Οι χώρες της ΝΑ Ευρώπης βιώνουν περίοδο ανομβρίας

30/01/2012

Η υφιστάμενη εδώ και μήνες ανομβρία επέφερε διπλό χτύπημα: σε μερικές χώρες των Βαλκανίων πλήττει την ηλεκτροδότηση ενώ σε άλλες τη γεωργική παραγωγή.

Της Σβέτλα Ντιμιτρόβα για τους Southeast European Times -- 30/01/12

Η ανομβρία, που άρχισε τον Αύγουστο, ρημάζει τις καλλιέργειες σ' ολόκληρη την περιοχή. [Γκάμπριελ Πετρέσκου/SETimes]

Όπως και πολλοί από τους προγόνους του, ο Πέταρ Ζιβάνοβιτς, 62 ετών, ασχολείται με την καλλιέργεια της γης στην περιοχή της Σεμπέρια, στα βορειοανατολικά της χώρας, μια γεωργική περιοχή-κλειδί για τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε). Όλη του τη ζωή ζούσε από τη γεωργία, τώρα όμως είναι τόσο απογοητευμένος που ξανασκέφτεται τις επιλογές του.

"Γίνε γεωργός, να δεις χαΐρι! Είτε φύτεψα λαχανικά είτε έσπειρα σιτηρά, στο τέλος κατέληξα πάλι με ζημία", είπε ο Ζιβάνοβιτς στους SETimes. "Το κόστος της σποράς έχει ανέβει υπερβολικά και δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος και για τον καιρό φέτος. Ό,τι φύτεψα το 2010 καταστράφηκε από τις πλημμύρες, πέρυσι από την ανομβρία κι έτσι φέτος δεν θα το ρισκάρω".

Σε όλα τα Βαλκάνια, η μεγάλη ανομβρία εξαντλεί τις πηγές ηλεκτροδότησης, ξηραίνει τις καλλιέργειες και εξαντλεί τον προϋπολογισμό σε μια περιοχή που ήδη πλήττεται από οικονομικές κρίσεις και την παγκόσμια οικονομική ύφεση. Και η κατάσταση πιθανώς να χειροτερέψει αφού η ανομβρία δεν φαίνεται να έχει τελειωμό.

Η ανομβρία, ήδη στον πέμπτο μήνα, έχει λάβει ιστορικές διαστάσεις. Η Τατιάνα Μιρονόβα από την υδρο-μετεωρολογική υπηρεσία της Μολδαβίας λέει ότι είναι η χειρότερη εδώ και δεκαετίες. "Σύμφωνα με τα στοιχεία μας, το φθινόπωρο του 2011 συγκρίνεται με το φθινόπωρο του 1952". Οι επιπτώσεις επιτείνονται από το γεγονός ότι η Μολδαβία δεν έχει κανένα ποτάμι ή άλλους σημαντικούς υδάτινους πόρους και, κάθε τρία με τέσσερα χρόνια, πλήττεται από μεγάλη περίοδο ξηρασίας.

Ο Μίρτσε Κοτέβσκι έχει "καρφώσει" τα μάτια του στον ουρανό. Ο εμπειρογνώμονας της AD Macedonian Power Plants (ELEM) αναφέρει στους SETimes ότι "Μετά από μήνες ανομβρίας, κάθε σταγόνα βροχής είναι ευπρόσδεκτη, αλλά και το φετινό χιόνι στην πΓΔΜ δεν μπορεί να καλύψει την έλλειψη βροχής αυτού του φθινοπώρου. Αναμένουμε να δούμε την πραγματική εικόνα της κατάστασης των υδάτινων πόρων το Μάρτιο ή τον Απρίλιο. Οι θερμοκρασίες στα βουνά εξακολουθούν να είναι χαμηλές κι έτσι δεν υπάρχει γρήγορο λιώσιμο και ροή υδάτων". Σε σχέση με το περασμένο έτος, η ροή των υδάτων είναι μειωμένη κατά 70% και οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί λειτουργούν στο 15% της ισχύος τους, γεγονός που καθιστά αναπόφευκτες τις δαπανηρές εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ανομβρία θέτει σε δοκιμασία ορισμένες πηγές ηλεκτροδότησης. [Πέταρ Κος/SETimes]

