Ενώ το Κόσσοβο προσβλέψει σε μελλοντικό στρατό, το ΝΑΤΟ θα παραμείνει επί μακρώ

07/04/2008

Ενώ η KFOR εξακολουθεί να διαφυλάσσει την ειρήνη στο Κόσσοβο, εξετάζονται σχέδια που θα βοηθήσουν τη νέα χώρα να αναλάβει τη δική της ασφάλεια.

Της Μπέρτα Φονίκι-Καμπάσι για τους Southeast European Times – 07/04/08

Ένα ντόπιο παιδί περνά μπροστά από ισπανούς στρατιώτες της KFOR που προστατεύουν μια από τις τρεις γέφυρες που ενώνουν τα αλβανικά και σερβικά τμήματα της Μιτρόβιτσα. [Getty Images]

Εντός του τρέχοντος έτους το Κόσσοβο αναμένεται να ξεκινήσει το δικό του στράτευμα, το οποίο θα αποκαλείται Δύναμη Ασφαλείας του Κοσσόβου (ΔΑΚ). Σε σχέση με τα άλλα στρατεύματα στην Ευρώπη, η ΔΑΚ θα είναι μικρή και ελαφρά εξοπλισμένη, θα διαθέτει περί τους 2.500 άνδρες εν ενεργεία και 800 άτομα σε εφεδρεία. Ο ρόλος της πρωταρχικά θα είναι η αντιμετώπιση κρίσεων, η απομάκρυνση εκρηκτικών και η πολιτική προστασία.

Τα σχέδια προβλέπουν την ανάπτυξη του σώματος από το σημερινό οργανισμό αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, το Σώμα Προστασίας του Κοσσόβου (ΣΠΚ). Το σώμα που συστάθηκε πριν οχτώ χρόνια υπό την εποπτεία της UNMIK συμμετέχει σε δραστηριότητες όπως πυρόσβεση, έρευνα και διάσωση και ιατρική βοήθεια. Οικονομική υποστήριξη παρέχεται από δωρητές όπως Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ΣΠΚ στην πραγματικότητα δεν διαθέτει οπλισμό και μόνο 200 από τα μέλη του έχουν άδεια να μεταφέρουν όπλα. Πολλά, ωστόσο, από τα μέλη του ΣΠΚ προέρχονται από τον διαλυθέντα Απελευθερωτικό Στρατό του Κοσσόβου (ΑΣΚ) η στρατιωτική εμπειρία των μελών του οποίου θα παρέξει τη ραχοκοκαλιά αυτού που κάποια μέρα θα είναι ο στρατός του Κοσσόβου.

"Πολύ σύντομα, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, το Κόσσοβο θα διαθέτει υπουργείο άμυνας το οποίο θα εποπτεύει τη διαδικασία ανασυγκρότησης του ΣΠΚ στη ΔΑΚ", εξήγησε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Χαιρεντίν Κούκι στους Southeast European Times.

Σύμφωνα με τον Φαρμίρ Σέιντιου, πρόεδρο του Κοσσόβου, η ΔΑΚ σχηματίζεται έχοντας υπόψη τους μακροπρόθεσμους στόχους ένταξης στο ΝΑΤΟ. "Η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και η νέα δύναμη ασφαλείας του Κοσσόβου θα συσταθεί εντός ενός έτους σύμφωνα με τα πρότυπα του ΝΑΤΟ" δήλωσε.

Η ανασυγκρότηση του ΣΠΚ σε ΔΑΚ προβλέπεται από το καθεστωτικό σχέδιο που είχε προτείνει ο πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΕ Μάρτι Αχτισάαρι. Μολονότι το συμβούλιο ασφαλείας των ΗΕ δεν κατάφερε να συμφωνήσει πάνω στις προτάσεις του, η ηγεσία του Κοσσόβου δεσμεύτηκε να τις εφαρμόσει ως βάση για την οικοδόμηση μιας πολυεθνικής δημοκρατίας. Σύμφωνα με το σχέδιο Αχτισάαρι, η ΔΑΚ θα αποτελεί κοινό εγχείρημα Κοσσόβου και διεθνούς κοινότητας μόλις διατεθούν τα χρήματα και οι πόροι.

