Τα δυσοίωνα οικονομικά στο προσκήνιο στα Σκόπια

02/11/2009

Η κυβέρνηση πέρυσι είχε πει ότι η παγκόσμια οικονομική κρίση δεν θα έπληττε τα Σκόπια – ήταν λάθος. Η χώρα σήμερα παίρνει μέτρα για την αντιμετώπιση του διλήμματος.

Του Ζόραν Νικολόφσκι για τους Southeast European Times στα Σκόπια -- 02/11/09

Ο διοικητής της Εθνικής Τραπέζης των Σκοπίων Πέταρ Γκόσεφ. [Tόμισλαβ Γκεοργκίεφ/SETimes]

Η επίσκεψη του ΔΝΤ την περασμένη εβδομάδα φαίνεται να αποσαφήνισε την οικονομική κατάσταση της πΓΔΜ. Κι ενώ η κυβέρνηση εξέφραζε την ικανοποίησή της με τα πορίσματα του ΔΝΤ, τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν ήταν το ίδιο ικανοποιημένα.

Αναμένεται σταδιακή επιστροφή στην ανάπτυξη και προβλέπεται ότι θα υπάρξει μείωση του ΑΕΠ μόνο κατά 1% έως 1,5% για το τρέχον έτος – μια ελαφρά βελτίωση από τις προηγούμενες προβλέψεις που μιλούσαν για μείωση της τάξης του 2,5%, είπε για την πΓΔΜ ο επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ Γουές Μακγκρού.

"Αν και είναι φανερό ότι η κρίση είχε επιπτώσεις στα Σκόπια, αυτές ήταν σημαντικά μικρότερες από ότι στις περισσότερες χώρες της περιοχής" δήλωσε η κυβέρνηση σε κοινή συνέντευξη τύπου με τους επικεφαλής των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων των Σκοπίων.

Ωστόσο, το κόμμα της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης Σκοπίων (ΣΕΣ) προειδοποιεί ότι το ΔΝΤ προέβλεψε ότι υπάρχει μεγάλος κίνδυνος μακροοικονομικής αστάθειας.

"Η κυβέρνηση είναι η μόνη που κάνει εξωπραγματικές προβλέψεις έναντι των προβλέψεων του ΔΝΤ, της ΕΤΠΑ (Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης) και του ΣΕΣ" δήλωσε ο αντιπρόεδρος του ΣΕΣ Ζόραν Γιοβανόφσκι.

Το καλοκαίρι που μας πέρασε, θερμάνθηκε ο δημόσιος διάλογος για τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Τα πρωτοσέλιδα τον περασμένο Ιούλιο έγραφαν "Τα Σκόπια στα πρόθυρα πτώχευσης". Ο ντόρος στα μέσα ενημέρωσης ξεκίνησε όταν ο τότε υπουργός οικονομικών Τράικο Σλαβέσκι δήλωσε ότι η χώρα βρισκόταν στα πρόθυρα ρευστοποίησης των περιουσιακών της στοιχείων. Κάλεσε δε την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τον προϋπολογισμό και να μειώσει τις δαπάνες κατά 100 εκατ. ευρώ περίπου.

Η Εθνική Τράπεζα της πΓΔΜ. [Εθνική Τράπεζα της πΓΔΜ]

"Μην περιμένετε έως τον Σεπτέμβριο, κάντε το μέχρι τα τέλη του μήνα" είπε ο Σλαβέσκι.

Η προειδοποίηση σοκάρισε τη χώρα. Πολλοί πιθανολογούσαν περικοπή των θέσεων εργασίας στο δημόσιο και των συντάξεων προκειμένου να βοηθηθεί η χώρα να αντιμετωπίσει το χρέος της – οι φόβοι αυτοί δεν καρποφόρησαν ποτέ.

Η χώρα όμως επλήγη στο στομάχι από την παγκόσμια οικονομική κρίση και ο νεοδιορισθείς υπουργός οικονομικών Ζόραν Σταβρέφσκι, που τυχαίνει να είναι και αναπληρωτής πρωθυπουργός, ανακοίνωσε ότι η χώρα είχε βυθιστεί σε οικονομική ύφεση.

"Ωστόσο, δεν θα έπρεπε να εξέπληττε κανένα που κατά το 2009 τα Σκόπια είχαν αρνητικούς δείκτες ανάπτυξης όπως και άλλες χώρες και ότι θα έμπαινε σε περίοδο οικονομικής ύφεσης κατά το τρέχον έτος. Εάν όλος ο κόσμος αντιμετωπίζει ύφεση είναι απίθανο να περιμένεις από τα Σκόπια να μείνουν εκτός" είπε ο Σταβρέφσκι στη βουλή.

Αν και αυτό για τον Σταβρέφσκι δεν αποτελούσε έκπληξη, μερικοί από τους τίτλους στην κρατική του ιστοσελίδα ήταν δυσοίωνοι.

Ένας τίτλος έλεγε "Οι ξένες άμεσες επενδύσεις κατά το πρώτο τετράμηνο του 2009 ανέρχονται στα 90 εκατ. ευρώ περίπου".

Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, συνολικά 142,5 εκατ. ευρώ σε ξένες άμεσες επενδύσεις είχαν εισρεύσει στη χώρα κατά την αυτή περίοδο πέρυσι.

