Οι τουρίστες κατακλύζουν την ΝΑ Ευρώπη για διακοπές

08/10/2007

Ο τουρισμός αποτελεί βασική συνιστώσα των οικονομιών των χωρών της ΝΑ Ευρώπης. Αν και η Ελλάδα και η Τουρκία υπήρξαν για πολύ καιρό πόλοι έλξης επισκεπτών, οι μεταβατικές χώρες όπως η Βουλγαρία, η Κροατία και η ΠΓΔΜ προσβλέπουν στη μεγιστοποίηση των δυνατοτήτων τους.

Της Νατάσα Ράντιτς για τους Southeast European Times, Ζάγκρεμπ – 08/10/07

Τουρίστες απολαμβάνουν τη θέα που προσφέρει το πασίγνωστο Ντουμπρόβνικ, θέρετρο της Κροατίας στην Αδριατική. [Getty Images]

Κάθε καλοκαίρι, οι εικόνες που εμφανίζονται στο εθνικό δελτίο ειδήσεων είναι ίδιες – ουρές από αυτοκίνητα στα κροατικά σύνορα, που περιμένουν να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς τις παραλίες. Οι ανταποκριτές δεν μπορούν να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους. Οι ουρές είναι μέχρι 8 χλμ., λένε με θαυμασμό. Όλες οι μεθόριες διαβάσεις είναι ανοικτές και χρησιμοποιούνται στο έπακρο των δυνατοτήτων τους.

Τότε ακούμε αυτό που έχουν να μας πούνε οι τουρίστες: είναι κουρασμένοι, δεν περίμεναν να συναντήσουν τέτοιο μποτιλιάρισμα και τόσες τελωνειακές διατυπώσεις. Η εισροή είναι παρόμοια στα αεροδρόμια, τα λιμάνια και τους σταθμούς των τρένων. Φορές – φορές, φαίνεται ότι ο πληθυσμός της Κροατίας διπλασιάζεται κατά την περίοδο Ιουλίου – Αυγούστου..

Σε ολόκληρη τη ΝΑ Ευρώπη, ο τουρισμός είναι ένας τομέας ζωτικής σημασίας, υποσχόμενος οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Η περιοχή είναι ασυνήθιστα πλούσια από άποψη τουριστικών αξιοθέατων, από παραλίες μέχρι οροσειρές και ιστορικούς και πολιτιστικούς τόπους. Και οι τουρίστες συνεχίζουν να έρχονται. Καθώς τα Βαλκάνια ξεπροβάλλουν τελικά από την μετα-κομμουνιστική περίοδο και τη βία της δεκαετίας του 1990, χώρες όπως η Κροατία και η Βουλγαρία αρχίζουν να «απειλούν» καθιερωμένους προορισμούς όπως την Ελλάδα και την Τουρκία για μερίδιο της αγοράς.

Η Κροατία έθεσε ως στόχο να καταστεί η υπερδύναμη του ευρωπαϊκού τουρισμού. Έχει κάνει ανοίγματα στους ξένους επενδυτές και τις ξενοδοχειακές αλυσίδες που θα θέλανε να λάβουν ένα μερίδιο από τη δράση. Με καταλύματα πέντε αστέρων, ενοικιάσεις γιοτ, γήπεδα γκολφ, μαθήματα κατάδυσης και πολυτελή διαμερίσματα με θέα την Αδριατική, η χώρα έχει μπει στο χάρτη του εκλεκτικού τουρισμού.

Παράλληλα, οι τουριστικές αρχές επιδιώκουν να προσελκύσουν επισκέπτες που ψάχνουν για έναν σχετικά οικονομικό τουρισμό με φιλικό περιβάλλον. Το επίσημο τουριστικό σλόγκαν προσκαλεί τους επισκέπτες να έρθουν και να βιώσουν «τη Μεσόγειο όπως ήταν κάποτε». Πρόκληση για το μέλλον θα είναι η διατήρηση της εμπειρίας αυτού του είδους σε ένα περιβάλλον ΒΙΠ επισκεπτών.

Μολονότι η εισροή επισκεπτών φέρνει χρήμα στην οικονομία, δημιουργεί όμως και προβλήματα για τους ντόπιους. Πολλοί κάτοικοι του Ντουμπρόβνικ αντιμετωπίζουν πρόβλημα με την απότομη αύξηση των τιμών κατά την περίοδο αιχμής. Ένας καφές στην κεντρική οδό της πόλης κοστίζει το ίδιο όσο κι ένας καφές στη γαλλική Ριβιέρα. Σαν αποτέλεσμα, οι ντόπιοι αρχίζουν να νοιώθουν αποκλεισμένοι από το δικό τους τρόπο ζωής. Το καλοκαίρι, είναι απλά αδύνατο να βρει κανείς χώρο στάθμευσης στο Ντουμπρόβνικ και οι ντόπιοι αποφεύγουν να πάνε σε εστιατόρια και σε κέντρα κατά την περίοδο αυτή.