Η επίδραση της ανομβρίας στις πηγές ηλεκτροδότησης ήταν σοβαρή. Στην Αλβανία, για παράδειγμα, όπου οι υδάτινοι πόροι είναι κρίσιμος παράγοντας για το σύστημα ενέργειας που βασίζεται κυρίως στην υδροηλεκτρική ενέργεια, η ανομβρία προκάλεσε διακοπές ρεύματος εν όψει του χειμώνα. Καθώς άρχισαν να πέφτουν οι θερμοκρασίες, αυξήθηκε η κατανάλωση, προκαλώντας υπερφόρτιση του δικτύου και χρόνιες διακοπές σε ολόκληρη τη χώρα. Ανάγκασε δε την κυβέρνηση να εγκρίνει αίτημα της επιχείρησης ηλεκτρισμού της χώρας, της KESH, να προβεί σε άμεσο δανεισμό $50 εκατομμυρίων για ενεργειακές εισαγωγές.

Σύμφωνα με την KESH, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Αλβανία επί του παρόντος ανέρχεται στα 11 εκατομμύρια kWh/ημέρα, ενώ οι εισαγωγές έχουν φτάσει στα 12 εκατομμύρια kWh/ημέρα.

Στη Ρουμανία, η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε στο 50% από το Σεπτέμβριο, πέφτοντας κατά καιρούς πιο κάτω και από τα χαμηλότερης ισχύος αιολικά πάρκα. Αυτό σημαίνει ότι οι σημαντικότεροι παραγωγοί ενέργειας για την ώρα είναι οι θερμο-ηλεκτρικοί σταθμοί, το κόστος των οποίων είναι μεγάλο. Αυτό, σε συνάρτηση με το προσωρινό κλείσιμο του αντιδραστήρα του πυρηνικού εργοστασίου στο Σερναβόντα, συμβάλλει στην αύξηση της τιμής της ενέργειας. Η τιμή του ηλεκτρικού πρόκειται να αυξηθεί κατά 5% στη Ρουμανία από την 1η του Φλεβάρη.

Το Κοσσυφοπέδιο εξαρτάται κι αυτό σε μεγάλο βαθμό από την θερμοηλεκτρική ενέργεια και ο υφυπουργός οικονομικής ανάπτυξης Ραμαντάν Χασάνι λέει ότι είναι πολύ νωρίς για να πει κανείς αν θα ανέβουν οι τιμές. "Προσωπικά, πιστεύω ότι ακόμα κι αν υπάρξει κάποια αύξηση, αυτή θα είναι συμβολική λόγω της ανάγκης να γίνουν επενδύσεις στις τεχνικές υποδομές του δικτύου ηλεκτροδότησης", δήλωσε στους SETimes. Το Κοσσυφοπέδιο καλύπτει σχεδόν το 90% των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια από την εγχώρια παραγωγή και το υπόλοιπο από εισαγωγές.

Οι καταναλωτές σχεδόν σε όλη την περιοχή θα πρέπει να περιμένουν αυξήσεις και στα είδη παντοπωλείου λόγω της χαμηλής παραγωγής σίτου και αραποσίτου. Στη Β-Ε, για παράδειγμα, "Η ποσότητα σίτου που έχουμε παράγει ενδέχεται να καλύψει μόνο της εγχώριες ανάγκες και να μην γίνουν εξαγωγές. Η κατάσταση είναι παρόμοια σε Σερβία, Κροατία και Ουγγαρία κι έτσι θα χρειαστεί να αγοράσουμε σιτάρι από άλλες, ακριβότερες αγορές", δήλωσε στους SETimes ο Βλάντιμιρ Ούσορακ, πρόεδρος της Ένωσης Γεωργών της Δημοκρατίας της Σέρπσκα (ΔΣ).

Ο Ούσορακ προσθέτει ότι "Οι προοπτικές για το 2012 είναι κι αυτές αποθαρρυντικές, πράγμα που σημαίνει ότι η τιμή που θα κληθούμε να καταβάλουμε για κάθε σιτηρό θα μπορούσε να είναι τρεις φορές πιο ακριβή από το κόστος τους... Δυστυχώς, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουμε σοβαρές ελλείψεις τροφίμων και αυξήσεις των τιμών και τα πράγματα θα είναι πολύ δύσκολα". Επισημαίνει, επίσης, ότι η έκταση καλλιεργήσιμης γης που χρησιμοποιείται για την καλλιέργεια σιτηρών και λαχανικών στη ΔΣ έχει συρρικνωθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία.

