Η Παγκόσμια Τράπεζα επαύξησε τις επενδύσεις στην εμπορική καινοτομία

01/05/2006

Προειδοποιώντας τις χώρες από την κεντρική Ευρώπη έως την κεντρική Ασία ότι έχουν μείνει πίσω από τον αναπτυγμένο κόσμο στις δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α), η νέα έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας καλεί τις χώρες αυτές να λάβουν μέτρα ώστε να βελτιώσουν τις συνθήκες για την επαύξηση των επενδύσεων ως ένα εργαλείο προώθησης της ανάπτυξης και μείωσης της φτώχειας. Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες της τράπεζας, είναι σημαντικό να ενισχυθεί ο ρόλος του ιδιωτικού τομέα και να θεσπιστούν οικονομικά κίνητρα, να αναβαθμιστεί η υποδομή πληροφοριών και να γίνουν εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις.

Της Σβέτλα Ντιμίτροβα για τους Southeast European Times, Σόφια - 01/05/06

Ο μέσος όρος των δαπανών Ε&Α στην περιοχή είναι επί του παρόντος μικρότερος του 1 τοις εκατό του ΑΕΠ, αρκετά κάτω από τον στόχο του 3 τοις εκατό που έθεσε η ΕΕ. [Getty Images]

Οι χώρες από την κεντρική Ευρώπη έως την κεντρική Ασία έχουν μείνει πίσω από τον αναπτυγμένο κόσμο στις δαπάνες Ε&Α, σύμφωνα με νέα έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Ο μέσος όρος των δαπανών Ε&Α στην περιοχή είναι επί του παρόντος μικρότερος του 1 τοις εκατό του ΑΕΠ, αρκετά κάτω από τον στόχο του 3 τοις εκατό που έθεσε η ΕΕ, σύμφωνα με τη μελέτη «Κρατική Οικονομική Ενίσχυση της Εμπορικής Καινοτομίας». Επιπλέον, τα δύο τρίτα περίπου των δαπανών πού διατίθενται για έρευνα σε αυτές τις κυρίως μετακομμουνιστικές χώρες καλύπτεται από δημόσιες δαπάνες, ενώ στη Δυτική Ευρώπη ένα 65 έως 70 τοις εκατό επί του συνόλου προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα. Στην Ιαπωνία, η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα ανέρχεται στο 80 τοις εκατό.

Σκοπός των συντακτών της έκθεσης ήταν να προσφέρουν επιλογές στους χαράσσοντες πολιτική στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία (ΕΚΑ) για την προώθηση της παραγωγικότητας και της ανάπτυξης προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την εφαρμογή της γνώσης στην οικονομία μέσω της καινοτομίας και της εκμάθησης. Οι συντάκτες ανέλυσαν διάφορα χρηματοδοτικά μέσα προώθησης της καινοτομίας στην περιοχή και πρότειναν μεταρρυθμιστικά μέτρα τα οποία θα πρέπει να εφαρμοστούν πριν χρησιμοποιηθούν τα μέσα αυτά.

Επτά χώρες της ΝΑ Ευρώπης – Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη (Β-Ε), Βουλγαρία, Κροατία, Ρουμανία, Σερβία-Μαυροβούνιο και Τουρκία – είναι μεταξύ των 25 χωρών της ΕΚΑ που αξιολογούνται στην έκθεση. Μεταξύ των άλλων χωρών είναι 13 πρώην σοβιετικές δημοκρατίες μεταξύ των οποίων και τα σημερινά μέλη της ΕΕ Εσθονία, Λευκορωσία και Λιθουανία καθώς και πέντε άλλες πρώην κομμουνιστικές χώρες -- Δημοκρατία της Τσεχίας, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία – που έγιναν μέλη της Ένωσης το 2004.

Χρησιμοποιώντας ένα σύνολο δεικτών γνώσης για την οικονομία (ΔΓΟ) – οικονομικά κίνητρα, εκπαίδευση, καινοτομικό σύστημα και πληροφοριακή υποδομή – η μελέτη ταξινομεί τις χώρες σύμφωνα με την ικανότητά τους να επενδύσουν αποτελεσματικά στην καινοτομία. Κάθε χώρα βαθμολογείται από το 1 έως το 10 σε κάθε δείκτη και μια συνολική βαθμολογία ΔΓΟ, η οποία καθορίζει την κατάταξή τους.

