Συνελήφθη ο κατηγορούμενος εγκλημάτων πολέμου Άντε Γκοτόβινα

08/12/2005

Μετά από πάνω από τέσσερα χρόνια καταδίωξης, ένας από τους βασικότερους καταζητούμενους υπόπτους του δικαστηρίου του ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου, ο Άντε Γκοτόβινα από την Κροατία, συνελήφθη την Πέμπτη και κατευθύνεται στη Χάγη.

(Διάφορες πηγές - 08/12/05; 21/12/04)

Ο απόστρατος φυγόδικος Στρατηγός Άντε Γκοτόβινα συνελήφθη στους Κανάριους Νήσους αργά την Τετάρτη. [Αρχείο]

Ο απόστρατος Κροάτης Στρατηγός Άντε Γκοτόβινα συνελήφθη στους Κανάριους Νήσους της Ισπανίας αργά την Τετάρτη (7 Δεκεμβρίου), σύμφωνα με ανακοίνωση της γενικής εισαγγελέως του ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου, Κάρλα ντελ Πόντε, την Πέμπτη στο Βελιγράδι. Ανέφερε ότι αργότερα την Πέμπτη θα μεταφερόταν στο δικαστήριο της Χάγης.

Ο επικεφαλής του NATO Γιάπ ντε Χούπ Σέφερ, σε ομιλία του στις Βρυξέλες λίγο μετά την ανακοίνωση, χαιρέτισε τη σύλληψη. "Η σύλληψη του Γκοτόβινα αποτελεί καλή είδηση για τον κόσμο. Το να οδηγούνται στη δικαιοσύνη άτομα τα οποία δεν έχουν ακόμα καταδικαστεί αλλά κατηγορούνται για πολύ σοβαρά εγκλήματα, τα πιο σοβαρά εγκλήματα, είναι καλή είδηση. Είναι καλή είδηση, και πραγματικά νομίζω ότι είναι καλή είδηση και για την Κροατία."

Ο Γκοτόβινα ήταν ένας από τους τρεις βασικούς καταζητούμενους φυγόδικους εγκλημάτων πολέμου από τις Βαλκανικές συγκρούσεις της δεκαετίας του 1990, μαζί με τον πρώην Σερβοβόσνιο ηγέτη Ράντοβαν Κάραζιτς και το στρατιωτικό διοικητή του Ράτκο Μλάντιτς. Εξαφανίστηκε τον Ιούνιο του 2001, λίγο μετά τη δίωξή του από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY), σχετικά με τη φερόμενη συμμετοχή του σε αγριότητες που διεπράχθησαν εναντίον Σέρβων της Κράινα προς το τέλος της σύγκρουσης του 1991-1995 στην Κροατία.

Η Κροατία ηγήθηκε στρατιωτική επίθεση, με κωδικό όνομα Επιχείρηση Καταιγίδα, στις 4 Αυγούστου του 1995, για να επανακτήσει τον έλεγχο της περιοχής Κράινα, η οποία είχε κυριευθεί από Σέρβους αυτονομιστές το 1991. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πολυήμερης επιχείρησης και των μετέπειτα ενεργειών που διήρκεσαν μέχρι τις 15 Νοεμβρίου του 1995, ο Γκοτόβινα ήταν διοικητής της Ζώνης Λειτουργίας Σπλιτ του Κροατικού Στρατού. Ως διοικητής, είχε νόμιμη και ντε φάκτο διοίκηση και έλεγχο όλων των Κροατικών δυνάμεων που είχαν αναπτυχθεί στο πλαίσιο της Επιχείρησης Καταιγίδα στο νότιο τμήμα της περιοχής Κράινα, όπως ισχυρίστηκαν εισαγγελείς του ΟΗΕ σε τροποποιημένο κατηγορητήριο εναντίον του Γκοτόβινα, το οποίο γνωστοποιήθηκε το Μάρτη του 2004.

Το εγκλητήριο τον κατηγορεί για τέσσερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τρεις παραβιάσεις των νόμων ή θεσμών του πολέμου για διώξεις, δολοφονίες, λεηλασίες, απρόκλητες καταστροφές πολιτειών, πόλεων και χωριών, απελάσεις και άλλες απάνθρωπες ενέργειες που διεπράχθησαν, σύμφωνα με ισχυρισμούς, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης. Το ICTY θεωρεί τον Γκοτόβινα κύριο υπεύθυνο για αυτά τα εγκλήματα, καθώς επίσης τις παράνομες δολοφονίες 150 τουλάχιστον Σέρβων της Κράινα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ως αποτέλεσμα της επίθεσης του Κροατικού Στρατού και των μετέπειτα ενεργειών, εκτοπίστηκαν 200.000 περίπου Σέρβοι της Κράινα.

Σύμφωνα με τους εισαγγελείς του ΟΗΕ, ο Γκοτόβινα -- ενεργώντας μεμονωμένα ή μαζί με άλλους, συμπεριλαμβανομένων των Ιβάν Σέρμακ, Μλάντεν Μάρκατς και τον πρώην πρόεδρο της Κροατίας Φράνιο Τούντιμαν -- συμμετείχαν σε κοινή εγκληματική επιχείρηση, με κοινό στόχο την αναγκαστική και μόνιμη απομάκρυνση του Σερβικού πληθυσμού από την περιοχή Κράινα. Στο πλαίσιο αυτής της επιχείρησης, ο Γκοτόβινα "σχεδίασε, παρότρυνε, διέταξε, διέπραξε ή άλλως βοήθησε και υποκίνησε στο σχεδιασμό, την προετοιμασία ή εκτέλεση" των φερόμενων εγκλημάτων. Οι εισαγγελείς διατείνονται επίσης ότι αν και γνώριζε, ή είχε λόγους να γνωρίζει, ότι οι υφιστάμενοί του ήταν έτοιμοι να διαπράξουν τις αγριότητες που αναφέρονται στο κατηγορητήριο, ή τις είχαν ήδη διαπράξει, ο Γκοτόβινα δεν κατάφερε να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψει αυτές τις πράξεις ή να τιμωρήσει τους δράστες. Επιπρόσθετα, δεν κατάφερε να εκπληρώσει το καθήκον του για αποκατάσταση και διασφάλιση της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Κνιν και των γύρω δήμων.

