Ο πιο καταζητούμενος άνθρωπος στον κόσμο: Ράντοβαν Κάρατζιτς

22/07/2008

Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς αντιμετωπίζει δύο κατηγορίες για γενοκτονία, πέντε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τρεις παραβιάσεις των νόμων ή των ηθών του πολέμου και μια σοβαρή παραβίαση της συνθήκης της Γενεύης.

(Διάφορες πηγές)

Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς. [File]

Ο πρώην βοσνιοσέρβος ηγέτης Ράντοβαν Κάρατζιτς, ο οποίος συνελήφθη τη Δευτέρα (21 Ιουλίου) στη Σερβία, ήταν ο πιο σημαντικός καταζητούμενος στον κόσμο για εγκλήματα πολέμου. Το διεθνές δικαστήρια για την πρώην Γιουγκοσλαβία του αποδίδει κατηγορίες που σχετίζονται με τον πόλεμο 1992-1995 στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε), στον οποίο υπολογίζεται ότι σκοτώθηκαν 200.000 άτομα και δημιούργησε δύο εκατομμύρια πρόσφυγες.

Οι πρώτες κατηγορίες κατά του Κάρατζιτς και του βοσνιοσέρβου επιτελάρχη Ράτκο Μλάντιτς, διατυπώθηκαν τον Ιούλιο 1995. Μια δεύτερη κατηγορία κατά των δύο επιβεβαιώθηκε το Νοέμβριο του ιδίου έτους. Τελικά, κατά το Κάρατζιτς διατυπώθηκε τροποποιημένη κατηγορία το Μάιο του 2000, αλλά τηρήθηκε μυστική μέχρι την 11η Οκτωβρίου 2002. Βάσει αυτής, ο πρώην βοσνιοσέρβος ηγέτης προσάγεται σε δίκη για δύο κατηγορίες γενοκτονίας, πέντε κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, τρεις κατηγορίες για παραβιάσει των ηθών και νόμων πολέμου και μια σοβαρή παραβίαση της συνθήκης της Γενεύης.

Ο Κάρατζιτς γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου 1945 στο δήμο Σάβνικ του Μαυροβουνίου. Στα 15 μετακινήθηκε στο Σεράγεβο όπου αποφοίτησε από την ιατρική σχολή το 1971 και έγινε γιατρός και ψυχίατρος.

Το 1990, ο Κάρατζιτς έγινε ιδρυτικό μέλος του σερβικού δημοκρατικού κόμματος (ΣΔΚ) και ο πρώτος του πρόεδρος. Μετά την απόσχιση της Σλοβενίας και της Κροατίας από τη Γιουγκοσλαβία το 1991, ο ηγέτης του ΣΔΚ αρνήθηκε κλήσεις ότι θα πρέπει να κάνει το ίδιο και η Β-Ε. Αντ’ αυτού, εξήγγειλε τη σύσταση της αποκαλούμενης Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης που αργότερα μετονομάστηκε σε Δημοκρατία της Σέρπσκα.

Στις 27 Μαρτίου 1992, ο Κάρατζιτς έγινε πρόεδρος του συμβουλίου εθνικής ασφάλειας της σερβικής δημοκρατίας και στις 12 Μαΐου του ιδίου έτους, μέλος της τριανδρίας της. Την ίδια ημέρα εξελέγη πρόεδρος της προεδρίας. Στις 17 Δεκεμβρίου 1992, ο Κάρατζιτς έγινε ο μόνος πρόεδρος της δημοκρατίας της Σέρπσκα και τρεις ημέρες αργότερα έγινε ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων. Παρέμεινε σε αυτές τις θέσεις-κλειδιά, περιλαμβανομένης και της ηγεσίας του ΣΔΚ, μέχρι την 19η Ιουλίου 1996 οπότε και ανακοίνωσε την απόσυρσή του από την πολιτική.

Μερικές ημέρες αφότου ο Κάρατζιτς έγινε επικεφαλής του συμβουλίου εθνικής ασφάλειας, ο στρατός των σέρβων της Βοσνίας πολιόρκησε το Σεράγεβο. Μέχρι το τέλος του Μαίου του 1995 ο στρατός και το πυροβολικό των σέρβων της Βοσνίας που είχαν καταλάβει τους περιβάλλοντες την πόλη λόφους βομβάρδιζε τους δρόμους της πόλης και τις αγορές ενώ, παράλληλα, ελεύθεροι σκοπευτές έριχναν εσκεμμένα κατά των πολιτών. Περίπου 10.500 πολίτες, και μεταξύ τους 1.800 παιδιά, σκοτώθηκαν και γύρω στις 50.000 άλλοι τραυματίστηκαν κατά την 44μηνη πολιορκία του Σεράγεβο.

