Οι δημοτικές εκλογές στην Τουρκία χαρακτηρίζονται ως σταυροδρόμι

17/11/2008

Ένας λυσσαλέος αγώνας για επιρροή στις περιοχές όπου υπερέχει το κουρδικό στοιχείο σημαδεύει το κυβερνών κόμμα του πρωθυπουργού Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν, που ελπίζει για μια ισχυρή εντολή μεταρρύθμισης, ενάντια σε ένα κόμμα που συνδέεται με τους τρομοκράτες του ΠΚΚ.

Του Αϊντάν Σίμσεκ για τους Southeast European Times στην Άγκυρα -- 17/11/08

«Έχουμε μια ανώτερη ταυτότητα: ιθαγένεια στην Δημοκρατία της Τουρκίας. Είμαστε υπέρ ενός έθνους, μιας σημαίας, μιας μητέρας γης και ενός κράτους» είπε ο πρωθυπουργός Ρέτζιπ Ταγίπ Ερντογάν. [Getty Images]

Η Τουρκία αντιμετωπίζει αυξημένη ένταση στις ανατολικές και νοτιοανατολικές επαρχίες της χώρας, εν όψει των δημοτικών εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για την προσεχή άνοιξη. Κατά τις τελευταίες εβδομάδες, εκατοντάδες κούρδοι οργάνωσαν βίαιες διαμαρτυρίες σε μεγάλες πόλεις με την επίσκεψη του πρωθυπουργού Ρέτζιπ Ταγίπ Ερντογάν στην περιοχή. Επίσης, αντάρτες πραγματοποίησαν ασήμαντες επιθέσεις σε τοπικά καταστήματα του κυβερνώντος κόμματος δικαιοσύνης και ανάπτυξης (ΚΔΑ) κάνοντας χρήση βομβών με καψύλια επίκρουσης.

Το κίνητρο της αναταραχής είναι ο λυσσαλέος ανταγωνισμός για επιρροή μεταξύ του ΚΔΑ και του φιλοκουρδικού κόμματος δημοκρατικής κοινωνίας (ΚΔΚ).

Κατά τις τελευταίες πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 2007, το ΚΔΑ κατάφερε να κερδίσει την υποστήριξη των κούρδων της Τουρκίας, κερδίζοντας περισσότερες ψήφους από το ΚΔΚ και παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση της δύναμής του. Σύμφωνα με τις στατιστικές των κομμάτων, το κόμμα του Ερντογάν έλαβε 56% της ψήφου σε πολλές πόλεις των ανατολικών επαρχιών όπου υπερέχει το κουρδικό στοιχείο και 51,76% στις νοτιοανατολικές επαρχίες.

Αντίθετα, στις εκλογές του Νοεμβρίου 2002, το ΚΔΑ κατάφερε να κερδίσει μόνο 33% και 26% αντίστοιχα.

Το ΚΔΚ δεν ήταν καλά προετοιμασμένο για τις εκλογές του Ιουλίου του 2007. Έλαβε 17% στις ανατολικές πόλεις και 25% στις νοτιοανατολικές πόλεις. Το κόμμα σήμερα έχει 21 βουλευτές στο κοινοβούλιο. Παράλληλα, 70 περίπου από τους 338 αντιπροσώπους του ΚΔΑ είναι κουρδικής καταγωγής.

Πολιτικοί αναλυτές αναφέρουν ότι το ΚΔΚ, που δεν έχει ακόμη απομακρυνθεί από τον φυλακισμένο τρομοκράτη ηγέτη Αμντουλάχ Οτσαλάν, είναι αποφασισμένο να θριαμβεύσει στις προσεχείς δημοτικές εκλογές και να διασφαλίσει τη θέση του στην πολιτική και τα κουρδικά θέματα. Επικριτές κατηγορούν το κόμμα ότι υποθάλπει εσκεμμένα τη βία ως μέσο συσπείρωσης της βάσης του, ακόμα και με κίνδυνο αντίδρασης των τούρκων εθνικιστών.

Το ΚΔΚ παίζει ένα επικίνδυνο παιχνίδι, λέει ο Σουάτ Κινίκλιογλου, βουλευτής του ΚΔΑ και εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων.

