουν ένα νόμο για τη χρήση της γλώσσας, μολονότι η συμφωνία δεν εγκρίνει επισήμως την οδό αυτή.

Ο Βλάντο Ποπόφσκι, ένας ακόμα καθηγητής της νομικής, είπε ότι η συμφωνία, μολονότι επιτυγχάνει πολλά πράγματα, δεν έχει ακόμα βοηθήσει τους εκτοπισμένους ανθρώπους στο εσωτερικό της χώρας. Οι διατάξεις αυτές εξακολουθούν να μην έχουν τεθεί σε εφαρμογή λόγω του ενδεχομένου συνέχισης των ταραχών στο χωριό Αρακίνοβο πλησίον των Σκοπίων και την περιοχή του Λίπκοβο.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, υπάρχουν 771 εκτοπισθέντες σκοπιανοί από χωριά της δυτικής ΠΓΔΜ, οι οποίοι έκαναν έκκληση προς τον πρωθυπουργό Νίκολα Γκρουέφσκι γιατί δεν αισθανόντουσαν ασφαλείς να επιστρέψουν στις πρότερες εστίες τους μετά από επτά χρόνια.