Ένας άλλος τίτλος, και ίσως ο πλέον ανησυχητικός, έγραφε "Ο ρυθμός ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προιόντος (ΑΕΠ) για το πρώτο τρίμηνο του 2009 είναι -0,9%".

Όλα τα άρθρα χρησιμοποιούν στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας.

Η κρίση, όπως και σε άλλες χώρες, έπληξε την εργατική τάξη – ιδίως όσον αφορά τις αιτήσεις για δάνεια. Η καταναλωτικές πιστώσεις αυξήθηκαν από 10% σε 14,5% κατά μέσο όρο, και πίσω από τις πολιτικές της Εθνικής Τράπεζας, οι τράπεζες εφάρμοσαν περιορισμούς στη χορήγηση πιστώσεων, οι οποίοι έκαναν αδύνατη τη χορήγηση πιστώσεων στους περισσότερους ανθρώπους.

Ο υπουργός οικονομικών Ζόραν Σταβρέφσκι. [κυβέρνηση της πΓΔΜ]

Η πολιτική του διοικητή της εθνικής τράπεζας Πέταρ Γκόσεφ υπήρξε σταθερή αφότου ανέλαβε επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας. Όταν διαφάνηκαν τα πρώτα σημάδια οικονομικής κρίσης, ο Γκόσεφ θέσπισε ριζικά μέτρα κατά του πληθωρισμού.

Το Μάρτιο, ο Γκόσεφ δήλωσε ότι κινδύνευε σοβαρά η συναλλαγματική αξία του δηναρίου και ότι ο ίδιος θα υπερασπιζόταν μια σταθερή τιμή συναλλάγματος με κάθε θυσία. Έλαβε επίσης μέτρα σκλήρυνσης της ήδη σκληρής νομισματικής πολιτικής αφού τα επιτόκια των συναλλαγματικών της εθνικής τραπέζης αυξήθηκαν κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες και, παράλληλα, η τράπεζα καταβάλει προσπάθειες για τη διατήρηση των αποθεματικών ξένου συναλλάγματος, τη διατήρηση της τιμής συναλλάγματος και την αποφυγή υποτίμησης.

Οι επιχειρήσεις παραπονούνται εδώ και καιρό ότι οι περιοριστικές πολιτικές της εθνικής τράπεζας καθιστούν ακριβό το δανεισμό και τη χορήγηση κεφαλαίων και δύσκολες τις εξαγωγές.

Τον Αύγουστο, μερικές αναλαμπές ελπίδας, όπως η διατήρηση του προϋπολογισμού κατά τον προηγούμενο μήνα, έπεισαν τον Σταβρέφσκι να ζητήσει από τον διοικητή της τραπέζης να μειώσει τα επιτόκια.

Σε συνέντευξη που παραχώρηση στην τοπική Ουτρίνσκι Βέσνικ, ο Γκόσεφ δηλώνει ότι είναι πολύ νωρίς για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι τράπεζες της χώρας δεν θα ένοιωθαν την ισχύ της κρίσης μέχρι λίγο αργότερα. Τα κέρδη των τραπεζών μειώθηκαν κατά σχεδόν 86% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Οι συνέπειες της κρίσης είναι ορατές και στα αποθεματικά ξένου συναλλάγματος. Σύμφωνα με την εθνική τράπεζα της χώρας, τα αποθεματικά ξένου συναλλάγματος μειώθηκαν κατά 101,5 εκατ. ευρώ κατά το τρέχον έτος. Θετικές ενδείξεις υπήρξαν τον Ιούνιο όταν αυξήθηκε το αποθεματικό ξένου συναλλάγματος λόγω έκδοσης από την κυβέρνηση των αποκαλούμενων "ευρωομολόγων", ή καθυστερήσεων στις πληρωμές, και λόγω της εισροής αποδήμων στη χώρα.

Το Νοέμβριο του 2008, μολονότι η κυβέρνηση είχε πει ότι η κρίση στη χώρα θα ήταν παροδική, ανακοίνωσε πακέτο 330 εκατ. ευρώ για ελάφρυνση των συνεπειών της κρίσης. Το πακέτο, μεταξύ άλλων, περιελάμβανε μείωση των τελωνειακών δασμών και μείωση φόρων προς τους αγρότες.

Σύμφωνα με τον Μίρολιουμπ Σουκάροφ, καθηγητή του εδρεύοντος στο Τέτοβο πανεπιστημίου ΝΑ Ευρώπης, τα προϊόντα των εξαγωγών των Σκοπίων δεν είναι αναντικατάστατα. Ο Σουκάροφ είπε στην Επιχειρηματική Πύλη των Σκοπίων ότι οι εισαγωγές της χώρας, όπως πετρέλαιο και ηλεκτρική ενέργεια, είναι αναντικατάστατες. Επομένως, εάν συνεχιστεί η κρίση, τα Σκόπια θα χρειαστούν πολύ περισσότερα του συνήθους μισού δις ευρώ για την αντιμετώπιση των συνεπειών της, σύμφωνα με τον Σουκάροφ.

Ο κοινός πολίτης θα μπορούσε να συνοψίσει την κατάσταση ως εξής. "Είμαι άνεργος κι έτσι δεν με επηρεάζει η παγκόσμια οικονομική κρίση. Εγώ αντιμετωπίζω μονίμως οικονομική κρίση".

Σήμερα, τα ποσοστά ανεργίας της πΓΔΜ ανέρχονται στο 33,8%.