Οι αντιδράσεις στη σύλληψη του Κάρατζιτς δείχνουν το βάθος του πολιτικού χάσματος στη Β-Ε

23/07/2008

Οι αντικρουόμενες αντιδράσεις στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε) στη σύλληψη του Ράντοβαν Κάρατζιτς, του πιο σημαντικού κατηγορούμενου για εγκλήματα πολέμου, δείχνουν τη συνεχιζόμενη πολιτική ρήξη στην κοινωνία.

Του Γιουσούφ Ραμαντάνοβιτς για τους Southeast European Times, Σεράγεβο -- 23/07/08

Οι βοσνιομουσουλμάνοι προσεύχονται για τα θύματα του μακελειού στη Σρεμπρένιτσα. Το δικαστήριο της Χάγης θεωρεί τον Ράντοβαν Κάρατζιτς και τον στρατιωτικό του διοικητή Ράτκο Μλιάντιτς ως κύριους υπεύθυνους για τον πόλεμο στη Βοσνία το 1992-1995. [Getty Images]

Τη Δευτέρα (21 Ιουλίου), η σερβική αστυνομία συνέλαβε τον πρώην βοσνιοσέρβο ηγέτη Ράντοβαν Κάρατζιτς, 13 χρόνια μετά το μακελειό στη Σρεμπρένιτσα. Πολλοί στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε) το πανηγύρισαν. Ωστόσο, οι αντιδράσεις στη Δημοκρατία της Σέρπσκα (ΔΣ) και την Ομοσπονδία Βοσνίας και Ερζεγοβίνης διαφοροποιούνται τελείως.

Η βοσνιακή ηγεσία εξέφρασε την ικανοποίησή της στην καθυστερημένη σύλληψη. Ο σημερινός προεδρεύων της προεδρίας της Β-Ε, ο Χάρις Σίλαντζιτς του κόμματος για τη Β-Ε, είπε στην κρατική τηλεόραση ότι η δικαιοσύνη μπορεί να αργεί αλλά τελικά αποδίδεται. Παρατήρησε ωστόσο ότι ο στρατιωτικός διοικητής του Κάρατζιτς παραμένει ελεύθερος. Είπε χαρακτηριστικά «το έργο της γενοκτονίας που ξεκίνησαν οι δύο άνδρες δεν θα πρέπει να παραμείνει ζωντανό» -- αναφερόμενος στη ΔΣ την οποία κυβερνούσε ο Κάρατζιτς κατ5ά τη διάρκεια του πολέμου στη Β-Ε.

Ο Σουλειμάν Τίχιτς, πρόεδρος του βοσνιομουσουλμνανικού κόμματος δημοκρατικής δράσης (ΚΔΔ) εξέφρασε κι αυτός την ίδια ιδέα, λέγοντας ότι ήλπιζε η δίκη του Κάρατζιτς θα αποκαλύψει νέα στοιχεία και θα επιτρέψει την αναθεώρηση για το λόγο ύπαρξης της ΔΣ. Υπογράμμισε δε ότι οι αρχές της ΔΣ δεν συνέλαβαν ποτέ ούτε και δίκασαν κανένα για γενοκτονία ή μαζικούς σκοτωμούς στη Β-Ε.

Από την άλλη, Ο Μλιάντεν Μπόσιτς, πρόεδρος του σερβικού δημοκρατικού κόμματος του Κάρατζιτς (ΣΔΚ) στη Μπάνια Λούκα χαρακτήρισε τις δηλώσεις του Σίλατζιτς και των άλλων αξιωματούχων στο Σεράγεβο ως «πολιτικά όργια» που δείχνουν ότι η δίκη του Κάρατζιτς θα μετατραπεί σε δίκη για τη ΔΣ.

«Η σύλληψη του Κάρατζιτς ικανοποιεί μια από τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τη συμφωνία Ντέιτον» δήλωσε ο Μίλοραντ Ντόρικ, πρωθυπουργός της ΔΣ. Πρόσθεσε δε ότι δεν υπάρχει συλλογική ενοχήν η οποία θα μπορούσε να ισχύει για τη σερβική μειονότητα της Β-Ε ή όλη τη ΔΣ. Επεσήμανε επίσης ότι οι υποψίες ότι ο Κάρατζιτς κρυβόταν στη ΔΣ αποδείχθηκαν αβάσιμες.

Ο Ζέλκο Κόμσιτς, κροάτης και μέλος της προεδρικής τριανδρίας, απέστειλε επιστολή στον πρόεδρο της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς λέγοντας ότι με τη σύλληψη του Κάρατζιτς «η Σερβία έκανε ένα σημαντικό βήμα τόσο προς την ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών όσο και προς τη σταθεροποίηση της γενικότερης κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή».

Ο ανώτατος εκπρόσωπος της διεθνούς κοινότητας στη Β-Ε, ο Μίροσλαβ Λάικακ, έκανε την πρόβλεψη ότι η σύλληψη «θα βοηθούσε τους πολίτες της [Β-Ε] να τραβήξουν την προσοχή τους από το παρελθόν και να κοιτάξουν στο μέλλον».

Οι αντιδράσεις του κόσμου σε κάθε οντότητα διέφεραν κι αυτές. Στη Μπάνια Λούκα, όπου κυβερνούσε κάποτε ο Κάρατζιτς, η δημόσια έκφραση ήταν περιορισμένη και οι αρχές επέβαλαν αυστηρά μέτρα ασφαλείας.

Στο Σεράγεβο, ωστόσο, το οποίο είχε τεθεί υπό 44μηνη πολιορκία από τις βοσνιοσερβικές δυνάμεις του Κάρατζιτς, αρκετές χιλιάδες ανθρώπων βγήκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν.

Μια παρόμοια ημέρα τέτοιων διαφοροποιημένων αντιδράσεων μπορεί να υπάρξει και με τη σύλληψη του Μλάντιτς.