Σε συνέντευξή του προς τους Southeast European Times, ο διοικητής του ΣΠΚ Σουλεϊμάν Σελίμι μίλησε για την προβλεπόμενη ανάπτυξη της ΔΑΚ και του ρόλου της σε ένα ανεξάρτητο Κόσσοβο.

"Η κυβέρνηση και το κοινοβούλιο του Κοσσόβου προετοιμάζουν το νομικό πλαίσιο. Μετά την περίοδο αυτή θα αρχίσουμε τη φάση υλοποίησης" δήλωσε ο Σελίμι. "Το έτος 2008 θα είναι έτος μετάβασης, ευθυνών και προκλήσεων και πιστεύω ότι η κυβέρνηση θα εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της. Εμείς ως ΣΠΚ έχουμε βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα καθήκοντα".

Η διασφάλιση της ασφάλειας του Κοσσόβου δεν είναι εύκολο έργο. οι παρατεταμένες εθνοτικές εντάσεις και μίσος σε συνδυασμό με τα οικονομικά προβλήματα εξακολουθούν να αποτελούν ένα μίγμα αστάθειας ενώ η σημερινή ψύχρα με τους σέρβους του Κοσσόβου - που μέχρι σήμερα έχουν αρνηθεί να αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία του Κοσσόβου ή την εξουσία των θεσμών του - αποτελεί απειλή για κλιμάκωση των εντάσεων.

Μέλη του Σώματος Προστασίας του Κοσσόβου (ΣΠΚ) περιφρουρούν τελετή στην Πρίστινα. Το ΣΠΚ θα ανασυγκροτηθεί σε νέα δύναμη ασφαλείας που κάποια μέρα θα αποτελέσει το στράτευμα του Κοσσόβου. [Getty Images]

Παρά τις απειλές διχοτόμησης, ο Σελίμι πιστεύει ότι η νέα δύναμη θα είναι σε θέση να καθιερώσει την παρουσία της σε όλες τις περιοχές του Κοσσόβου. "Αυτό δεν θα αποτελεί πρόκληση" δήλωσε. "Η ΔΑΚ θα είναι κοντά στα στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Πιστεύω ότι η ΔΑΚ θα λειτουργεί σε ολόκληρη την επικράτεια του Κοσσόβου και αυτό δεν θα αποτελεί πρόκληση αλλά καθήκον".

Πολλά από τα μέλη του ΣΠΚ προέρχονται από τις εθνικές μειονότητες και ο διάδοχός του δεν θα διαφέρει σε αυτό, λέει ο Σελίμι, προσθέτοντας ότι με τον καιρό οι σέρβοι θα αντιληφθούν ότι είναι προς το συμφέρον τους να συμμετέχουν στη ΔΑΚ. "Τώρα έχουμε δικό μας κράτος. Θα πρέπει να εργαστούμε για το νέο Κόσσοβο. Θα ανασυγκροτήσουμε το Κόσσοβο σε συνεργασία με όλες τις κοινότητες" ανάφερε.

Επί του παρόντος όμως απαιτείται μια ισχυρή διεθνή παρουσία. Το ΝΑΤΟ αναμένει ότι τα στρατεύματά του θα παραμείνουν στο Κόσσοβο για πολλά χρόνια έως ότου η χώρα θα έχει σταθεροποιηθεί αρκετά ώστε να είναι σε θέση να αναλάβει από μόνη της το ρόλο της ασφάλειας.

"Η KFOR έχει εντολή διατήρησης της κατάστασης ασφαλείας στο Κόσσοβο. Αυτή είναι η αποστολή της βάσει της Απόφασης 1244" δήλωσε για πολλοστή φορά ο διοικητής της πολυεθνικής δύναμης Χαβιέ ντε Μαρνάκ.

