Επιτροπή του Αμερικανικού κογκρέσου εγκρίνει αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο για τη γενοκτονία των Αρμενίων

11/10/2007

Επιτροπή του Αμερικανικού κογκρέσου ενέκρινε μη δεσμευτικό ψήφισμα, το οποίο χαρακτηρίζει γενοκτονία τις μαζικές δολοφονίες Αρμενίων κατά τα τελευταία έτη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αν και το νομοσχέδιο δεν έχει νομική ισχύ, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την Τουρκία.

(The Washington Post, Washington Times, Reuters, AP, AFP, BBC, FT, The Guardian, Independent, VOA, Zaman - 11/10/07,New York Times, Reuters, VOA, BBC, International Herald Tribune - 10/10/07)

Ο Πρόεδρος της Τουρκίας Αμπντουλάχ Γκιούλ αποδοκίμασε την ψηφοφορία, χαρακτηρίζοντάς τη "απαράδεκτη". [Getty Images]

Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, ενέκρινε ψήφισμα την Τετάρτη (10 Οκτωβρίου), χαρακτηρίζοντας γενοκτονία τις μαζικές δολοφονίες Αρμενίων στην Τουρκία στις αρχές του 20ου αιώνα. Η κίνηση, η οποία επικρίθηκε από αξιωματούχους σε Άγκυρα και Ουάσινγκτον, ανοίγει το δρόμο για ψήφιση του μη δεσμευτικού νομοσχεδίου από τη Βουλή στο σύνολό της.

Το Ψήφισμα 106 εγκρίθηκε με ψήφους 27-21, παρά τις εκκλήσεις του Αμερικανού Προέδρου Τζορτζ Ο. Μπους, της υπουργού Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις και του υπουργού Άμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς να καταψηφίσουν το μέτρο.

"Λυπούμαστε όλοι βαθιά για τα τραγικά δεινά που υπέστη ο λαός των Αρμενίων από το 1915", ανέφερε ο Μπους σε σχόλιά του εν όψει της ψηφοφορίας της Τετάρτης. "Το ψήφισμα αυτό δεν αποτελεί σωστή απόκριση στις συγκεκριμένες ιστορικές, μαζικές δολοφονίες, και η έγκρισή του θα αποτελέσει μεγάλο πλήγμα στις σχέσεις μας με ένα βασικό σύμμαχο στο ΝΑΤΟ και στον παγκόσμιο αγώνα ενάντια στην τρομοκρατία".

Οι Αρμένιοι υποστηρίζουν ότι μεταξύ 1915 και 1917 σφαγιάστηκαν 1,5 εκατομμύρια συμπατριώτες τους από Οθωμανούς Τούρκους, σε προσπάθεια εκδίωξής τους από την ανατολική Τουρκία. Αν και παραδέχεται ότι χιλιάδες Αρμένιοι βρήκαν βίαιο θάνατο κατά τη διάρκεια των πολυτάραχων εποχών του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, η Τουρκία αρνείται πεισματικά ότι έλαβε χώρα γενοκτονία.

Η κυβέρνηση Μπους υποστηρίζει ότι η Τουρκία και η Αρμενία πρέπει να λύσουν τις διαφορές τους από μόνες τους και πως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να διευκολύνουν την επίτευξη συμφιλίωσης συμμετέχοντας σε αυτό το διάλογο.

Το νομοσχέδιο, το οποίο εισηγήθηκε ο Ρεπουμπλικάνος Άνταμ Σιφ (Ντ.-Καλίφ) και αρκετοί άλλοι νομοθέτες στα τέλη Ιανουαρίου, είναι μη δεσμευτικό και σε μεγάλο βαθμό συμβολικό. Ο Άλαν Λίτσμαν, καθηγητής ιστορίας στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο, εξήγησε την Τετάρτη ότι τέτοιου είδους μέτρα δεν έχουν την ισχύ να αλλάξουν το νόμο ή την πολιτική των ΗΠΑ.

"Τα μη δεσμευτικά ψηφίσματα εκφράζουν τα συναισθήματα ή την άποψη του Κογκρέσου", ανέφερε ο Λίτσμαν στο Voice of America. "Μπορεί να είναι από μια βουλή της Γερουσίας ή από αμφότερες, αλλά δεν μπορούν να αλλάξουν την πολιτική καθώς δεν έχουν νομική ισχύ".

Παρ' όλα αυτά, Τούρκοι αξιωματούχοι άσκησαν μεγάλες πιέσεις ενάντια στην υιοθέτηση του ψηφίσματος. Την Τετάρτη, η ψήφισή του από την επιτροπή πυροδότησε άμεσες αντιδράσεις.

"Η έγκριση της επιτροπής για το συγκεκριμένο ψήφισμα αποτελεί ανεύθυνη κίνηση, η οποία, σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη, μελλοντική χρονική στιγμή, θα καταστήσει πιο δύσκολες τις σχέσεις με μια χώρα φίλο και σύμμαχο, καθώς επίσης στρατηγικό συνεργάτη", ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας σε δήλωσή του. Εκφράζοντας τη λύπη του για την έγκριση του νομοσχεδίου, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Νίκολας Μπερνς ανέφερε ότι η Ράις πρόκειται να τηλεφωνήσει την Πέμπτη στους ηγέτες της Τουρκίας για να εξηγήσει τη θέση των ΗΠΑ.

"Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν τα τεράστια δεινά που υπέστη ο λαός των Αρμενίων από τις μαζικές δολοφονίες και τις υποχρεωτικές απελάσεις στα τέλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας", ανέφερε. "Στηρίζουμε την πλήρη και δίκαιη αξιολόγηση των αγριοτήτων που έπληξαν 1,5 εκατομμύριο Αρμενίους κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, το οποίο δεν προβλέπεται από το Ψήφισμα 106 της Βουλής".

"Είναι σαφές ότι θα τονίσουμε στην Τουρκική ηγεσία της βαθύτατη απογοήτευσή μας και το γεγονός ότι είμαστε ενάντιοι σε αυτό το ψήφισμα", ανέφερε ο Μπερνς.