Χωρίζοντας το Στρατό της Σερβίας-Μαυροβουνίου: Η προοπτική της Σερβίας

21/09/2006

Με τη διάλυση της κρατικής ένωσής τους, η Σερβία και το Μαυροβούνιο προσπαθούν τώρα να ιδρύσουν ξεχωριστούς επαγγελματικούς στρατούς, μικρότερους ωστόσο με καλύτερο τεχνικό εξοπλισμό.

Του Ιγκόρ Ιοβάνοβιτς για τους Southeast European Times στο Βελιγράδι – 21/09/06

Στρατιώτες της Εθνοφρουράς υψώνουν τη Σερβική σημαία μπροστά από το κτίριο του ομοσπονδιακού κοινοβουλίου στο Βελιγράδι. [Getty Images]

Ο κοινός στρατός της Σερβίας και του Μαυροβουνίου αποτελούσε το μοναδικό κοινό ίδρυμα της αμεθόδευτης ομοσπονδίας που συνέχισε να λειτουργεί μέχρι το τέλος. Με την ανεξαρτησία του Μαυροβουνίου μετά το δημοψήφισμα της 21ης Μαΐου, τα δυο κράτη ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για διαίρεση της στρατιωτικής περιουσίας.

Βάσει συμφωνίας, αμφότερα τα κράτη διατήρησαν τη στρατιωτική περιουσία που βρισκόταν στα εδάφη τους κατά την ύπαρξη της κρατικής ένωσης. Ωστόσο, αξιωματούχοι του Μαυροβουνίου ανακοίνωσαν ότι επιθυμούν να μειώσουν σημαντικά τον αριθμό στρατιωτών και στρατιωτικού δυναμικού. Αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος όπλων και εξοπλισμού θα πωληθεί, και πως θα δημιουργηθεί επαγγελματικός στρατός περίπου 2.500 ανδρών. Η κρατική ένωση είχε επιβάλει γενική, υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και οι νεοσύλλεκτοι καλούνταν να υπηρετήσουν στο στρατό για έξι μήνες, σε ηλικία από 19 έως 21 ετών.

Η διαίρεση έχει διευκολυνθεί από το γεγονός ότι ήταν προγραμματισμένη -- το Μαυροβούνιο είχε περίπου 5,4% του συνολικού μάχιμου δυναμικού, ίσο με το μερίδιο της δημοκρατίας στο στρατιωτικό προϋπολογισμό.

Αυτό, ωστόσο, δεν ίσχυε και για το ναυτικό, το οποίο βρισκόταν κατά το πλείστον στο Μαυροβούνιο. Η λήξη της κρατικής ένωσης αφήνει τη Σερβία να περιβάλλεται από ξηρά. Κάποιοι στο Βελιγράδι αναφέρουν ότι το Μαυροβούνιο ενδέχεται να επιτρέψει στη Σερβία να διατηρήσει μικρή ναυτική δύναμη στα παράλια του Μαυροβουνίου.

Η Σερβία σκοπεύει να δημιουργήσει στρατό ο οποίος, μέχρι το 2010, θα αποτελείται κυρίως από επαγγελματίες στρατιώτες, ενώ ο αριθμός εφέδρων θα αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, μέχρι το 2007 ο στρατός θα έχει περί τα 36.000 μέλη, αντί των υπαρχόντων 50.000. Στη συνέχεια, ο αριθμός θα μειωθεί σε 30.000 μέχρι το 2010.

Ωστόσο, ο Σερβικός Στρατός αντιμετωπίζει έλλειψη χρημάτων, ενώ η πολεμική αεροπορία βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση. Σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Διοικητή της Πολεμικής Αεροπορίας, Συνταγματάρχη Νεμπόισα Ντζουκάνοβιτς, από τα 240 αεροπλάνα και ελικόπτερα του Σερβικού Στρατού, μόνο 60 εξακολουθούν να λειτουργούν. Το πιο σοβαρό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η πολεμική αεροπορία -- η οποία δέχθηκε δριμύτατο πλήγμα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το ΝΑΤΟ το 1999 -- είναι η επισκευή των MiG-29. Η εργασία αυτή καθυστερείται συνεχώς λόγω ανεπαρκούς χρηματοδότησης.

Το Σερβικό Σύνταγμα δεν καθορίζει με σαφήνεια τις αρμοδιότητες του πρωθυπουργού και του προέδρου στη διοίκηση του στρατού. Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Σερβίας-Μαυροβουνίου, Ζόραν Στάνκοβιτς, και τα στελέχη του υπουργείου αυτή τη στιγμή βρίσκονται υπό την δικαιοδοσία της Σερβικής κυβέρνηση, ωστόσο ο υπουργός δεν έχει ακόμα δικαίωμα ψήφου σε κυβερνητικές συνόδους.

Στις αρχές Αυγούστου, ο Πρόεδρος της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς δήλωσε ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει "διπλή διοίκηση του στρατού". Ωστόσο, το ζήτημα είναι απίθανο να επιλυθεί πριν την υιοθέτηση του νέου Σερβικού Συντάγματος.