Το ΚΔΚ, που δεν έχει ακόμη απομακρυνθεί από τον φυλακισμένο τρομοκράτη ηγέτη Αμντουλάχ Οτσαλάν, είναι αποφασισμένο να θριαμβεύσει στις προσεχείς δημοτικές εκλογές. [Getty Images]

«Φαίνεται να ανησυχούν πραγματικά ότι το ΚΔΑ μπορεί όντως να κερδίσει τους σημαντικότερους δήμους στην περιοχή… πράγμα που θα σήμαινε ασφαλώς μεγάλη απώλεια για το γόητρο και πολιτική εξασθένιση του ΚΔΚ» δήλωσε στους SETimes ο Κινικλίογλου. «Φαίνεται ότι επιθυμούν να εντείνουν το επίπεδο βίας και πόλωσης προκειμένου να ελκύσουν και να κερδίσουν μεγαλύτερη υποστήριξη για τους ίδιους. Είναι πολύ ατυχές τέτοιες μέθοδοι να χρησιμοποιούνται ακόμα στην πολιτική».

Το ΚΔΑ και το ΚΔΚ έχουν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις

Πολλοί παρατηρητές θεωρούν τις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2009 ως ένδειξη για το πώς ενδέχεται να προχωρήσει στ μέλλον το κουρδικό ζήτημα. Οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα σε ένα κόμμα που υποστηρίζει ριζικές αλλαγές στο τουρκικό κράτος – περιλαμβανομένου και ενός νέου συντάγματος που θα αναγνωρίζει την κουρδική αυτονομία – και του ΚΔΑ του Ερντογάν, που υπόσχεται να διευρύνει τα κουρδικά δικαιώματα χωρίς να βλάπτει το ενιαίο πολιτικό σύστημα της Τουρκίας.

Το ΚΔΚ έχει δεσμευθεί για μεταρρυθμίσεις, λέει ο Κινικλίογλου, αλλά χρειάζεται ισχυρότερη λαϊκή εντολή και ένα ενισχυμένο πολιτικό κλίμα. «Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του αδιεξόδου για τα ζητήματα αυτά είναι, κατ’ εμέ, η πορεία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ. Οι περισσότεροι από τους κούρδους πολίτες υποστήριξαν εμάς γιατί είμαστε το πλέον φιλο-ευρωπαϊκό κόμμα στην Τουρκία. Και κατανοούν καλά ότι πολλά από τα ζητήματα και προβλήματά τους μπορούν επιλυθούν σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο».

«Μερικά από τα περίπλοκα αυτά θέματα χρειάζεται να αντιμετωπιστούν ενεργά και με τόλμη» ανάφερε ο βουλευτής. «Όμως οι περιστάσεις και το πολιτικό κλίμα, το εξωτερικό περιβάλλον και, σημαντικότερα, το ζήτημα της ασφάλειας στην περιοχή μερικές φορές ασκούν σημαντική επιρροή στη χάραξη πολιτικών. Δεν μπορούμε να υποβαθμίσουμε τον αντίκτυπο που εξακολουθούν να έχουν η τρομοκρατία του ΠΚΚ και ο βαθμός της βίας στην καθημερινή ζωή των πολιτών μας».

Το φιλόδοξο σχέδιο του ΚΔΑ

Το ΚΔΑ προσδοκά να κερδίσει 100 δήμους στην ανατολική και νοτιοανατολική Τουρκία – ιδιαίτερα το σημαντικό δήμο του Ντιγιαρμπακίρ, που από συμβολική άποψη είναι σημαντικός. Ένας τέτοιος θρίαμβος, προσδοκά. Θα απομόνωνε το ΠΚΚ, θα εξασθένιζε τις ριζοσπαστικές αξιώσεις του ΚΔΚ και θα έδινε στο κόμμα του Ερντογάν μια πιο ενισχυμένη βάση για την θεμελίωση των μεταρρυθμίσεών του.