Η Βουλγαρία είναι ένα άλλο μέλος του πρώην κομμουνιστικού κόσμου που τώρα προσπαθεί να μεγιστοποιήσει τις τουριστικές της δυνατότητες. Σύμφωνα με τον κρατικό οργανισμό τουρισμού της Βουλγαρίας, σχεδόν 3 εκατ. ξένοι τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου κατά το τρέχον έτος – αύξηση κατά 4,5% περίπου σε σχέση με την ίδια περίοδο της περυσινής χρονιάς. Ο αριθμός των ξένων που επισκέφθηκαν τη βαλκανική αυτή χώρα – τώρα μέλος της ΕΕ – κατά τη διάρκεια του 2006 υπερβαίνει τα 5 εκατομμύρια.

Παραλία κοντά στη Βάρνα της Βουλγαρίας. [Getty Images]

Πάνω από το 70% από όσους επισκέφτηκαν τη βαλκανική χώρα κατά τους πρώτους έξι μήνες του 2007 προέρχονταν από άλλη χώρα της ΕΕ, με τους Έλληνες, τους Ρουμάνους, τους Γερμανούς και τους Βρετανούς να κατέχουν τις πρώτες θέσεις. Εν τω μεταξύ, ο αριθμός των τουριστών από τα Σκόπια, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία μειώθηκε σημαντικά.

Όπως η Κροατία, η Βουλγαρία κυνηγά τα μεγάλα έσοδα που φέρνει ο εκλεκτικός τουρισμός. Εκατοντάδες ξενοδοχεία έχουν ανεγερθεί κατά μήκος της παραλίας της Μαύρης Θάλασσας κατά τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των οποίων και ξενοδοχεία πέντε αστέρων στα σημαντικότερα θέρετρα όπως της Αλμπίνα, το Γκόλντεν Σαντς και το Σάνι Μπιτς. Το ξενοδοχείο Kempinski Grand Hotel Hermitage στο Γκόλντεν Σαντς και το ξενοδοχείο Κούβα στο Σάνι Μπιτς προσελκύουν επισκέπτες και με τα καζίνο τους.

Παράλληλα, η χώρα παραμένει οικονομική για τον μέσο τουρίστα. Τα θέρετρα αυτά προσφέρουν πολλά ξενοδοχεία 3 και 4 αστέρων. Πράγματι, η χώρα επί του παρόντος προσφέρει πάρα πολλά από τα πάντα. Η υπερβολική δόμηση οδήγησε στο γεγονός η προσφορά να υπερσκελίζει τη ζήτηση σε ορισμένα μέρη, απειλώντας τους επενδυτές με οικονομικά προβλήματα.

Σε γενικές γραμμές, ο εκλεκτικός τουρισμός δεν έχει έλθει ακόμα στα Σκόπια, παρά τις αξιοθαύμαστες φυσικές ομορφιές της χώρας. Μέχρι τώρα, προορισμός κυρίως για επισκέπτες που εξερευνούν νέα μέρη, ή όσους έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη θρησκεία ή τον αθλητισμό. Φέτος, η προστατευμένη από την ΟΥΝΕΣΚΟ λίμνη της Αχρίδας φιλοξένησε 250.000 τουρίστες, με 1.100.000 διανυκτερεύσεις, αλλά οι περισσότεροι ήταν μέσα από την ίδια την ΠΓΔΜ. .

Οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν ότι η χώρα δεν έχει ακόμα διαφημιστεί αποτελεσματικά. Παρόλα αυτά, μεταξύ του 2002 και του 2006, ο τομέας σημείωσε ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ 6% και 9% και η τάση αναμένεται να συνεχιστεί. Τον Μάρτιο επιτεύχθηκε ένα ορόσημο όταν η Ακαπούρα, μια πορτογαλική εταιρεία, ανακοίνωσε σχέδια ανέγερσης ενός εκλεκτικού θέρετρου 50 εκατ. ευρώ στη λίμνη της Πρέσπας. Συνεπώς η λίμνη εντάσσεται στη λίστα άλλων θέρετρων της Ακαπούρα που βρίσκονται στη Βραζιλία, Μεξικό, Τοσκάνι, Βουδαπέστη, Πράγα και τον ποταμό Ντούρο της Πορτογαλίας.