Από τις 25 χώρες της ΕΚΑ, οι πρώτες τρεις χώρες από άποψη ΔΓΟ είναι η Εσθονία με 8,26 βαθμούς, η Σλοβενία με 7,88 βαθμούς και η Λιθουανία με 7,17 βαθμούς. Ακολουθούν άλλες πέντε χώρες της ΕΕ και μετά από αυτές ακολουθούν η Κροατία με 6,22 βαθμούς και η Βουλγαρία με 6,19 βαθμούς στην ένατη και τη δέκατη θέση αντίστοιχα. Από τις άλλες χώρες της ΝΑ Ευρώπης, η Ρουμανία κατατάσσεται 12η με 5,27 βαθμούς, η Τουρκία καταλαμβάνει την 16η θέση με 4,73 βαθμούς και η Σερβία-Μαυροβούνιο την 17η με 4,55 βαθμούς. Με βαθμολογία 3,02 βαθμών η Β-Ε κατατάσσεται στην 23η θέση, μπροστά από την Αλβανία, η οποία είναι προτελευταία από τις 25 χώρες της ΕΚΑ με 2,99 βαθμούς.

Συγκριτικά, η Φινλανδία – από τις κορυφαίες καινοτόμες οικονομίες στον κόσμο – συγκεντρώνει 9,02 βαθμούς στον δείκτη ΔΓΟ, 9,73 βαθμούς στην καινοτομία και 9,21 βαθμούς στην εκπαίδευση.

«Υπάρχει στενότητα στις κρατικές δαπάνες οι οποίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τη χρηματοδότηση ερευνών εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για την απόδοση καρπών» τόνισε ο αρχισυντάκτης της μελέτης Ίτζακ Γκόλτμπεργκ [Παγκόσμια Τράπεζα]

Οι χώρες της ΝΑ Ευρώπης έλαβαν ανάμεικτες βαθμολογίες σε συγκεκριμένους δείκτες. Η μεγαλύτερη βαθμολογία των 7,12 βαθμών που έλαβε η Κροατία ήταν στην καινοτομία, που την κατατάσσει στη 14η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΚΑ, μπροστά από έξι μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, η χώρα έλαβε μόνο 4,31 βαθμούς στο σύστημα οικονομικών κινήτρων, κάτι που δείχνει ότι υπάρχει ανάγκη για βελτίωση στον τομέα αυτό.

Η καλύτερη βαθμολογία των 6,73 βαθμών που έλαβε η Βουλγαρία είναι στην εκπαίδευση, κάτι που της δίνει καλύτερη κατάταξη στον δείκτη αυτό από τις άλλες χώρες της ΝΑ Ευρώπης, αλλά δύο θέσεις πίσω στη γενική κατάταξη του δείκτη ΔΓΟ.

Η Ρουμανία, για παράδειγμα, είναι 12η στη γενική κατάταξη του δείκτη ΔΓΟ των 25 χωρών της ΕΚΑ, αλλά μόλις 20ή στην εκπαίδευση λόγω περιορισμένων δημοσίων δαπανών στον τομέα αυτό. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Τουρκίας βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με αυτό της Λιθουανίας και της Σλοβακίας, ωστόσο η χώρα κατατάσσεται πίσω από τι χώρες αυτές στον γενικό δείκτη ΔΓΟ λόγω της χαμηλής βαθμολογίας στο μέσο όρο των ετών κατάρτισης και μαθηματικών επιτευγμάτων.

Βαθμολογία που είναι μικρότερη των 2,50 βαθμών σε έναν συγκεκριμένο δείκτη αποτελεί ένδειξη καθυστέρησης στον τομέα αυτό. Η Β-Ε και η Αλβανία, για παράδειγμα, έλαβαν μόνο 1,02 και 1,65 βαθμούς αντίστοιχα στην καινοτομία, ενώ η χειρότερη βαθμολογία της Σερβίας-Μαυροβουνίου 2,15 βαθμοί είναι στον δείκτη των οικονομικών κινήτρων.

Εάν οι κυβερνήσεις παρέχουν πρόσθετες επιχορηγήσεις για την προώθηση της καινοτομίας χωρίς όμως παράλληλη βελτίωση των οικονομικών κινήτρων, αναβάθμιση των πληροφοριακών δομών και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, τα χρήματα σπαταλούνται, σημειώνει η έκθεση. Επιπλέον, η αύξηση των δαπανών δεν πρόκειται να οδηγήσει σε βελτίωση εάν ο ιδιωτικός τομέας δεν αρχίσει να παίζει έναν σημαντικότερο ρόλο στη διαδικασία.