Αυτό σημαίνει ότι θα περάσει κάμποσος χρόνος πριν η ΔΑΚ μετατραπεί σε πραγματικό στράτευμα του κράτους. Προσέτι, λέει ο Σελίμι, δεν θα πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία για τον τελικό στόχο - τη δημιουργία στρατιωτικής δύναμης ενός αυτοδύναμου κράτους. "Ακόμη κι αν το στράτευμα του Κοσσόβου θα καλείται "Δύναμη Ασφαλείας Κοσσόβου" θα είναι [εν τούτοις] ο στρατός του Κοσσόβου" ανάφερε.

Σε συνάντησή τους στη Σλοβενία κατά το Φεβρουάριο, οι υπουργοί άμυνας της ΕΕ συμφώνησαν ότι η παραμονή των 16.000 κυανόκρανων παραμένει το κλειδί για τη διατήρηση της σταθερότητας εν όψει της διακήρυξης ανεξαρτησίας του Κοσσόβου. Οι βίαιες διαμαρτυρίες στη Μιτρόβιτσα υπογράμμισαν την ανάγκη για την παρουσία της KFOR, με την πολυεθνική δύναμη να καλείται να αποκαταστήσει την τάξη μετά από επιθέσεις κατά των κυανόκρανων.

Ακόμη, λένε οι ευρωπαίοι ηγέτες, το Κόσσοβο δεν μπορεί να βασίζεται επ' αορίστου σε εξωτερικές δυνάμεις. "Θέλουμε την ανασυγκρότηση του σώματος προστασίας του Κοσσόβου και θέλουμε τη σύσταση της δύναμης ασφάλειας του Κοσσόβου ώστε το Κόσοβο να είναι σε θέση να εξασφαλίσει τη δική του ασφάλεια" δήλωσε κατά το ΑΡ ο Φρανζ Ζόσεφ Γιουγκ, υπουργός άμυνας της Γερμανίας, μετά τη σύνοδο του Φεβρουαρίου.

Η δημιουργία στρατιωτικής δυνατότητας συνάδει με τις προσπάθειες οικοδόμησης των θεσμών του Κοσσόβου και την καθιέρωση του κανόνα δικαίου. Όλα αυτά πραγματοποιούνται με την υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας στα πλαίσια του σχεδίου Αχτισάαρι.

Η πρόταση Αχτισάαρι ζητά τη διάλυση του ΣΠΚ μετά από μεταβατικό διάστημα ενός έτους - ενδεχόμενο που δημιούργησε ανησυχία. Το μέγεθος της νέας ΔΑΚ αναμένεται να είναι περίπου το ήμισυ του προκατόχου οργανισμού αυτής, που σήμερα απασχολεί πάνω από 5.000 άνδρες.

Λαμβάνοντας υπόψη τα προβλήματα ανεργίας του Κοσσόβου - η ανεργία μεταξύ της νεολαίας κυμαίνεται μέχρι 70% - κανείς δεν θα ήθελε να δει χιλιάδες ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους έχουν οικογένειες να ταΐσουν, να είναι εκτός εργασίας.

"Είναι φανερό για τα μέλη του ΣΠΚ να ανησυχούν γιατί γίνεται αντιληπτό ότι όλα τα μέλη του ΣΠΚ δεν θα είναι μέλη της ΔΑΚ" αναγνωρίζει ο Σελίμι. "Αναζητούμε μια καλύτερη λύση", είπε. Η ηγεσία του Κοσσόβου και οι διεθνείς αξιωματούχοι ελπίζουν ότι η ανεξαρτησία θα σημαίνει πρόοδο στην ανάπτυξη της οικονομίας του Κοσσόβου, πράγμα που οι περισσότεροι αναγνωρίζουν ως το πλέον πιεστικό πρόβλημα που επηρεάζει το μέλλον του νεοσύστατου κράτους.