Η Συνθήκη της Λισσαβόνας ενδέχεται να επηρεάσει τη διαδικασία διεύρυνσης στη ΝΑ Ευρώπη

30/06/2008

Η αρνητική ψήφος της Ιρλανδίας στη διαδικασία της Λισσαβόνας θέτει δύσκολες ερωτήσεις σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ – και μπορεί να έχει επίπτωση στις χώρες της ΝΑ Ευρώπης. Ωστόσο, από τις Βρυξέλλες έρχονται αισιόδοξα σχόλια.

Του Ζοράν Νικολόφσκι για τους Southeast European Times, Σκόπια -- 30/06/08

Η Ιρλανδία απέρριψε τη Συνθήκη της Λισσαβόνας με δημοψήφισμα που έγινε στις 12 Ιουνίου. [Getty Images]

Η συνθήκη των μεταρρυθμίσεων, γνωστή και ως συνθήκη της Λισσαβόνας, έγινε ορόσημο για την ΕΕ καθώς και για την περιοχή της ΝΑ Ευρώπης λόγω των επιπτώσεών της στην πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ. Μολονότι οι ευρωπαίοι ηγέτες είναι απασχολημένοι με το πώς θα μπορούσαν να δώσουν ζωή σε αυτήν την κρίσιμης σημασίας συνθήκη, οι χώρες που προσβλέπουν στην πλήρη ένταξή τους ανησυχούν για την έκβαση του αγώνα. Στις 12 Ιουνίου, η Ιρλανδία, μέλος της ΕΕ καταψήφισε τη συνθήκη με ποσοστά 53% κατά έναντι 47% υπέρ – μια μεγαλύτερη διαφορά από ότι αναμενόταν – βυθίζοντας την ΕΕ σε μια νέα κρίση.

Η συνθήκη της Λισσαβόνας, η οποία υπεγράφη το Δεκέμβριο του 2007, θα αντικαταστήσει το σχέδιο του ευρωπαϊκού συντάγματος το οποίο απέρριψαν οι ψηφοφόροι στη Γαλλία και την Ολλανδία το 2005. Η συνθήκη αναμενόταν ότι θα άνοιγε τις πόρτες σε νέα μέλη αφού, βάσει των σημερινών διευθετήσεων που ορίζονται στη Συμφωνία της Νίκαιας, η ΕΕ και τα θεσμικά της όργανα μπορούν να έχουν μέχρι 27 μέλη το ανώτερο. Εάν ένα από τα κράτη μέλη δεν επικυρώσει τη συνθήκη, τότε αυτή δεν τίθεται σε ισχύ.

Οι απόψεις διίσταν ται

Μετά την καταψήφιση από την Ιρλανδία, η σλοβακική προεδρία της ΕΕ κάλεσε για ηρεμία και ένα διάστημα εξέτασης του θέματος. Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοσέ Μανουέλ Μπαρόσο δήλωσε ότι η Συνθήκη της Λισσαβόνας εξακολουθούσε να έχει «ζωή» και κάλεσε τις άλλες χώρες να συνεχίσουν τη διαδικασία επικύρωσής της όπως έχουν ήδη κάνει 18 μέλη. Ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, η χώρα του οποίου αναλαμβάνει τα ηνία της ΕΕ την 1η Ιουλίου και η καγκελάριος της Γερμανίας ‘Άντζελα Μέρκελ στήριξαν τη θέση του Μπαρόσο.

Όσον αφορά τη διαδικασία διεύρυνσης η οποία διέπεται από τη συνθήκη, οι απόψεις από τις Βρυξέλλες και τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες διίστανται. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Χανς Γκερτ Πέτερινγκ δήλωσε ότι το ιρλανδικό «όχι» σήμαινε ότι η περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ-27 ήταν αδύνατη για τώρα, με πιθανή εξαίρεση την Κροατία.

Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μεταδίδει το ΑΠ, δήλωσαν ότι η περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ ήταν «σχεδόν αδιανόητη» χωρίς τη συνθήκη της Λισσαβόνας.

«Παρά τις υφιστάμενες δυσκολίες με την Συνθήκη της Λισσαβόνας, η [ΕΕ] μένει στα λόγια της σχετικά με την προοπτική της ΝΑ Ευρώπης, δηλ. των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας» δήλωσε ο ευρωπαίος επίτροπος για τη διεύρυνση Όλι Ρεν. [Getty Images]

Όμως, ο ευρωπαίος επίτροπος για τη διεύρυνση Όλι Ρεν δήλωσε ότι το ιρλανδικό βέτο δεν μείωνε τη δέσμευση της Κοινότητας όσον αφορά την ένταξη νέων μελών από τα Βαλκάνια και την Τουρκία. Παρά τις υφιστάμενες δυσκολίες με την Συνθήκη της Λισσαβόνας, η [ΕΕ] μένει στα λόγια της σχετικά με την προοπτική της ΝΑ Ευρώπης, δηλ. των Δυτικών Βαλκανίων και της Τουρκίας» δήλωσε ο Όλι Ρεν.

Παρόμοια θέση εξέφρασε και ο σλοβάκος υπουργός εξωτερικών Ντιμίτρι Ρούπελ ο οποίος απέκλεισε τυχόν αλλαγές στη διαδικασία διεύρυνσης. Το αποτέλεσμα του ιρλανδικού δημοψηφίσματος δεν μεταβάλλει κατ’ ουδένα τρόπο την πολιτική διεύρυνσης. Η ΕΕ αποφάσισε ομόφωνα να καλέσει τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων να ενταχθούν και δεν χωρά αμφιβολία επ’ αυτού» δήλωσε ο Ρούπελ.