Παρά τον μεγάλο αριθμό ερευνητών και μια κληρονομιά εκπαιδευτικών επιτευγμάτων από την κομμουνιστική περίοδο, δεν είναι εύκολο για τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ να μεταφράσουν τις δυνατότητες αυτές σε εμπορικά επιτυχείς καινοτομίες εάν τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα δεν συνεργάζονται ενιαία με τον ιδιωτικό τομέα, αναφέρει η Παγκόσμια Τράπεζα.

Η Παγκόσμια Τράπεζα διοργάνωσε Φόρουμ Οικονομικών γνώσεων στην Πράγα μεταξύ 28-30 Μαρτίου. Το συνέδριο, διαρκείας τριών ημερών, παρακολούθησαν αντιπρόσωποι 27 χωρών από την περιοχή. [Παγκόσμια Τράπεζα]

«Υπάρχει στενότητα στις κρατικές δαπάνες οι οποίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τη χρηματοδότηση ερευνών εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για την απόδοση καρπών»« τόνισε ο αρχισυντάκτης της μελέτης Ιτζάκ Γκόλντμεπργκ.

Η ύπαρξη κινήτρων που προάγουν τη συνεργασία μεταξύ των ερευνητών και του ιδιωτικού τομέα και η ευρεία πρόσβαση του κοινού σε υπολογιστές και το διαδίκτυο είναι μερικές από τις προϋποθέσεις που πρέπει να υφίστανται. Απαιτείται και ο κανόνας του νόμου, σύμφωνα με τον Γκόλντμπεργκ, καθώς και η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων και οι δράσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Για τη συζήτηση του πώς οι χώρες της ΕΚΑ μπορούν να βελτιώσουν τα συστήματα καινοτομίας και να προάγουν την καλύτερη χρήση της γνώσεων από τις επιχειρήσεις, η Παγκόσμια Τράπεζα διοργάνωσε Φόρουμ Οικονομικών γνώσεων στην Πράγα από τις 28 έως τις 30 Μαρτίου. Το συνέδριο, διαρκείας τριών ημερών, παρακολούθησαν αντιπρόσωποι 27 χωρών από την περιοχή.

«Η μετάφραση της έρευνας και της ανάπτυξης σε εμπορική επιτυχία είναι το κλειδί για την επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης σε βάθος χρόνου» δήλωσε ο Σίγκεο Κάτσου, αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας για την περιοχή της ΕΚΑ, κατά τον εναρκτήριο λόγο του στο συνέδριο. «Για να γίνει αυτό, οι κυβερνήσεις της κεντρικής Ευρώπης και της κεντρικής Ασίας θα χρειαστεί να σταματήσουν να δαπανούν τους περιορισμένους πόρους τους σε αρχαϊκά συστήματα καινοτομίας και να αρχίσουν να ενθαρρύνουν τις ιδιωτικές επιχειρήσεις να περάσουν στην καινοτομία όπως ακριβώς κάνουν και οι επιχειρήσεις στη δύση».

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να σταματήσουν να χρηματοδοτούν τελείως την έρευνα, αλλά ότι όταν διαθέτουν δημόσιους πόρους για τις δραστηριότητες αυτές η εστίαση θα πρέπει να είναι στην διεξαγωγή έρευνας από ή για λογαριασμό των ιδιωτικών επιχειρήσεων. «Ο σημαντικότερος ρόλος της κυβέρνησης είναι να πραγματοποιεί τις αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές για να αποδώσουν καρπούς οι επενδύσεις στην έρευνα» δήλωσε ο Κάτσου. «Με την μεθόδευση των πόρων, οι κυβερνήσεις γλιτώνουν χρήματα από την άμεση έρευνα στην παιδεία, ενώ οι κοινωνικές δικλείδες ασφαλείας θα συνέβαλαν στην αύξηση της παραγωγικότητας. Επιπρόσθετα, απαιτείται από τις κυβερνήσεις να διευκολύνουν την πρόσβαση του κοινού στο διαδίκτυο, να ενθαρρύνουν τον ακριβή οικονομικό απολογισμό των επιχειρήσεων και να εφαρμόζουν τον κανόνα του δικαίου. Το αυτό ισχύει και για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την εφαρμογή των κανόνων για την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων».