Οι καταστροφές τονίζουν την ανάγκη προληπτικών μέτρων

05/10/2009

Μετά τις φυσικές καταστροφές που έγιναν φέτος το καλοκαίρι στη ΝΑ Ευρώπη, οι χώρες της περιοχής χρειάζεται να κλείσουν τα παραθυράκια που υπάρχουν στα προγράμματα διαχείρισης καταστροφών που διαθέτουν προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο απώλειας ανθρώπινης ζωής και να μετριάσουν τις επιπτώσεις των μεγάλων καταστροφών, που αναμένεται να αυξηθούν στο μέλλον.

(Πρακτορεία ειδήσεων -- 01/08/09 -26/09/09; Παγκόσμια Τράπεζα; Διακρατική Ομάδα για τις Κλιματικές Αλλαγές; Διεθνής Ομοσπονδία του Ερυθρού Σταυρού και τις Ενώσεις του Ερυθρού Σταυρού, Κοινό Ερευνητικό Κέντρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής)

Ένας ανεμοστρόβιλος κινείται πάνω από τον μαυρισμένο ουρανό της Λευκωσίας κατά τη διάρκεια ξαφνικής καταιγίδας που συνέβη στις 18 Σεπτεμβρίου. [Getty Images]

Καταιγίδες, πλημμύρες, πυρκαγιές, σεισμοί – οι περισσότερες χώρες της ΝΑ Ευρώπης επλήγησαν τουλάχιστον μια φορά από καταστροφές αυτού του είδους φέτος το καλοκαίρι. Περισσότερα από τριάντα άτομα έχασαν τη ζωή τους και πολλοί περισσότεροι τραυματίστηκαν ή επλήγησαν με άλλο τρόπο από τις πρόσφατες φυσικές καταστροφές οι οποίες προκάλεσαν και τεράστιες υλικές ζημίες.

Σπάνιος ανεμοστρόβιλος χτυπά τη Λευκωσία

Τουλάχιστον 11 άτομα τραυματίστηκαν από παράξενο ανεμοστρόβιλο που έσπειρε τον όλεθρο σε σημεία της κυπριακής πρωτεύουσας, της Λευκωσίας, στις 18 Σεπτεμβρίου. Ο ανεμοστρόβιλος ξερίζωσε δέντρα, τα σήκωσε στον αέρα και τα έριξε στο έδαφος πάνω σε αυτοκίνητα και έκλεισαν δρόμοι της πόλης. Συνοδευόμενος από νεροποντή και χαλάζι, ο ανεμοστρόβιλος έκοψε γραμμές του ηλεκτρικού δικτύου, ξεσήκωσε σκεπές σπιτιών και διαφημιστικές πινακίδες. Τα αιωρούμενα αντικείμενα έπεσαν πάνω σε βιτρίνες καταστημάτων και παράθυρα σπιτιών.

Ο Παναγιώτης Κυπριανού, δήμαρχος του προαστίου Λάτσια της Λευκωσίας, το οποίο επλήγη περισσότερο από την καταιγίδα είπε ότι 200 σπίτια υπέστησαν ζημιές. Τοπικός καταστηματάρχης ηλεκτρικών συσκευών είπε στην ημερησία Cyprus Mail ότι χρειάστηκε να πετάξει τέσσερα φορτία φορτηγού με κατεστραμμένα ψυγεία, τηλεοράσεις και άλλες συσκευές μετά το διάβα του ανεμοστρόβιλου από το κατάστημά του.

"Ήταν απίστευτο, η ζημιές είναι τεράστιες" είπε ο Κυπριανού στο Ρώυτερς μετά τον ανεμοστρόβιλο. "Ευχαριστούμε το Θεό που δεν είχαμε θανάτους".

Καταρρακτώδεις βροχές προκαλούν πλημμύρες

Στις αρχές του μήνα, η βορειοδυτική Τουρκία επλήγη από τις μεγαλύτερες βροχοπτώσεις των τελευταίων 80 ετών. Οι βροχές προκάλεσαν μεγάλες πλημμύρες στην περιοχή, ενώ οι ζημιές που προκάλεσαν στην Κων/πολη και τις τριγύρω περιοχές εκτιμώνται στα 68 εκατ. ευρώ και άνω. Μέχρι τις 14 Σεπτεμβρίου, ο κατάλογος των θανάτων είχε ανέλθει στους 41 από τους 32, ενώ αγνοείται ακόμα η τύχη έξι ανθρώπων.

Οι αναφερθέντες θάνατοι που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές στην Τουρκία το 2008 ανέρχονται στους 88, σύμφωνα με την έκθεση 2009 της Παγκόσμιας Έκθεσης Καταστροφών που εξέδωσαν η Διεθνής Ομοσπονδία Ερυθρού Σταυρού και οι Ενώσεις Ερυθρού Σταυρού τον Ιούνιο. Σύμφωνα με το τουρκικό γραφείο του παγκόσμιου φόρουμ WWF, έναν από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους οργανισμούς για το περιβάλλον, οι τουρκικές αρχές δεν έχουν ακόμα λάβει μέτρα ασφαλείας κατά των συμβάντων που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα.