Ο Ερντογάν δεσμεύτηκε από καιρό για ένα νέο άνοιγμα προς τις Νοτιοανατολικές επαρχίες. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης-κλειδί στο Ντιγιαρμπακίρ το 2005, υποσχέθηκε ότι θα αναγνωρίσει την «κουρδική πραγματικότητα» προτείνοντας ακόμα και έναν νέο ορισμό της ιθαγένειας. Ωστόσο η ανανεωμένη βία του ΠΚΚ κατά τους επόμενους μήνες προκάλεσε σκάνδαλο στην Τουρκία και οδήγησε σε μεγαλύτερες πολιτικές πιέσεις από τους εθνικιστές. Κατά τα δύο τελευταία χρόνια, δεν σημειώθηκε καμιά πρόοδος σε σχέση με κάποιο πολιτικό άνοιγμα προς τους Κούρδους.

Το ΚΔΑ προσδοκά να κερδίσει 100 δήμους στην ανατολική και νοτιοανατολική Τουρκία. [Getty Images]

Η ρητορική του πρωθυπουργού σκλήρυνε. «Ήμασταν πάντοτε ενάντια στον εθνοτικό και περιφερειακό εθνικισμό», λέει. «Ήμαστε όλοι μαζί σε αυτή τη χώρα, με κάθε Τούρκο, Κούρδο, Κιρκάσιο, Γεωργιανό, Αμπχάζιο και Βόσνιο. Καμιά εθνοτική ομάδα δεν θα πρέπει να θεωρείται ανώτερη από την άλλη. Έχουμε μια ανώτερη ταυτότητα: ιθαγένεια στην Δημοκρατία της Τουρκίας. Είμαστε υπέρ ενός έθνους, μιας σημαίας, μιας μητέρας γης και ενός κράτους. Ποιος είναι αντίθετος σε αυτό; Μπορεί κάποιος να πει ότι αντιτίθεται στο ‘ ενιαίο κράτος’; Εάν δεν τους αρέσει, μπορούν να πάνε όπου θέλουν. Αυτό λέω εγώ».

Ο Ερντογάν δίνει προτεραιότητα στις επενδύσεις;

Με το πολιτικό άνοιγμα προς τους κούρδος να έχει παραγκωνιστεί για τώρα, το ΚΔΑ στηρίζει σήμερα το κάλεσμά της προς τους κούρδους στα οικονομικά, υποσχόμενα νέα κυβερνητικά κονδύλια και επενδύσεις στην περιοχή. Το νοτιοανατολικό τμήμα είναι μια από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της χώρας, με υψηλά ποσοστά ανεργίας. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι νοιάζονται περισσότερο για επενδύσεις στη βασική υποδομή όπως νοσοκομεία και σχολεία καθώς και για ευκαιρίες νέων θέσεων εργασίας.

Η κυβέρνηση έχει ήδη οριστικοποιήσει σχέδια επενδυτικού πακέτου ύψους $12 εκατομμυρίων για τις νοτιοανατολικές περιοχές. Οι νοτιοανατολικές περιοχές δεν είχαν ποτέ πραγματικές επενδύσεις πλην κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του ΚΔΑ, δηλώνει ο Ερντογάν, και μπορούν να περιμένουν περισσότερα εάν συνεχίσουν να υποστηρίζουν το κυβερνών κόμμα.

«Εφόσον διατηρούμε την ενότητά μας, θα εξακολουθήσουμε να παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες στην περιοχή. Παρά την τρομοκρατία, θα διασφαλίσουμε την ευημερία των πόλεών μας και την ικανοποίηση των πολιτών» λέει ο Ερντογάν.

Ο Κινικλίογλου, εν τω μεταξύ, είναι αισιόδοξος για τις προσδοκίες της τελικής επίλυσης της διαμάχης που διαρκεί εδώ και δεκαετίες. «Υπάρχει λόγος να είμαστε αισιόδοξοι» δήλωσε στους SETimes. «Γιατί στην Τουρκία, οι πολίτες μας, συμπεριλαμβανομένων και των Κούρδων πολιτών μας, καταλαβαίνουν ότι ο τρόπος προώθησης των θεμάτων αυτών δεν είναι μέσω βίας. Η πλειοψηφία των πολιτών μας εξακολουθούν να πιστεύουν ότι αυτό που χρειάζεται είναι μια δημοκρατική λύση στη διαδικασία αυτή».