Φυγόδικος που καταζητείται για εγκλήματα πολέμου: Άντε Γκοτόβινα

25/07/2008

Ο απόστρατος Κροάτης στρατηγός Άντε Γκοτόβινα συνελήφθη το Δεκέμβριο 2005 αφού κατάφερε να ξεφύγει από τις αρχές για τέσσερα χρόνια.

(Διάφορες πηγές)

Ο απόστρατος στρατηγός Άντε Γκοτόβινα συνελήφθη στις Κανάριες νήσους στις 7 Δεκεμβρίου 2005. [Αρχείο]

Ο απόστρατος κροάτης στρατηγός Άντε Γκοτόβινα συνελήφθη στις Κανάριες νήσους της Ισπανίας, στις 7 Δεκεμβρίου 2005, και εκδόθηκε στη Χάγη την επόμενη ημέρα. Ήταν φυγόδικος από τον Ιούνιο 2001 και εξαφανίστηκε λίγο μετά τη διατύπωση κατηγοριών εις βάρος του από το διεθνές ποινικό δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, για τη φερόμενη συμμετοχή του σε θηριωδίες που διαπράχθηκαν κατά των σέρβων της Κράινα κατά τα τέλη του πολέμου 1991-1995 στην Κροατία.

Ο Γκοτόβινα ήταν ένας από τους τρεις πιο καταζητούμενους φυγόδικους εγκλημάτων πολέμου από την περίοδο των βαλκανικών συγκρούσεων της δεκαετίας του 1990, μαζί με τον πρώην βοσνιοσέρβο ηγέτη Ράντοβαν Κάρατζιτς και τον στρατιωτικό του διοικητή Ράτκο Μλάντιτς.

Ο Γκοτόβινα κατηγορήθηκε από το διεθνές ποινικό δικαστήριο για το ρόλο του στην Επιχείρηση Καταιγίδα. Η Κροατία άρχισε την στρατιωτική επίθεση, υπό τον κωδικό Επιχείρηση Καταιγίδα, στις 4 Αυγούστου 1995, προκειμένου να ανακτήσει τον έλεγχο της περιοχής Κράινα, την οποία κατέλαβαν οι αποσχισθέντες σέρβοι το 1991. Κατά την επιχείρηση που διήρκεσε πολλές ημέρες και στη μετέπειτα δράση που διήρκεσε μέχρι τις 15 Νοεμβρίου 1995, ο Γκοτόβινα ήταν διοικητής του κροατικού στρατού για την Επιχειρησιακή Ζώνη του Σπλιτ. Υπό το ρόλο αυτό, ασκούσε τον ουσιαστικό ή άλλως έλεγχο και διοίκηση των κροατικών δυνάμεων που μετείχαν στην επιχείρηση Καταιγίδα στο νότιο τμήμα της περιοχής της Κράινα, ισχυρίστηκαν οι εισαγγελείς του δικαστηρίου στην τροποποιημένη κατηγορία κατά του Γκοτόβινα που δημοσιεύτηκε το Μάρτιο του 2004.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο έγγραφο, κατηγορείται με τέσσερις κατηγορίες κατά της ανθρωπότητας και τρεις κατηγορίες παραβιάσεων των κανόνων και ηθών του πολέμου για δίωξη, δολοφονίες, λεηλασία περιουσίας, αδικαιολόγητη καταστροφή πόλεων, κωμοπόλεων και χωριών, εξορία και άλλες απάνθρωπες πράξεις που φέρεται ότι διέπραξε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης. Το διεθνές δικαστήριο θεωρεί τον Γκοτόβινα προσωπικά υπεύθυνο για τα εγκλήματα αυτά, περιλαμβανομένης και της θανάτωσης τουλάχιστον 150 Σέρβων της Κράινα. Μέχρι 200.000 Σέρβοι της Κράινα φέρεται ότι εγκατέλειψαν τις εστίες τους ως αποτέλεσμα της επίθεσης του κροατικού στρατού και τις δράσεις που ακολούθησαν.

Σύμφωνα με τους εισαγγελείς του δικαστηρίου, ο Γκοτόβινα -- ενεργώντας ατομικά και σε συνεργία με άλλους, περιλαμβανομένων και των Ιβάν Σέρμακ, Μλάντεν Μάρκατς και τον πρώην κροάτη πρόεδρο Φράνιο Τούντζμαν -- συμμετείχαν σε κοινή εγκληματική επιχείρησης κοινός σκοπός της οποίας ήταν η μόνιμη και δια βίας απομάκρυνση του σερβικού πληθυσμού από την περιοχή της Κράινα. Ως μέρος της επιχείρησης αυτής, "σχεδίασε, παρότρυνε, διέταξε, διέπραξε ή άλλως βοήθησε και υποβοήθησε στο σχεδιασμό, προετοιμασία ή εκτέλεση" των ισχυριζόμενων εγκλημάτων.

Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται επίσης ότι ενώ γνώριζε, ή είχε λόγους να γνωρίζει, ότι οι υφιστάμενοί τους θα διέπρατταν τις θηριωδίες που αναφέρονται στο κατηγορητήριο ή είχαν διαπράξει, ο Γκοτόβινα δεν απέτρεψε τις πράξεις αυτές ή δεν τιμώρησε τους δράστες. Επιπλέον, δεν εκπλήρωσε τα καθήκοντά του να επαναφέρει και να διασφαλίσει τη δημόσια τάξη και ασφάλεια στην περιοχή, περιλαμβανομένης και της πρωτεύουσας, του Κνιν και των τριγύρω περιοχών.