"Η παρουσία θανατηφόρων πλημμύρων στην καρδιά της Κων/πολης δείχνει, πάνω απ' όλα, τις ανεπαρκείς υποδομές της πόλης" αναφέρει ο προϊστάμενος του γραφείου WWF στην Τουρκία, ο Δρ. Φιλίζ Ντεμιραγιάκ, σε ανακοίνωσή του την 11η Σεπτεμβρίου. "Η ανεξέλεγκτη αστική ανάπτυξη και υποδομές φράσσουν τα όμβρια ύδατα και δεν τα αφήνουν να φτάσουν στη θάλασσα μέσω των φυσικών τους ροών".

Ένας άνδρας επιθεωρεί το κατεστραμμένο σπίτι του όταν το χωριό Μπάσι Μποζ επλήγη από σεισμό κοντά στην πόλη του Βαλάντοβο, 160 χλμ ανατολικά των Σκοπίων. [Getty Images]

Ο ΜΚΟ ανάφερε επίσης χαλασμένα κανάλια φυσικής άρδευσης και έλλειψη επαρκούς πράσινου και δασών στην Κων/πολη, ως συμβάλλοντες παράγοντες.

"Οι τοπικοί δήμοι και η κυβέρνηση χρειάζεται να επιλύσει τα προβλήματα υποδομών που αντιμετωπίζει η πόλη και να προετοιμαστούν για την άμεση προσαρμογή τους στο σχέδιο κλιματικής προσαρμογής", είπε ο Ντεμιραγιάκ.

Ειδικοί του περιβάλλοντος δείχνουν τις πλημμύρες ως σημάδι των επιπτώσεων της θέρμανσης του πλανήτη στην Ευρώπη.

"Οι χειμερινές πλημμύρες ενδέχεται να αυξηθούν σε παραθαλάσσιες περιοχές ενώ οι ξαφνικές πλημμύρες ενδέχεται να αυξηθούν σε όλη την Ευρώπη" αναφέρει το 2009 στην αξιολόγησή του για την κλιματική αλλαγή η Διακυβερνητική Ομάδα Κλιματικής Αλλαγής. "Οι παράκτιες πλημμύρες που σχετίζονται με τις καταιγίδες και την άνοδο της στάθμης της θαλάσσης ενδέχεται να απειλήσουν μέχρι 1,6 εκατ. πρόσθετους ανθρώπους ετησίως".

Στην Ελλάδα, αστυνομικός έχασε τη ζωή του σε πλημμύρες που προκάλεσαν καταρρακτώδεις βροχές στο νησί της Εύβοιας τον περασμένο μήνα. Ισχυρές καταιγίδες, συνοδευόμενες από δυνατές βροχές έσπειραν τον όλεθρο στη δυτική Βουλγαρία στις αρχές του Αυγούστου. Οι πλημμυρισμένοι δρόμοι ήταν η αιτία διακοπής της κυκλοφορίας για αρκετές ώρες σε μέρη της Σόφιας.

Η Ελλάδα ξαναζεί την κόλαση φωτιάς του 2007

Στην Ελλάδα, όπου σειρά τεράστιων πυρκαγιών κατάκαψαν σχεδόν 200.000 εκτάρια δάσους, γεωργικής και άλλης γης, και έγιναν η αιτία 80 άτομα να χάσουν τη ζωή τους σε ολόκληρη τη χώρα το 2007, οι μεγάλοι άνεμοι και θερμοκρασίες, καθώς και οι εμπρησμοί, θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για το νέο κύμα των δασοπυρκαγιών κατά το φετινό καλοκαίρι.

Το χειρότερο συνέβη κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου όταν ξέσπασαν αρκετές μεγάλες φωτιές, μεταξύ των οποίων και αυτών σε περιοχές πλησίον της Αθήνας. Μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη, οι καμένες εκτάσεις ανέρχονταν σε περισσότερα από 42.120 εκτάρια, κατατάσσοντας τη χώρα ως την τέταρτη χειρότερα πληγείσα από τις φωτιές χώρα της Ευρώπης το 2009 από άποψη συνολικής καμένης έκτασης, σύμφωνα με το τελευταίο τεύχος της εφημερίδας "Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασοπυρκαγιές", που εκδίδεται από το Κέντρο Κοινών Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το μόνο θύμα από τις πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού ήταν ένας 55χρονος έλληνας πιλότος το αεροσκάφος του οποίου συνετρίβη κατά τη διάρκεια των προσπαθειών να τεθεί υπό έλεγχο η φωτιά στο νησί της Κεφαλονιάς.

Μολονότι η κυβέρνηση δέχθηκε και πάλι επικρίσεις για τα ανακλαστικά της στις καταστροφές, τη φορά αυτή έδειξε ότι έμαθε το μάθημά της από την κρίση προ διετίας. Τη φορά αυτή, η Αθήνα δεν καθυστέρησε να ζητήσει βοήθεια από τους ευρωπαίους εταίρους της, ενώ οι τοπικές αρχές έλαβαν επείγοντα μέτρα όπως εκκένωση νοσοκομείων, γηροκομείων και ολόκληρες κωμοπόλεις.

Μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη, οι φωτιές σε Αλβανία, Βουλγαρία, Κροατία και Τουρκία κατάκαψαν συνολικά 16.370 εκτάρια γης, σύμφωνα με την εφημερίδα κέντρου κοινής έρευνας.

Οι πυρκαγιές φωτίζουν τον ουρανό πίσω από την Ακρόπολη των Αθηνών στις 23 Αυγούστου. [Getty Images]

Εικοσιτετράωρη παρακολούθηση των δασών και η κατασκευή εκατοντάδων παρατηρητηρίων φωτιάς είναι στα μέτρα που έλαβε η τουρκική κυβέρνηση για τη μείωση του κινδύνου φωτιάς. Ο σημαντικότερος λόγος για την πλειονότητα των 580 περίπου πυρκαγιών στη Βουλγαρία το περασμένο έτος οφειλόταν στο κάψιμο καλαμιών και γεωργικών κατάλοιπων μολονότι η πρακτική αυτή απαγορεύεται και τιμωρείται με πρόστιμο ύψους μέχρι 3.000 ευρώ.

"Οι αυξημένοι κίνδυνοι της κλιματικής αλλαγής απαιτούν μια απάντηση από τις κυβερνήσεις παρόμοιας με εκείνη για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης" είπε ο γενικός γραμματέας του IFRC Μπέκελε Γκελέτα κατά την παρουσίαση της φετινής έκθεσης παγκόσμιων καταστροφών τον Ιούνιο.

Μολονότι οι καταιγίδες και οι πλημμύρες είναι μεταξύ των πλέον προβλέψιμων φυσικών κινδύνων, οι ανεμοστρόβιλοι δεν είναι, ούτε και οι σεισμοί, που δεν σπανίζουν καθόλου στην περιοχή.

Επιρρεπής στους σεισμούς

Η τεκτονική δομή της βαλκανικής χερσονήσου είναι περισσότερο σύνθετη από αυτήν της λοιπής Ευρώπης. Δύο σεισμοί μεγέθους 7,3 και 7,8 της κλίμακας ρίχτερ που ταρακούνησαν τη Βουλγαρία το 1904 είναι οι ισχυρότεροι που συνέβησαν ποτέ στην γηραιά ήπειρο, αναφέρει σε έκθεσή της τον Ιούνιο η Παγκόσμια Τράπεζα.

Σύμφωνα με γεωλογική μελέτη των Ηνωμένων Πολιτειών, το 1939 σεισμός που συνέβη στην επαρχία του Ερζινκάν της ανατολικής Τουρκίας ήταν μεγέθους 7,8 της κλίμακας ρίχτερ και αφαίρεσε τη ζωή από περισσότερους από 32.000 ανθρώπους. Σεισμός των 7,4 ρίχτερ έπληξε τη δυτική Τουρκία τον Αύγουστο 1999 και άφησε περισσότερους από 17.000 νεκρούς και μισό εκατομμύριο άλλους άστεγους αφού χιλιάδες σπίτια κατάρρευσαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές.

Ηπιότεροι σεισμοί συμβαίνουν τακτικά στην περιοχή. Ο ισχυρότερος της περιόδου αυτής ήταν ο σεισμός των 5,6 ρίχτερ που κούνησε την Αλβανία στις 6 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τις αναφορές, δύο σπίτια κατέρρευσαν και άλλα υπέστησαν ασήμαντες ζημιές. Ένας ακόμα σεισμός μεγέθους 5 ρίχτερ, που είχε ως επίκεντρο τα ρουμανικά και βουλγαρικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας χτύπησε στις 5 Αυγούστου προκαλώντας κι αυτός ασήμαντες ζημιές.

Ο πρώην ρουμάνος πρωθυπουργός Καλίν Ποπέσκου Ταριτσεάνου πρότεινε στις αρχές του 2007 ότι όσα κτίρια κινδύνευαν να καταρρεύσουν σε περίπτωση σεισμού, θα πρέπει να χαρακτηρίζονται ως τέτοια, ασχέτως από τις επιπτώσεις του μέτρου στην αγορά ακινήτων. Τα προηγούμενα στατιστικά στοιχεία είχαν δείξει ότι σχεδόν 3.000 θα μπορούσαν να υποστούν μεγάλες ζημιές σε περίπτωση σεισμού, ενώ 600 από αυτά, περιλαμβανομένων και 120 στο Βουκουρέστι, μάλλον θα κατέρρεαν.

Πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας για την ασφάλιση κινδύνων εκτίμησε ότι το 50% των κτιρίων στη Βουλγαρία δεν θα υποστούν καμιά ζημιά σε περίπτωση σεισμού ισχυρής έντασης ενώ θα καταστραφεί το 7,5%. Τα λοιπά θα υποστούν μέτριες ζημιές, σύμφωνα με την Τράπεζα.