Αργή η πρόοδος των εκπαιδευτικών στόχων των κρατών μελών της ΕΕ, αναφέρει η ΕΚ

28/01/2008

Τα μέλη της κοινότητας πέτυχαν έναν μόνο από τους πέντε στόχους στον τομέα της εκπαίδευσης που η ΕΕ θέλει να επιτευχθούν μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η πρόοδος στην επίτευξη των άλλων τεσσάρων υπήρξε μέτρια, καταλήγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε πρόσφατη έκθεσή της.

Της Σβέτλα Ντιμιτρόβα για τους Southeast European Times, Σόφια -- 28/01/08

Μόνο το 1,3% του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας στη Ρουμανία συμμετέχει στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. [AFP]

Σύμφωνα με έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα τον Οκτώβριο, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες κατά την επόμενη τριετία εάν είναι να επιτευχθούν οι πέντε στόχοι των κρατών μελών της ΕΕ που τέθηκαν το 2002 για την εκπαίδευση. Σημειώνοντας ότι έχει επιτευχθεί μόνο ένας από τους πέντε στόχους, οι Βρυξέλλες προειδοποίησαν ότι η εκπλήρωση των υπόλοιπων τεσσάρων στόχων εξακολουθεί να παραμένει πρόκληση για τα ευρωπαϊκά συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Κατά τη διάρκεια της συνόδου της Λισσαβόνας το Μάρτιο του 2000, οι ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε μια στρατηγική που θα καθιστούσε την ΕΕ «την πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία, που θα βασίζεται στη γνώση, μέχρι το 2010». Ως μέρος των προσπαθειών προς επίτευξη του στόχου αυτού, το 2002 τέθηκαν κοινοί στόχοι για τη βελτίωση των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Στα πέντε κριτήρια περιλαμβάνεται η μείωση του ποσοστού των ανθρώπων που εγκαταλείπουν το σχολείο στο 10%, μειώνοντας κατά τουλάχιστον 20% το ποσοστό των μαθητών που είναι αδύνατοι στην ανάγνωση και διασφαλίζοντας ότι τουλάχιστον το 85% θα ολοκληρώνει τη δευτεροβάθμια παιδεία. Οι άλλοι δύο στόχοι αφορούν στην αύξηση τουλάχιστον κατά 15% του αριθμού των αποφοίτων πανεπιστημίων στα μαθηματικά, επιστήμη και τεχνολογία (ΜΕΤ) καθώς και ενέργειες για τη μείωση της ανισότητας μεταξύ των φύλων και τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για το 12,5% του ενήλικου πληθυσμού προκειμένου να συμμετάσχει στην δια βίου εκπαίδευση.

Βασιζόμενη κυρίως σε στατιστικά στοιχεία του 2005, η ετήσια έκθεση της ΕΕ για τη σημειωθείσα πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας για την εκπαίδευση καταλήγει ότι η ΕΕ κατάφερε να επιτύχει μόνον ένα από τα κριτήρια που αφορά στους αποφοίτους ΜΕΤ, ο αριθμός των οποίων αυξήθηκε κατά 170.000 ή άνω του 25% από το 2000.

«Εάν συνεχιστούν οι υφιστάμενες τάσεις, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο σπουδαστές θα έχουν αποφοιτήσει στα μαθηματικά, επιστήμη και τεχνολογία στην ΕΕ το 2010, σε σύγκριση με το σημερινό (2005) επίπεδο των 860.000 σπουδαστών ετησίως» αναφέρει η Επιτροπή.

Οι χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σπουδαστών ΜΕΤ ανά 1.000 άτομα της ηλικιακής ομάδας 20-29 είναι η Ιρλανδία (24,5), η Γαλλία (22,5) και η Λιθουανία (18,9) – ενώ οι χώρες Σλοβακία, Πολωνία, Πορτογαλία και Ιταλία έχουν επιδείξει τα μεγαλύτερα ποσοστά εξέλιξης που κυμαίνονται από 70% περίπου έως σχεδόν 100%.

Ωστόσο, η πρόοδος που σημειώθηκε μεταξύ των αποφοίτων ΜΕΤ όσον αφορά τη μείωση της ανισότητας των φύλων ήταν περιορισμένη, λέει η έκθεση, αναφέροντας αύξηση στα ποσοστά των γυναικών αποφοίτων της τάξης του 0,4% μόνο – από το 30,8% το 2000 στο 31,2% το 2005.

Τις τέσσερις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά την ισότητα των φύλων τις πέτυχαν η Εσθονία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Ρουμανία, όπου οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν άνω του 40% του συνόλου των αποφοίτων ΜΕΤ. Τα ποσοστά είναι υψηλότερα στην ΠΓΔΜ, την υποψήφια προς ένταξη χώρα, 46,9% το 2005.

Δεν υπάρχει ισότητα των φύλων στον τομέα της εκπαίδευσης, αναφέρει η έκθεση. [EU]

Όμως με την αργή πρόοδο που σημειώνεται στους άλλους τέσσερις στόχους, η Επιτροπή προειδοποίησε ότι εάν δεν καταβληθούν σημαντικά περισσότερες προσπάθειες «ένα μεγάλο ποσοστό της επόμενης γενεάς διατρέχει τον κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού, με μεγάλο κόστος τόσο για τους ίδιους όσο και για την κοινωνία και την οικονομία».

Οι συνεχείς βελτιώσεις συνέβαλαν σε μείωση κατά 2,3% το 2000 του αριθμού των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. Ωστόσο με το μέσο ευρωπαϊκό όρο να βρίσκεται στο 15,3% το 2006, τα ποσοστά τους εξακολουθούσαν να είναι υψηλά και έδειξαν ότι απαιτείται ταχύτερη πρόοδος προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ποσοστό αυτών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο δεν θα υπερβαίνει το 10% κατά το τέλος της δεκαετίας.