Η ΕΕ ανέλαβε δεσμεύσεις απέναντι στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων κατά τη σύνοδο κορυφής της Θες/νίκης το 2003 όπου οι ηγέτες και η κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ υιοθέτησαν μια πολιτική ανοιχτής ένταξης.

Παρά τις θέσεις των Ρεν και Ρούπελ, το ιρλανδικό βέτο μπορεί να επιβραδύνει την πολιτική για τη διεύρυνση. Το ιρλανδικό «όχι» στη [συνθήκη] σημαίνει ότι δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του προσεχούς έτους όπως είχε προγραμματισθεί», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου Ζαν Κλωντ Γιούνκερ.

Σε ομιλία του κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην Τσεχία, ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί τόνισε επίσης: «Για το άνοιγμα προς τα Βαλκάνια, την Κροατία, χρειαζόμαστε τη συνθήκη της Λισσαβόνας».

Οι επιπτώσεις στην Τουρκία, Κροατία και Σκόπια

Τρεις υποψήφιες προς ένταξη χώρες – ΠΓΔΜ, Τουρκία και Κροατία – έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για το τι μέλλει γενέσθαι μετά το ιρλανδικό βέτο. Η Κροατία και η Τουρκία βρίσκονται στη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, ενώ τα Σκόπια αναμένουν έναρξη των συνομιλιών. Όλες οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, πλην του Μαυροβουνίου, έχουν υπογράψει συμφωνία σταθερότητας και σύνδεσης με την ΕΕ, που θεωρείται ως το πρώτο βήμα για την προσχώρηση στην ΕΕ.

Ο πρωθυπουργός της Κροατίας Ίβο Σάναντερ (στο Λονδίνο την 18η Ιουνίου) δήλωσε ότι ήταν αισιόδοξος ότι η ΕΕ θα άνοιγε το δρόμο για την ένταξη της Κροατίας. [Getty Images]

Η κύρια επίπτωση του ιρλανδικού δημοψηφίσματος στη διεύρυνση ενδέχεται να είναι η ενίσχυση όσων ισχυρίζονται ότι η Τουρκία δεν μπορεί να ενταχθεί στην ΕΕ γιατί είναι πολύ μεγάλη και διαφέρει πολιτιστικά. Σύμφωνα με τον υπουργό γεωργίας της Γαλλίας Μικέλ Μπαρνιέρ, το δημοψήφισμα έδειξε ότι οι πολίτες έτρεφαν φόβους για μια ΕΕ «χωρίς σύνορα και όρια».

Παρόλα αυτά, στις 18 Ιουνίου, συνέχισαν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας προκειμένου να συμπεριλάβουν και τους τομείς εταιρικού δικαίου και δικαίου πνευματικής περιουσίας.

Η Κροατία, που βρίσκεται αρκετά μπροστά στη διαδικασία, με προοπτική να ανοίξουν όλο και περισσότερα κεφάλαια διαπραγματεύσεων για το ευρωπαικό κοινό δίκαιο, αναμένεται να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις κατά το προσεχές έτος.

Η ΕΕ και η Κροατία άνοιξαν επίσης δύο νέα κεφάλαια στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις μετά την καταψήφιση της συνθήκης στην Ιρλανδία. Οι συνομιλίες ΕΕ και Κροατίας προχώρησαν παραπέρα με τη συμπερίληψη της ελεύθερης διακίνησης των εργαζομένων καθώς και την κοινωνική πολιτική και απασχόληση.

Τα Σκόπια αναμένουν ακόμα για έναρξη των διαπραγματεύσεων το προσεχές φθινόπωρο. Αυτό θα εξαρτηθεί από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις των Σκοπίων μετά την κακή διενέργεια των εκλογών της 1ης Ιουνίου και την τύχη που θα έχει η συνθήκη της Λισσαβόνας.

Οι αντιδράσεις στην περιοχή συνάδουν με την ιδέα διατήρησης της συνθήκης.

Ο πρωθυπουργός της Κροατίας Ίβο Σάναντερ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι, μετά τις συνομιλίες του στις Βρυξέλλες κατά την εβδομάδα και τη συνάντησή του με το βρετανό πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν, ήταν αισιόδοξος ότι η ΕΕ θα έβρισκε κάποιον τρόπο για την ένταξη της Κροατίας, άσχετα από την καταψήφηση της συνθήκης της Λισσαβόνας από την Ιρλανδία.

«Οι αξίες της Ένωσης, οι οποίες ενσωματώνονται στο σχέδιο δράσης της ΠΓΔΜ, δεν βρίσκονται σε κρίση και θα πρέπει αν εκπληρωθούν. Για εμάς, είναι σημαντικό να καταστούμε μια χώρα ευρωπαϊκών προδιαγραφών ενώ η ένταξη είναι μόνο τυπική», δήλωσε ο πρώην υπουργός εξωτερικών των Σκοπίων Σλόμπονταν Κασούλι.

Από την αισιόδοξη άποψη, οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων δεν θα πρέπει να ανησυχούν και πολύ για τη συνθήκη της Λισσαβόνας αλλά θα πρέπει να προχωρήσουν με τις μεταρρυθμίσεις. Το βέβαιο είναι ότι θα υπάρξει κάποια καθυστέρηση μέχρι να εξευρεθεί λύση από τις Βρυξέλλες.