Οι τιμές των ζωοτροφών ανεβαίνουν, πράγμα που συνεπάγεται αυξήσεις στην τιμή του κρέατος. [Γκάμπριελ Πετρέσκου/SETimes]

Για τους καταναλωτές, οι αυξήσεις τιμών θα επεκταθούν και πέρα από το αλεύρι και το ψωμί. Οι τιμές των κρεάτων ενδέχεται να ανέβουν κατά 20% περίπου λόγω των ελλείψεων καλαμποκιού. "Η ανομβρία θα ρημάξει τις καλλιέργειες καλαμποκιού, του πλέον σημαντικού συστατικού των ζωοτροφών", δήλωσε στους SETimes ο Μίσο Μάλκιτς από την Ένωση Γεωργών της ΔΣ. "Συνεπώς, είναι λογικό αυτό να επηρεάσει και τις τιμές των ζωοτροφών και των κρεάτων".

Ο καθηγητής Ράντε Πρότιτς από το εδρεύον στο Βελιγράδι Ινστιτούτο Εφαρμογής Επιστημών στη Γεωργία ανησυχεί για την ανοιξιάτικη σπορά. Οι σοδιές και οι απολαβές είναι ήδη αβέβαιες λαμβανομένης υπόψη της έλλειψης νερού στο έδαφος πριν ακόμα αρχίσει η σπορά. Χωρίς βροχή, αυτό που χρειάζεται η Σερβία, λέει στους SETimes, είναι ένα εξελιγμένο σύστημα άρδευσης, αν και η χώρα, λέει, "δεν έχει ποτέ τα χρήματα για μια τέτοια επένδυση που θα αρχίσει να αποδίδει σε δύο με τρία χρόνια".

Η μακροπρόθεσμη προοπτική δεν είναι ιδιαίτερα ρόδινη σε μια περιοχή που χρειάζεται απεγνωσμένα χιόνι και βροχή μετά τον καύσωνα του καλοκαιριού του 2011. Οι ευρύτερες συνέπειες της ανομβρίας φοβίζουν.

Πάρε τη Ρουμανία, για παράδειγμα, όπου η γεωργική παραγωγή ήταν στην πραγματικότητα πολύ καλή το περασμένο έτος και οδήγησε σε αύξηση κατά 12,3% του ΑΕΠ κατά τους πρώτους εννέα μήνες.

Η σοδειά του 2012 αναμένεται να είναι πολύ μικρότερη, ακόμα και σε περίπτωση πολλών βροχοπτώσεων. Ο Οβίντιου Μαρινσέα, αναπληρωτής αρχισυντάκτης της ημερησίας εφημερίδας Adevarul, ο οποίος είναι αρμόδιος για το τμήμα οικονομικών θεμάτων, είπε στους SETimes ότι "Οι μεγαλύτεροι φορείς του γεωργικού τομέα λένε ότι, ακόμα κι αν έβρεχε από εδώ και στο εξής, θα υπάρξει μια μείωση της τάξης του 20-30% στη φετινή παραγωγή. Αν όμως δεν βρέξει αρκετά μέχρι την άνοιξη, οι απώλειες θα φτάσουν μέχρι και το 70%".

Μια κατά πολύ χαμηλότερη παραγωγή θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προοπτικές της Ρουμανίας να πετύχει οικονομική ανάπτυξη της τάξης του 2% κατά το τρέχον έτος, προειδοποιεί ο Μαρινσέα. "Τα πολύ καλά αποτελέσματα κατά το περασμένο έτος ενίσχυσαν την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών στη ρουμανική οικονομία. Αυτό, ωστόσο, θα μπορούσε να λειτουργήσει και αντίστροφα και να μετατραπεί σε σημαντικό αποτρεπτικό παράγοντα", πρόσθεσε.

Πίσω στη ΔΣ, ο Λιούμπο Μάλετιτς, πρόεδρος της Ένωσης Γεωργών της Σεμπερίγια, συμμερίζεται τον πόνο του γεωργού Πέταρ Ζιβάνοβιτς. "Οι φυσικές καταστροφές έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη γεωργική παραγωγή", είπε στους SETimes. "Κατανοούμε τους γεωργούς που λένε ότι χαΐρι δεν θα δεις αν είσαι γεωργός".

Στο άρθρο αυτό συνέβαλαν οι ανταποκριτές των SETimes Γιονίλντα Κότσι στα Τίρανα, Μπεντράνα Καλέτοβιτς στο Σεράγεβο, Λίντα Καραντάκου στην Πρίστινα, Αλεξάνταρ Παβλέβσκι στα Σκόπια, Αλίνα Ράντου στο Κισινάου, Πωλ Τσιοτσοΐου στο Βουκουρέστι και Ιβάνα Γιοβάνοβιτς στο Βελιγράδι.