Μαυροβούνιο: μια πολιτιστική Μέκκα;

21/09/2009

Οι διοργανωτές του φεστιβάλ Κότορ έθεσαν ψηλά τον πήχη, ενώ οι δημότες της Ποντγκόριτσα ελπίζουν πως ένας νέος χώρος για τους διψασμένους για πολιτιστικά δρώμενα θα αλλάξει την εικόνα της πρωτεύουσας.

Κείμενο και φωτογραφίες της Μαρίνα Ρογκάνοβιτς για τους Southeast European Times στην Ποντγκόριτσα -- 21/09/09

Ο Ίμπρικα Γιούσιτς σε εμφάνισή του στο Skaline. [Mαρίνα Ρογκάνοβιτς]

Το Μαυροβούνιο έχει μια αξιοζήλευτη φήμη ως τόπος για κολύμπι, φαγητό και διασκέδαση. Από την άποψη του πολιτισμού, όμως, η βαλκανική χώρα διέρχεται κάτι σαν κρίση ταυτότητας. Μερικοί ανησυχούν ότι εξαφανίζεται το παραδοσιακό περιβάλλον, άλλοι το θέλουν να γίνει ακόμα πιο σύγχρονο και αβανγκάρντ.

Οι διοργανωτές του Διεθνούς Φεστιβάλ Τέχνης "Κότορ" (ΔΦΤΚ) δεν κρύβουν τις προθέσεις τους. Βλέπουν το ΔΦΤΚ – το οποίο λειτουργεί ως ομπρέλα για αριθμό μικρότερων εκδηλώσεων – ως ένα πανίσχυρο οχυρό στον αγώνα προάσπισης της κουλτούρας του τόπου κατά της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης. Δεσμεύονται να διαφυλάξουν την κληρονομιά του Κότορ και να δημιουργήσουν "ένα νέο πολιτιστικό κέντρο της Μεσογείου".

"Το φεστιβάλ μας θα είναι μια σημαντική συνιστώσα στον αγώνα για τη διατήρηση και αναζωογόνηση των ιστορικών ορόσημων, την αναστήλωση των τειχών, εκκλησιών και παλατιών". Αναφέρουν στο ενημερωτικό φυλλάδιο του ΔΚΤΚ οι Πάολο Μαγκέλι και Γιάνκο Λιούμοβιτς. "Έχοντας ξεμείνει πίσω, η πόλη αυτή μπορεί να διδαχθεί από τα θανατηφόρα σφάλματα που κατέστρεψαν παρόμοιες και πολιτιστικά συγγενεύουσες πόλεις".

Ο τουρισμός – και ίσως ειδικότερα η συρροή ευκατάστατων επισκεπτών που αναζητούν μια ανώτερης κλάσης τουριστική εμπειρία – έχει ανεβάσει την οικονομία του Μαυροβουνίου, είχε όμως και το κόστος του. Οι παραλιακές πόλεις, λένε οι Μαγκέλι και Λιούμοβιτς, κινδυνεύουν να χάσουν την αίσθηση της κοινότητας και να καταστούν κάτι σαν χώροι ψυχαγωγίας "όμορφων ανθρώπων".

Το ΔΦΤΚ ελπίζει να σταματήσει την τάση αυτή καθιστώντας το Κότορ μια πολιτιστική Μέκκα στην περιοχή. Οι διοργανωτές στράφηκαν στο υπουργείο πολιτισμού του Μαυροβουνίου για τη χορήγηση της απαιτούμενης χρηματοδότησης ώστε να καταστεί το φεστιβάλ μια από τις εκδηλώσεις της τουριστικά άκρως ανταγωνιστικής και πολιτιστικά πλούσιας λεκάνης της Μεσογείου, που κανείς δεν θα ήθελε να χάσει.

Το ετήσιο Καρναβάλι του Κότορ είναι ένα από τα λίγα πολιτιστικά φεστιβάλ που δεν υπάγονται στην ομπρέλα του ΔΦΤΚ. [Mαρίνα Ρογκάνοβιτς]

Τηρώντας την γενική φιλοσοφία του ΔΦΤΚ, τα παρεχόμενα δρώμενα τονίζουν τη λαογραφική παράδοση και τέχνη παρά τη λαϊκή κουλτούρα. Εν τούτοις, ορισμένα από τα δρώμενα του ΔΦΤΚ δεν ακολουθούν την παράδοση αφού καταφανώς αποβλέπουν σε νεαρότερα πλήθη.

Το Φεστιβάλ Αναψυχής, που περιλαμβάνει μουσική τέχνο και χιπ-χοπ, είναι ένα παράδειγμα. Το φετινό καλοκαίρι, φαινόταν λες και ο μισός πληθυσμός του Μαυροβουνίου είχε μαζευτεί στη ντισκοτέκ Maximus για να διασκεδάσει με τον πασίγνωστο ανά τον κόσμο γάλλο ντισκ-τζόκεϊ Μπομπ Σινκλέρ.

