Απαιτείται αποκατάσταση για την κατάσχεση περιουσιών Εβραίων της Κροατίας

22/11/2005

Η Κροατία λαμβάνει μέτρα για να διευθετήσει το ακανθώδες πρόβλημα της αποζημίωσης των απόδημων Εβραίων, οι περιουσίες των οποίων κατασχέθηκαν από την Ουστάζι και τα κομμουνιστικά καθεστώτα κατά τη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα.

Από την Κριστίνα Τσουκ για την Southeast European Times στο Ζάγκρεμπ -- 22/11/05

Η υπουργός Δικαιοσύνης της Κροατίας Βέσνα Σκάρε-Όζμπολτ αναφέρει ότι η αποκατάσταση πρέπει να λάβει χώρα ανεξάρτητα από τις ελπίδες της Κροατίας για ένταξη στην ΕΕ. [Getty Images]

Απόδημοι Εβραίοι της Κροατίας οι οποίοι έχασαν τις περιουσίες τους κατά τη διάρκεια δυο διαδοχικών καθεστώτων, ενδέχεται να αποζημιωθούν καθώς το Ζάγκρεμπ προσπαθεί να επιλύσει το μακροχρόνιο πρόβλημα. Το συνολικό ποσό της αποκατάσταση ενδέχεται να ανέλθει σε 20 εκατομμύρια ευρώ.

Τον Οκτώβρη, ο Ειδικός Πρεσβευτής του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ για ζητήματα Ολοκαυτώματος, Έντουαρντ Ο’Ντόνελ, βρέθηκε στο Ζάγκρεμπ για διαβουλεύσεις. Ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να πραγματοποιήσει διαπραγματεύσεις για διμερή συμφωνία η οποία θα φέρει τους πολίτες των ΗΠΑ υπό το πεδίο του Νόμου Αποκατάστασης του 1996 της Κροατίας.

Το 1941, το καθεστώς της Ουστάζι στην Κροατία -- καθεστώς ανδρείκελων της Ναζιστικής Γερμανίας -- διέταξε τους Εβραίους της Κροατίας να δηλώσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων σπιτιών, διαμερισμάτων, τραπεζικών λογαριασμών και προσωπικών τιμαλφών, όπως κοσμήματα. Στη συνέχεια, τα περιουσιακά στοιχεία κατασχέθηκαν, και σε πολλές περιπτώσεις, δόθηκαν σε μέλη της πρώην Γερμανικής μειονότητας στην Κροατία, γνωστοί ως Volkdeutschers.

Με τη λήξη του πολέμου, η περιουσία εθνικοποιήθηκε από την κομμουνιστική κυβέρνηση.

Καθώς η Κροατία κινείται προς την ένταξή της στην ΕΕ, δέχεται πιέσεις για επίλυση των εκκρεμών ζητημάτων αποκατάστασης με αρκετά μέλη του μπλοκ, συμπεριλαμβανομένης Ιταλίας, Γερμανίας, Σλοβενίας, Ουγγαρίας, Δημοκρατίας της Τσεχίας και Σλοβακίας. Το Ζάγκρεμπ έχει ήδη ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με την Αυστρία για αποζημίωση των Volkdeutschers που εκδιώχθηκαν από την Κροατία το 1945. Με τη σειρά της, αυτή η κίνηση επεσήμανε το πρόβλημα της Εβραϊκής αποκατάστασης, καθώς κάποιοι εξορισμένοι Γερμανοί έχασαν την περιουσία που άνηκε αρχικά στους Εβραίους της Κροατίας.

Σύμφωνα με τον ιστορικό του Ζάγκρεμπ Ίβο Γκόλντστάιν, ο αριθμός των Εβραίων που θα ζητήσει αποκατάσταση δεν θα είναι πολύ μεγάλος. Ωστόσο, πρόσθεσε, η διαδικασία θα ξεκινήσει από το 1941, οπότε και κατασχέθηκαν τα περιουσιακά στοιχεία.

Σε περίπτωση που η κυβέρνηση της Κροατίας κάνει αποδεκτό το αίτημα, θα πρέπει να επιστρέψει περιουσιακά στοιχεία υπό μορφή ακίνητης περιουσίας ή οικονομικής αποζημίωσης. Ένα σημαντικό εμπόδιο είναι το γεγονός ότι πολλά από τα περιουσιακά στοιχεία έχουν μετατραπεί σε διαμερίσματα, σπίτια, δασικά και γεωργικά συγκροτήματα, ή γραφεία. Για παράδειγμα, σύμφωνα με πληροφορίες, το κτίριο της Ουκρανικής πρεσβείας ανήκει σε οικογένεια απόδημων Εβραίων στην Αργεντινή.

Η υπουργός Δικαιοσύνης της Κροατίας Βέσνα Σκάρε-Όζμπολντ αναφέρει ότι η αποκατάσταση πρέπει να διεξαχθεί ανεξάρτητα από τις ελπίδες της Κροατίας για ένταξη στην ΕΕ. Αποτελεί πρόβλημα για περισσότερο από μισό αιώνα, όπως ανέφερε, και δεν μπορούμε να το αποφεύγουμε για πάντα, ακόμα και αν η επίλυσή του αποδειχθεί περίπλοκη.