«Ο στόχος της κοινότητας είναι να ενθαρρύνει τους νέους να παραμείνουν στην εκπαίδευση ή την κατάρτιση και μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής παιδείας και να αποκτήσουν τουλάχιστον πιστοποιητικό ανώτερης δευτεροβάθμιας παιδείας» αναφέρει η έκθεση. «Η επίτευξη εκπαίδευσης αυτού τουλάχιστον του επιπέδου γίνεται αντιληπτή ως η ελάχιστη προϋπόθεση για μια ενεργή συμμετοχή στην οικονομία της γνώσης».

Η Σλοβενία (5,2%), η Τσεχία (5,5%), η Πολωνία (5,6%), η Σλοβακία (6,4%), η Φινλανδία (8,3%) και η Αυστρία (9,6%), παράλληλα με τη Νορβηγία (5,9%), η οποία δεν είναι μέλος της ΕΕ, έχουν εκπληρώσει ή ξεπεράσει το στόχο του 2010. Η Κροατία, η οποία ελπίζει να ενταχθεί στην ΕΕ μέχρι το έτος αυτό, συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις με ποσοστά πρόωρης εγκατάλειψης σχολείου της τάξης του 5,3 το 2006.

Η Μάλτα και η Πορτογαλία αναφέρονται ως οι χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις στην κοινότητα, στο δείκτη αυτό, με ποσοστά 41,7% και 39,2% αντίστοιχα.

Δεν σημειώθηκε καθόλου πρόοδος για την επίτευξη του στόχου που αφορά στις ικανότητες ανάγνωσης της ηλιακής ομάδας των 15χρονων. Στην πραγματικότητα, τα ποσοστά τους αυξήθηκαν από 19,4% το 2000 στο 19,8% το 2003, πράγμα που υποδηλώνει ότι τα περισσότερα μέλη της ΕΕ χρειάζεται να διανύσουν πολύ δρόμο ακόμα για τη διασφάλιση του στόχου αυτού έως το τέλος της δεκαετίας, ότι ποσοστό μικρότερο του 15,5% των 15χρονων τους θα βρίσκεται στην ομάδα αυτή. Οι χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στην κοινότητα, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του 2003, είναι η Φινλανδία (5,7%) και η Ιρλανδία (11%).

«Η απόκτηση των βασικών ικανοτήτων είναι το πρώτο βήμα για συμμετοχή στην κοινωνία της γνώσης», αναφέρει η έκθεση Οκτωβρίου της Επιτροπής. «Ωστόσο, στην ηλικία των 15, ένα περίπου εκατομμύριο μαθητών από τα 5 εκατομμύρια μαθητών στην ΕΕ δεν έχουν καλές επιδόσεις στην ανάγνωση».

Ο αριθμός των αποφοίτων ΜΕΤ αυξήθηκε κατά 25% από το 2000. [Getty images]

Η έκθεση της ΕΕ έδειξε επίσης ότι υπήρξε ανεπαρκής πρόοδος προς επίτευξη του στόχου ότι τουλάχιστον το 85% των ατόμων ηλικίας 22 ετών θα έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον ανώτερη δευτεροβάθμια παιδεία μέχρι το 2010. «Τα ποσοστά της νεολαίας που έχουν ολοκληρώσει ανώτερη δευτεροβάθμια παιδεία είναι κάτω του 80% και βελτιώθηκαν λίγο μόνο από το 2000» , αναφέρει η Επιτροπή.

Με ποσοστά άνω ή κοντά στο 90%, η Τσεχία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Σλοβενία είναι οι χώρες με τις κορυφαίες επιδόσεις στην κοινότητα, ενώ η Πορτογαλία, η Μάλτα και η Ισπανία είναι οι χώρες με τις χειρότερες στον τομέα αυτό.

Το 2002, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν ότι τα ποσοστά του πληθυσμού ηλικίας 25-64 που συμμετέχουν στη δια βίου εκπαίδευση θα πρέπει να φτάσουν στο 12,5% το 2010, θεωρώντας το στόχο αυτό ως βασικό για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ευημερία της Ένωσης καθώς και για την κοινωνική ένταξη, απασχολησιμότητα και προσωπική βελτίωση των ανθρώπων.

Η Δανία, η Βρετανία και η Φινλανδία βρίσκονται πολύ μπροστά από τα άλλα κράτη μέλη από την άποψη αυτή. Το ποσοστό του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας που συμμετείχε στην εκπαίδευση και την κατάρτιση πέρυσι ανερχόταν στο 29,2%, 26,6% και 23,1% αντίστοιχα, πολύ πιο πάνω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο του 9,6%. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία είναι οι χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις στην κοινότητα, με ποσοστά 1,3% η καθεμιά, πίσω από την Ελλάδα 1,9%.

«Η εκπαίδευση και η κατάρτιση υψηλής ποιότητας είναι ζωτικής σημασίας εάν πρόκειται η Ευρώπη να αναπτυχθεί ως κοινωνία της γνώσης και να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία» δήλωσε ο Γιαν Φίγκελ, ευρωπαίος επίτροπος για την εκπαίδευση, κατάρτιση, κουλτούρα και τη νεολαία, κατά τη δημοσιοποίηση της ετήσιας αξιολόγησης. «Είναι λυπηρό που η έκθεση αυτή δείχνει ότι τα κράτη μέλη θα χρειαστεί να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους ώστε να διασφαλιστεί ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση στην ΕΕ θα αντεπεξέλθει στις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Το μήνυμα προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής των κρατών μελών είναι σαφές: χρειαζόμαστε πιο αποτελεσματικές επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιό μας».