"Το φετινό φεστιβάλ αναψυχής διέθετε μια υπέροχη ατμόσφαιρα, θαυμάσιους DJ και επισκέπτες" είπε η Μαρία Βούκοβιτς, η διευθύντρια του φεστιβάλ για τα μέσα ενημέρωσης. Η Βούκοβιτς εξηγεί ότι το φεστιβάλ Αναψυχής "είναι για τους όσους συχνάζουν στα κλαμπ και θέλουν να απολαύσουν τις ομορφιές του κόλπου Μπόκα, να σμίξουν με την κουλτούρα, παραδόσεις και έθιμα του Κότορ κατά τη διάρκεια της ημέρας, ενώ το βράδυ να διασκεδάσουν με ορισμένα από τα μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής".

Χάρη στον Σίνκλερ και τις λεγεώνες των πιστών θαυμαστών του, το φεστιβάλ ολοκληρώθηκε με έναν λαμπρό, μεγαλειώδη τρόπο. "Του χρόνου θα είναι ακόμα καλύτερο" υπόσχεται η Βούκοβιτς.

Ενώ το Κότορ προσπαθεί να ενσωματώσει το νέο χωρίς να καταστρέψει το παλιό, η πόλη της Ποντγκόριτσα αντιμετωπίζει μια τελείως διαφορετική πρόκληση. Βρίσκεται σε απόσταση μιας ώρας από την παραλία και δεν θεωρείται συνήθως ως μαγνήτης για τους τουρίστες.

Ούτε βέβαια είναι και παράδεισος για τους έχοντες πολιτιστικές τάσεις. Μολονότι υπάρχουν πολλά κλαμπ για χορό, οι επισκέπτες που αναζητούν να νοιώσουν την εμπειρία της παραδοσιακής μουσικής και κουλτούρας του Μαυροβουνίου έχουν λίγες καλές επιλογές στην πρωτεύουσα του Μαυροβουνίου.

Ένας DJ στο Φεστιβάλ Αναψυχής. [Mαρίνα Ρογκάνοβιτς]

Αυτό όμως άλλαξε με το άνοιγμα, φέτος το καλοκαίρι, του Skaline, του νεότερου καφέ-μπαρ της πόλης. Δεν θα ακούσεις ποτέ τον χτύπο της μουσικής τέχνο καθώς κατεβαίνεις τα σκαλοπάτια. Όμως, αν αναζητάτε μια πιο βαλκανική ατμόσφαιρα, αυτό είναι το μέρος.

Στη συμβολή των ποταμών Μοράκα και Ρίμπνιτσα, όπου οι Οθωμανοί έχτισαν ένα οχυρό/κάστρο το 1497, το Skaline κατέχει ένα υπέροχο τμήμα γης, που οι ντόπιοι από παλιά αναφέρουν ως "συνάντηση". Οι ντόπιοι της Ποντγκόριτσα ελπίζουν ότι τέτοιοι χώροι θα προσέδιδαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον στην πόλη τους, την οποία πολλοί από τους επισκέπτες γνωρίζουν κυρίως ως τόπο του διεθνούς αεροδρομίου.

Στις 23 Αυγούστου, η σκηνή του ομόρφυνε με τον Ίμπριτσα Γιούσιτς, έναν θρύλο της βαλκανικής μουσικής. Εικοσιπέντε χρόνια πριν, ο Γιούριτς έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο Μαυροβούνιο στο ιστορικό σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το Skaline. "Δεν υπήρχε καφέ-μπαρ εδώ" αναθυμάται ο Γιούριτς. "Υπήρχε μια σκηνή δίπλα στο μικρό ποταμό [τον Ρίμπνιτσα] και το μέρος ήταν γεμάτο κόσμο και μαγεία".

Το Skaline "θα συμβάλει σίγουρα στην πολιτιστική ανάπτυξη της Ποντγκόριτσα" λέει ο Γιούριτς. "Συμμετέχουν νέοι άνθρωποι σε αυτό, είναι δημιουργικοί και έχουν πολλές ιδέες. Σίγουρα θα είναι το μέρος για καλοκαιρινές "συναντήσεις".

Ένας από τους ιδιοκτήτες του Skaline, ο Σέρντιαν Φιλίποβιτς, έχει αναλάβει μια αποστολή. "Η Ποντγκόριτσα είναι μια νέα και όμορφη πόλη. Διαθέτει νέα κτίρια και κάθε μέρα φτιάχνονται δρόμοι με δεντροστοιχίες. Ωστόσο, θα πρέπει να διατηρήσουμε μέρος της παλαιάς Ποντγκόριτσα, το μέρος που έχει ψυχή. Οι πραγματικές πολιτιστικές και ιστορικές αξίες της Ποντγκόριτσα ανακαλύπτονται κατεβαίνοντας αυτά τα σκαλοπάτια" λέει.

Η Λιλιάνα Σκεπάνοβιτς, διευθύντρια του οργανισμού τουρισμού της Ποντγκόριτσα, συμφωνεί. "Το Skaline είναι ένα σημαντικό μέρος της πόλης αυτής. Είναι το μέρος που τα παιδιά της Ποντγκόριτσα ακούνε από τους γονείς τους, το μέρος όπου συνήθιζαν να πηγαίνουν" λέει. "Είναι ένα από τα πολυτιμότερα κοσμήματα της πόλης, που συνδέει τη νέα Ποντγκόριτσα με την παλαιά πόλη. Έχει ιστορικά κτίρια, γέφυρες και οχυρά. Το Skaline θα είναι απόλαυση για τους τουρίστες που το επισκέπτονται".