Ο νοτιότερος γείτονας των Σκοπίων, η Ελλάδα, υπήρξε εδώ και πολύ καιρό πόλος έλξης τουριστών από όλο τον κόσμο, αν και η έλξη της έχει μεταβληθεί κάπως με τα χρόνια. Πριν από δεκαετίες, ήταν αδάπανη και με περιορισμένες υποδομές – παράδεισος για τους επισκέπτες με το σακίδιο στην πλάτη, φοιτητές και όσους ζητούσαν περιπέτεια. Οι ευκολίες δεν ήταν ανεπτυγμένες και η προσέλκυση εκλεκτικών τουριστών κάπως περιορισμένη.

Όλα αυτά άλλαξαν. Αν και υπάρχουν ακόμα ευκαιρίες για ταξίδι με σανδάλια, η χώρα τις μέρες αυτές είναι πολύ ακριβή. Τα νησιά και τα άλλα δημοφιλή μέρη πλημμυρίζουν από μπαρ, ντισκοτέκ και θέρετρα. Ο τουρισμός είναι η οικονομική δύναμη της Ελλάδας, με τον τομέα να κατέχει μερίδιο 20% στο ΑΕΠ και να εξασφαλίζει μια σε κάθε πέντε θέσεις εργασίας.

Τουρίστες επισκέπτονται την αρχαία πόλη της Εφέσου στην πόλη της Σμύρνης, στις δυτικές ακτές της Μικράς Ασίας. [Getty Images]

Φέτος οι αφίξεις και οι αναχωρήσεις τουριστών σημείωσαν ρεκόρ παρά τις φωτιές του καλοκαιριού που μάστιζαν τη χώρα κατά τα τέλη του Αυγούστου, κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής. «Περισσότεροι από 17 εκατ. άνθρωποι επισκέφτηκαν τη χώρα μας μέχρι το τέλος του έτους και το 2008 κοιτάζουμε να σπάσουμε το φετινό ρεκόρ» δήλωσε η υπουργός πολιτισμού της Ελλάδας Φάνη Πάλη Πετραλιά. Παρά την τραυματική εμπειρία του Αυγούστου, κανένα από τα σημαντικότερα θέρετρα ή τουριστικές εγκαταστάσεις δεν ανέφεραν μαζικές ακυρώσεις» δήλωσε η υπουργός.

Τα νέα είναι ευπρόσδεκτα για τη χώρα που υπέστη σημαντικές ζημιές σε άλλους τομείς. Γύρω στα 184.000 εκτάρια βλάστησης κάηκαν από τη φωτιά. Τουλάχιστον 1.500 σπίτια καταστράφηκαν μαζί με 72.000 ζώα και περισσότερα από 4,5 εκατ. ελαιόδενδρα. Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι οι ζημιές ανέρχονται μεταξύ 1,5 δις και 1,7 δις ευρώ, ενώ ορισμένοι ειδικοί, σύμφωνα με τις ανταποκρίσεις του τύπου, ανεβάζουν τον αριθμό στα 3 δις ευρώ και άνω.

Στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου, εν τω μεταξύ, ο τουρισμός στην Τουρκία εξακολουθεί να ανεβαίνει. Ο αριθμός των επισκεπτών αυξήθηκε κατά 16% και άνω κατά τους πρώτους επτά μήνες του τρέχοντος έτους. Περί τα 13 εκατ. ξένοι τουρίστες επισκέφτηκαν τη χώρα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Το πιο δημοφιλές θέρετρο της χώρας, η Αντάλια, φιλοξένησε 5,5 εκατ. τουρίστες κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους. Οι Γερμανοί εξακολουθούν να είναι η μεγαλύτερη ομάδα, ακολουθούμενοι από τους Ρώσους.

Περισσότεροι από 700.000 τουρίστες επισκέφθηκαν την Κωνσταντινούπολη – το μεγαλύτερο πολιτιστικό, ιστορικό και επιχειρηματικό κέντρο της Τουρκίας – μόνο τον μήνα Αύγουστο. Η πόλη, πρώην πρωτεύουσα του Βυζαντίου και κατόπιν της οθωμανικής αυτοκρατορίας, μαγεύει τους επισκέπτες με τα μουσεία, τα παλάτια, τα τζαμιά, τις εκκλησίες και τις λαϊκές αγορές της.

Μετά την επίσκεψη του Πάπα Βενέδικτου XVI πέρυσι, η πόλη του Σελτσούκ βρέθηκε στον τουριστικό χάρτη, με τον αριθμό των επισκεπτών να έχει αυξηθεί 30% κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους. Το Σελτσούκ διαθέτει πολλά ιστορικά μνημεία από την πρώιμη περίοδο του χριστιανισμού, περιλαμβανομένου και ενός σπιτιού που πολλοί πιστεύουν ότι το επισκέφτηκε η Παναγία και του Αγιασολούκ Χιλ όπου ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του.

Συνεργασίες: Svetla Dimitrova (Σόφια), Zoran Nikolovski (Σκόπια), Gabriela Preda (Αθήνα) and Ayhan Simsek (Άγκυρα)