Αναφερόμενες στις θηριωδίες που διαπράχθηκαν μεταξύ 1ης Ιουλίου 1991 και 30ης Νοεμβρίου 1995, οι τροποποιημένες κατηγορίες ισχυρίζονται ότι ο Κάρατζιτς «σχεδίασε, προκάλεσε, διέταξε, διέπραξε ή άλλως βοήθησε και ενθάρρυνε το σχεδιασμό, προετοιμασία ή εκτέλεση της καταστροφής, συνολικά ή έν μέρει, των εθνικών, φυλετικών ή θρησκευτικών ομάδων μουσουλμάνων και κροατών της Βοσνίας» σε πολλούς δήμους μεταξύ των οποίων οι δήμοι: Μπιγελίνα, Μπράτουνατς, Μποσάνσκι Σάματς, Μπίρκο, Ντομπόζ, Φότσα, Ιλίγιας, Κιλτσούκ, Κότορ Βάρος, Νόβι Γκράντ, Πρίγιεντορ, Ρογκατίτσα, Σάνσκι Μοστ, Σρεμπρενίτσα, Βίσεγκραντ, Βλασένιτσα, Ζαβιντόβιτσι και Ζβόρνικ.

Το ΣΔΚ και οι κυβερνητικές αρχές δημιούργησαν αριθμό στρατοπέδων και κρατητηρίων σε διάφορους δημοτικές περιφέρειες. Οι συνθήκες διαβίωσης σε αυτά, σύμφωνα με το διεθνές ποινικό δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, επεδίωκαν την εξόντωση, ολική ή μερική, των μουσουλμάνων και των κροατών της Βοσνίας ως εθνικές, φυλετικές ή θρησκευτικές ομάδες.

«Τα στρατόπεδα και κρατητήρια αυτά επανδρώνονταν και ήταν υπό τον έλεγχο του στρατού και της αστυνομίας, υπό την απόλυτη καθοδήγηση και έλεγχο της ανώτατης βοσνιοσερβικής ηγεσίας, περιλαμβανομένου και του Κάρατζιτς, του Μομτσίλο Κράγισνιτς και του Μπιλζάνα Πλάβσιτς» αναφέρει η κατηγορία.

Σαν αποτέλεσμα της εκστρατείας εθνικής κάθαρσης που διεξήγαγαν οι σερβικές δυνάμεις της Βοσνίας κατά το 1995, ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Βοσνίας στη Σρεμπρένιτσα και άλλες περιοχές μειώθηκε δραστικά.

Ο Κάρατζιτς, ο οποίος ασκούσε τυπική και ουσιαστική εξουσία και έλεγχο στις δυνάμεις των βοσνιοσέρβων και το ΣΔΚ και τις κυβερνητικές αρχές, προσάγεται σε δίκη σε σχέση με το θάνατο, τον Ιούλιο 1995, μέχρι 8.000 βοσνιομουσουλμάνων ανδρών και αγοριών που συνελήφθησαν σε διαφορετικές τοποθεσίες εντός και γύρω από την χαρακτηρισθείσα από τα ΗΕ «ασφαλή περιοχή» της Σρεμπρένιτσα. Το μακελειό θεωρείται ως η μόνη και η χειρότερη θηριωδία στην ευρωπαϊκή ιστορία από τον καιρό του 2ου παγκοσμίου πολέμου.

Ο Κάρατζιτς θεωρείται υπεύθυνος και για την κράτηση προς τα τέλη Μαΐου 1995 άνω των 200 κυανόκρανων και στρατιωτικών παρατηρητών, οι οποίοι κρατήθηκαν όμηροι για μία εβδομάδα περίπου σε θέσεις στρατιωτικής ή στρατηγικής σημασίας καθ’ όλη την επικράτεια της Β-Ε προκειμένου να καταστήσει τις θέσεις αυτές προστατευμένες από τις αεροπορικές επιθέσεις του ΝΑΤΟ. «Μερικοί από τους ομήρους έτυχαν ξυλοδαρμού ή άλλως, κακομεταχείρισης κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας τους. Μερικοί από τους ομήρους αυτούς εξαναγκάστηκαν να προειδοποιήσουν τους προϊσταμένους τους στα ΗΕ ότι θα τους σκότωναν εάν το ΝΑΤΟ συνέχιζε τους βομβαρδισμούς» σύμφωνα με το κατηγορητήριο.

Όταν ανακοίνωσε την απόσυρσή του από την πολιτική, στις 19 Ιουλίου 1996, ο Κάρατζιτς άρχισε να κρύβεται και κατάφερε να αποφύγει το δίχτυ της δικαιοσύνης για πολλά χρόνια, παρά τις πολυάριθμες απόπειρες των κυανοκράνων να τον συλλάβουν. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών προσέφερε αμοιβή ύψους έως $5 εκατ. για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη ή την καταδίκη του. Σύμφωνα με τη διεθνή κοινότητα, ένα καλά οργανωμένο δίκτυο υποστηρικτών βοηθούσε τον Κάρατζιτς να αποφύγει τη σύλληψη.