Η ΕΕ χαιρετίζει μεταρρύθμιση της Τουρκίας για την ελευθερία του λόγου

01/05/2008

Η ΕΕ χαιρέτισε την πολυαναμενόμενη τροποποίηση του Τουρκικού κοινοβουλίου σχετικά με επίμαχο νόμο ο οποίος ποινικοποιεί την "προσβολή της Τουρκικότητας".

Του Αϊχάν Σιμσέκ για τους Southeast European Times -- 01/05/08

"Η τροποποίηση αυτή αποτελεί ευπρόσδεκτο βήμα προόδου", δήλωσε ο Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Όλι Ρεν. [Getty Images]

Την Τετάρτη (30 Απριλίου) η ΕΕ επικρότησε κίνηση του Τουρκικού κοινοβουλίου, η οποία υιοθετεί τροποποίηση στο Άρθρο 301. Το κοινοβούλιο ενέκρινε την αλλαγή στον Ποινικό Κώδικα, με την υποστήριξη βουλευτών του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, έπειτα από συζήτηση διάρκειας οκτώ ωρών. Το Κόμμα Εθνικιστικού Κινήματος (ΜΗΡ) αντιτάσσεται σθεναρά στην αλλαγή, ενώ το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα αξιωματικής αντιπολίτευσης το χαρακτήρισε "διακοσμητική" προσπάθεια προς ικανοποίηση της ΕΕ.

"Η τροποποίηση αυτή αποτελεί ευπρόσδεκτο βήμα προόδου", δήλωσε ο Επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, τονίζοντας τη σημασία της εφαρμογής. "Τώρα, οι Τουρκικές αρχές πρέπει να επικεντρωθούν στην...εξασφάλιση πλήρους ελευθερίας της έκφρασης", δήλωσε ο Ρεν, προτρέποντας για τροποποιήσεις σε παρόμοια άρθρα, για να σταματήσουν οι αβάσιμες διώξεις.

Το επίμαχο άρθρο ψηφίστηκε ως νόμος το 2005, στο πλαίσιο προγράμματος νομοθετικής μεταρρύθμισης, ωστόσο οι ασαφείς όροι του ποινικοποιούσαν αυθαίρετα ευρύ φάσμα επικριτικών απόψεων. Βάσει του νόμου, η "δημόσια σπίλωση" της "Τουρκικότητας" ή της "Κυβέρνησης της Τουρκίας, των δικαστικών θεσμών του Κράτους, του στρατού ή των δομών ασφαλείας" τιμωρούταν με φυλάκιση έως τρία χρόνια.

Πλήθος διανοούμενων δικάστηκε στο πλαίσιο του άρθρου, μεταξύ των οποίων και ο βραβευμένος με Νόμπελ το 2006 λογοτέχνης Ορχάν Παμούκ, η μυθιστοριογράφος Ελίφ Σαφάκ και ο Τούρκος-Αρμένιος δημοσιογράφος Χραντ Ντινκ, ο οποίος αργότερα δολοφονήθηκε.

Η τροποποίηση δεν καταργεί το Άρθρο 301, ωστόσο ορίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια τον όρο "δημόσια σπίλωση" και περιγράφει πιο συγκεκριμένα την ικανότητα των δημόσιων κατηγόρων να εγείρουν διώξεις. Αντικαθιστά τον ασαφή όρο "Τουρκικότητα" με το "Τουρκικό έθνος" και τον όρο "Δημοκρατία" με το "Κράτος της Δημοκρατίας της Τουρκίας". Βάσει του νόμου, ο υπουργός Δικαιοσύνης της Τουρκίας θα πρέπει να εγκρίνει όλες τις διώξεις, καθιστώντας πιο δύσκολη την εκδίκαση μιας υπόθεσης. Η τροποποίηση τονίζει επίσης ότι οι εκφράσεις επικριτικών θέσεων δεν πρέπει να θεωρούνται έγκλημα. Μειώνει επίσης τις ποινές κάθειρξης σε μέγιστο δυο χρόνια.

Αν και αναγνώρισαν τις βελτιώσεις, επικριτές της τροποποίησης υποστηρίζουν ότι το Άρθρο 301 εξακολουθεί να αποτελεί απειλή για την ελευθερία του λόγου.

Η ΕΕ χαιρέτισε την κίνηση σε μεγάλο βαθμό. "Αποτελεί συμβιβασμό. Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε καλύτερο αποτέλεσμα", δήλωσε ο Γιούστ Λάγκεντικ, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. "Όπως και για την ΕΕ, βασική επιλογή μας ήταν η ανάκληση του Άρθρου 301. Ωστόσο πρέπει να λάβουμε υπόψη τις δύσκολες, εγχώριες πολιτικές συνθήκες στην Τουρκία...για την ώρα, πρέπει να το δεχθούμε ως έχει", ανέφερε.

Ο Λάγκεντικ, Πρόεδρος της Κοινής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ-Τουρκίας, ανέφερε ότι η Τουρκία ενσωμάτωσε στοιχεία των ποινικών κωδίκων Ιταλίας, Πολωνίας και Γερμανίας κατά τη σύνταξη της πρόσφατης τροποποίησης, καθώς επίσης ότι στην τρέχουσα μορφή του, το Άρθρο 301 δεν πρόκειται να παρακωλύσει τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ.

Η ΕΕ, στην οποία επιθυμεί να ενταχθεί η Τουρκία διακαώς, έχει επικρίνει το νόμο ως απειλή προς την ελευθερία του λόγου, αναφέροντας ότι αποτελεί σημαντικό εμπόδιο στις συνομιλίες της Τουρκίας για ένταξη στην ΕΕ. Η Τουρκία ξεκίνησε τις ενταξιακές συνομιλίες με την ΕΕ το 2005, ωστόσο τα τρία τελευταία χρόνια έχουν ανοιχτεί μόνο έξι από τα 35 απαιτούμενα κεφάλαια.