Ο Γκοτόβινα γεννήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1995 στο νησί της Κροατίας Πάσμαν, στα όρια του δήμου Ζαντάρ. Επαγγελματίας στρατιώτης, υπήρξε μέλος της γαλλικής λεγεώνας ξένων το 1973 και ανήλθε στο βαθμό του αρχιδεκανέα. Μετά, εργάστηκε σε διάφορες εταιρείες σεκιούριτι στη Γαλλία, ορισμένες με διασυνδέσεις με ακροδεξιά πολιτικά κινήματα. Είχε επίσης και προβλήματα με το νόμο. Τα στοιχεία της αστυνομίας δείχνουν ότι εκδόθηκαν εντάλματα εις βάρος του σε σχέση με ληστεία και εκβιασμό, ενώ το 1986 καταδικάστηκε σε 5ετή φυλάκιση -- αλλά αφέθηκε ελεύθερος μετά από ένα χρόνο υπό ασαφείς περιστάσεις.

Το 1991, ο Γκοτόβινα επέστρεψε στην Κροατία. Εντάχθηκε στο Σώμα Εθνικής Προστασίας ως αρχηγός επιχειρήσεων και κατάρτισης της 1ης του ταξιαρχίας. Από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο 1992, ο Γκοτόβινα ανήλθε στη θέση του αναπληρωτή διοικητή της Ειδικής Μονάδας του Κροατικού Επιτελείου Στρατού και μετά ανέλαβε 6μηνη αποστολή με το Κροατικό συμβούλιο αμύνης.

Τον Οκτώβριο 1992, έγινε διοικητής του κροατικού στρατού στην Επιχειρησιακή Ζώνη του Σπλίτ που αργότερα μετονομάστηκε σε Στρατιωτική Περιοχή Σπλιτ, και παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι το Μάρτιο του 1966. Εν τω μεταξύ, προήχθη από ταξίαρχος σε υποστράτηγο και κατόπιν σε στρατηγό.

Τον Μάρτιο του 1966, ο Τούντζμαν, που ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Κροατίας τότε, διόρισε τον Γκοτόβινα αρχηγό της Επιθεώρησης του κροατικού στρατού. Ο Γκοτόβινα απολύθηκε από τον Στίπε Μέσιτς, στις 29 Σεπτεμβρίου 2000, ο οποίος είχε κερδίσει τις κροατικές προεδρικές εκλογές τον Φεβρουάριο του ιδίου έτους.

Σε έκθεσή της προς το συμβούλιο ασφαλείας των ΗΕ, στις 23 Νοεμβρίου 2004, η τότε εισαγγελέας του ποινικού δικαστηρίου Κάρλα Ντελ Πόντε ανέφερε ότι ο πρώην στρατηγός είχε εξαφανιστεί τον Ιούνιο του 2001 όταν πληροφορήθηκε από τις κροατικές αρχές ότι υπήρχε σφαλισμένη κατηγορία εναντίον του.

Μετά την εξαφάνισή του, το πού βρισκόταν ο Γκοτόβινα ήταν ζήτημα φημολογίας και αμφιλογίας. Ασκώντας πιέσεις στο Ζάγκρεμπ να προβεί στη σύλληψή του και την παράδοσή του στο διεθνές ποινικό δικαστήριο, η Ντελ Πόντε ισχυρίστηκε ότι είχε θεαθεί στην Κροατία πολλές φορές. Ισχυρίστηκε δε ότι ένα "καλά οργανωμένο δίκτυο υποστήριξης, και μέσα στις κρατικές δομές" τον βοηθούσε ώστε να ξεφύγει τη δικαιοσύνη.

Οι Κροάτες αξιωματούχοι, που κατά καιρούς κάλεσαν τον Γκοτόβινα να παραδοθεί στο δικαστήριο, υποστήριζαν ότι είχε φύγει από τη χώρα αλλά δεσμεύθηκαν να τον συλλάβουν εάν τον έβρισκαν.

Δημοσιεύματα του τύπου τον Φεβρουάριο του 2004 έλεγαν ότι ο Γκοτόβινα -- ο οποίος έλαβε τη γαλλική υπηκοότητα όταν κατατάχθηκε στη λεγεώνα και μετά - ζούσε ελεύθερα στη νοτιοανατολική Γαλλία. Μετά από εκεί, φέρεται ότι έμεινε για αρκετό καιρό στη Νίκαια και στο Aix-en-Provence, στη νότιο Γαλλία, και ταξίδευε συχνά σε μέρη της Νοτίου Αφρικής και αλλού.

"Απολαμβάνει την προστασία της μαφία, ακόμα και των ντόπιων ισχυρών ανθρώπων. Μπορεί να ζει χωρίς την ανάγκη να κρυφθεί, μπορεί ακόμα να βγει από τη χώρα χωρίς κανένα πρόβλημα" έγραψε η γαλλική Le Monde, κάνοντας αναφορά στην έκθεση του Οκτωβρίου του 2003 της γαλλικής υπηρεσίας πληροφοριών. Μετά τη σύλληψή του, η εξέταση του διαβατηρίου του έδειξε σφραγίδες από μέρη τόσο μακρινά όσο η Κίνα και η Ταϊτή.