Ο Γκοτόβινα γεννήθηκε στις 12 Οκτωβρίου του 1955, στο Κροατικό νησί Πασμάν στο δήμο Ζαντάρ. Επαγγελματίας στρατιώτης και πρώην Γάλλος Λεγεωνάριος με βαθμό Αρχηγού Δεκανέα, επέστρεψε στην Κροατία το 1991 για να συμμετάσχει στα Σώματα Εθνικής Φρουράς ως επικεφαλής επιχειρήσεων και εκπαίδευσης της 1ης Ταξιαρχίας. Από το Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλη του 1992, ο Γκοτόβινα διατελούσε υποδιοικητής της Ειδικής Μονάδας του Βασικού Επιτελείου Στρατού της Κροατίας, ενώ στη συνέχεια ανέλαβε εξάμηνη αποστολή στο Αμυντικό Συμβούλιο της Κροατίας. Τον Οκτώβρη του 1992, διορίστηκε Διοικητής της Ζώνης Λειτουργίας Σπλιτ του Κροατικού Στρατού, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Στρατιωτική Περιφέρεια Σπλιτ, και κατείχε αυτό το αξίωμα μέχρι το Μάρτη του 1996. Εν τω μεταξύ, προήχθη από ταξίαρχος σε υποστράτηγος και μετά σε συνταγματάρχης.

Το Μάρτη του 1996, ο Τούντιμαν, ο οποίος εκείνη την εποχή διατελούσε πρόεδρος της Κροατίας, διόρισε τον Γκοτόβινα επικεφαλής της Επιθεώρησης του Κροατικού Στρατού. Ο Στίπε Μέσιτς, ο οποίος είχε κερδίσει τις προεδρικές εκλογές της Κροατίας το Φεβρουάριο του 2000, απέλυσε τον Γκοτόβινα από το στρατό στις 29 Σεπτεμβρίου του ιδίου έτους.

Σε έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το Νοέμβρη του 2004, η ντελ Πόντε ανέφερε ότι ο πρώην στρατηγός είχε εξαφανιστεί από τον Ιούνιο του 2001, όταν ενημερώθηκε από τις Κροατικές αρχές ότι υπήρχε σφραγισμένο κατηγορητήριο εναντίον του.

Μετά την εξαφάνισή του, τα ίχνη του Γκοτόβινα αποτέλεσαν θέμα εικοτολογίας και διένεξης. Ασκώντας πιέσεις στο Ζάγκρεμπ για να συλλάβει και να παραδώσει τον φυγόδικο στο ICTY, η ντελ Πόντε επέμενε ότι είχε θεαθεί αρκετές φορές στην Κροατία. Ισχυριζόταν επίσης ότι λάμβανε βοήθεια από "ένα καλά οργανωμένο δίκτυο στήριξης, το οποίο συμπεριλάμβανε κρατικές δομές", για να διαφύγει της δικαιοσύνης.

Αξιωματούχοι της Κροατίας, οι οποίοι σε ξεχωριστές περιστάσεις είχαν καλέσει δημόσια τον Γκοτόβινα να παραδοθεί στο δικαστήριο, υποστήριζαν ότι είχε διαφύγει από τη χώρα, ωστόσο δεσμεύονταν ότι θα προέβαιναν σε σύλληψη σε περίπτωση που τον έβρισκαν.

Δημοσιεύματα ΜΜΕ το Φεβρουάριο του 2004 ανέφεραν ότι ο Γκοτόβινα ζούσε δημόσια στη νοτιοανατολική Γαλλία. Το 1979, μετά από την εξαετή θητεία του στη Γαλλική Λεγεώνα των Ξένων, είχε αποκτήσει Γαλλική υπηκοότητα. Κατόπιν αυτού, λεγόταν ότι είχε ζήσει για κάποιο χρόνο στη Νίκαια και στο Εξ-εν-Προβένς στη νότια Γαλλία και ότι είχε ταξιδέψει σε περιοχές της Νότιας Αμερικής και αλλού.

"Απολαμβάνει την προστασία της μαφίας, ακόμα και τοπικών ισχυρών προσώπων. Μπορεί να ζήσει χωρίς να πρέπει να κρυφτεί. Μπορεί ακόμα και να ταξιδέψει εκτός χώρας χωρίς σημαντικά προβλήματα," σύμφωνα με έκθεση της Γαλλικής υπηρεσίας πληροφοριών DST τον Οκτώβρη του 2003, όπως δημοσίευσε η Γαλλική εφημερίδα Le Monde. Ωστόσο, η εφημερίδα ανέφερε επίσης ότι προηγούμενες εκθέσεις οι οποίες ανέφεραν ότι ο φυγόδικος βρισκόταν στην Κορσική, στη Μασσαλία ή σε κάποια περιοχή της Γαλλίας είχαν αποδειχθεί λάθος.

Στις 11 Οκτωβρίου του 2004, η ΕΕ υιοθέτησε κανονισμό για δέσμευση "όλων των κεφαλαίων και οικονομικών πόρων που άνηκαν, οφείλονταν ή κατέχονταν από" τους τρεις μεγαλύτερους καταζητούμενους του ICTY -- Κάραζιτς, Μλάντιτς και Γκοτόβινα.