Πρόοδος στις αμυντικές μεταρρυθμίσεις Σερβίας-Μαυροβουνίου

13/02/2006

Η Σερβία-Μαυροβούνιο πέτυχε χειροπιαστά αποτελέσματα στην προσπάθειά της για την ανασυγκρότηση του αμυντικού συστήματος της χώρας. Η διάρκεια της στρατιωτικής θητείας, καθώς και της πολιτικής θητείας, μειώθηκε για εξοικονόμηση χρημάτων. Πολλές υπηρεσίες συγχωνεύτηκαν και τέθηκαν υπό τον έλεγχο του υπουργείου Άμυνας. Μη αναγκαία στρατιωτικά ακίνητα «βγαίνουν στο σφυρί». Έχει δημιουργηθεί το νομοθετικό πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων το οποίο προσδιορίζει τον γενικό στόχο της οικοδόμησης ενός σύγχρονου, επαγγελματικού στρατεύματος που θα δύναται να συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα και σε διεθνείς ειρηνευτικές αποστολές. Παράλληλα, οι αναφορές εμπλοκής του στρατού στην απόκρυψη ατόμων που καταζητούνται για εγκλήματα πολέμου έχει επισκιάσει την μεταρρυθμιστική προσπάθεια.

Της Αντονέλλα Άριν για τους Southeast European Times – 13/02/06

Στόχος του υπουργείου Άμυνας είναι η οικοδόμηση ενός συστήματος το οποίο θα βρίσκεται υπό πλήρη πολιτικό και δημοκρατικό έλεγχο – ενός συστήματος οικονομικά ανεκτού, ενσωματωμένου στις Ευρω-ατλαντικές δομές και ικανού να συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής. [AFP]

Παρά τις σημαντικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει, η Σερβία-Μαυροβούνιο μπορεί να καυχάται για χειροπιαστά αποτελέσματα στην ανασυγκρότηση του αμυντικού της συστήματος. Τον Οκτώβριο του 2005, το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε νόμο για τη μείωση της στρατιωτικής θητείας από τους 9 στους 6 μήνες και της πολιτικής θητείας από τους 13 στους 9 μήνες. Εν τω μεταξύ, οι ένοπλες δυνάμεις της Σερβίας-Μαυροβουνίου συμμετέχουν σε ειρηνευτικές αποστολές στο Μπουρούντι, Κονγκό, Ακτή Ελεφαντοστού και Λιβερία, ενώ σύντομα θα αναλάβουν και νέες αποστολές.

Η μείωση της θητείας θα συμβάλλει στην αντιμετώπιση των σημαντικότερων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο στρατός: την ανάγκη περικοπής δαπανών.

Οι επιπτώσεις, βέβαια, είναι δραματικές. Λόγω του ότι οι νέοι κανόνες έχουν αναδρομική ισχύ, περίπου το ένα τρίτο του στρατεύματος έπρεπε να αφήσουν τους στρατώνες. Το Νοέμβριο του 2005, όταν η σειρά του Ιουνίου έφυγε για τα σπίτια τους, η χώρα βρέθηκε να διαθέτει μόνο 8000 εκπαιδευμένους στρατιώτες. Θεραπεία με ηλεκτροσόκ ίσως αλλά δεν υπήρχε κι άλλη επιλογή εάν ληφθεί υπόψη η οικονομική στενότητα στην οποία βρίσκεται ο στρατός.

Εκτός από τα εισοδηματικά ελλείμματα, η Σερβία-Μαυροβούνιο βρίσκεται αντιμέτωπη και με την πρόκληση της οικοδόμησης ενός αμυντικού συστήματος που θα βρίσκεται υπό πλήρη πολιτικό και δημοκρατικό έλεγχο. Τα τελευταία χρόνια, οι ισχυρισμοί ότι ο στρατός προστάτευε καταζητούμενους για εγκλήματα πολέμου έκαναν πολλούς να αναλογιστούν εάν οι πολιτικοί θεσμοί της χώρας ασκούσαν επαρκή εξουσία ή ακόμη και εάν γνώριζαν τις δραστηριότητες των ενόπλων δυνάμεων. Το υπουργικό συμβούλιο του πρωθυπουργού Βόζισλαβ Κοστουνίτσα παραδέχτηκε πρόσφατα ότι στρατιωτικό προσωπικό μπορεί να βοήθησε έναν κορυφαίο καταζητούμενο για εγκλήματα πολέμου, τον Ράτκο Μλιάντιτς, να ξεφύγει από τη δικαιοσύνη. Σε μια περιβόητη υπόθεση το 2004, δύο φρουροί πυροβολήθηκαν θανάσιμα υπό μυστήριες περιστάσεις – ενδεχομένως, λένε ορισμένοι, γιατί γνώριζαν για την ύπαρξη ενός κορυφαίου καταζητούμενου για εγκλήματα πολέμου εντός των στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Η Σερβία-Μαυροβούνιο θα χρειαστεί να επιλύσει τέτοια προβλήματα εάν πρόκειται να πετύχει τον στόχο της ένταξής της στις ευρω-ατλαντικές δομές. Πρέπει να επιδείξει ότι αναπτύσσει ένα επαγγελματικό, καλά εκπαιδευμένο, διαλειτουργικό στρατό που λογοδοτεί σε πολιτικές αρχές, που σέβεται τον κανόνα του νόμου και που είναι ικανός να συμβάλλει στην σταθερότητα της περιοχής.

Ο νέος διευθυντής του Ταμείου Μεταρρύθμισης του Αμυντικού Συστήματος, ο Όμπρεν Τζοκσίμοβιτς, χρειάζεται να εξασφαλίσει την απαιτούμενη χρηματοδότηση για την υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος. [Αρχείο]

Επί του θέματος αυτού, έχουν γίνει ορισμένες σημαντικές ενέργειες μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η δημιουργία Κέντρου Ειρηνευτικών Επιχειρήσεων, η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων των στρατιωτικών δικαστηρίων σε πολιτικά δικαστήρια, η αναδιοργάνωση του υπουργείου άμυνας και η συγχώνευση πολλών πλεοναστικών υπηρεσιών – παραδείγματος χάριν, το Γραφείο Πληροφοριών και το Γραφείο Ασφαλείας ανασυγκροτήθηκαν σε Υπηρεσία Στρατιωτικών Πληροφοριών και Υπηρεσία Στρατιωτικής Ασφαλείας, που και οι δύο έχουν τεθεί υπό την εξουσία του υπουργείου άμυνας. Οι σχετικές στρατιωτικές σχολές καταργήθηκαν και δημιουργήθηκε μια ενιαία Στρατιωτική Ακαδημία.

Μια ακόμα αλλαγή αφορά στον διορισμό νέου διευθυντή στο Ταμείο Μεταρρύθμισης του Αμυντικού Συστήματος. Στις 17 Ιανουαρίου, το Εκτελεστικό Συμβούλιο της Σερβίας-Μαυροβουνίου υπέδειξε τον Όμπρεν Τζοκσίμοβιτς – ανώτατο αξιωματούχο του Δημοκρατικού Κόμματος Σερβίας και υπουργό Υγείας της κυβέρνησης του τέως πρωθυπουργού Ζόραν Ντίντιτς – στη θέση αυτή σε αντικατάσταση του Βλάνταν Ζιβούλοβιτς. Το ταμείο, η έγκριση για το οποίο δόθηκε από το Ανώτατο Συμβούλιο Άμυνας, συστάθηκε τον Ιούνιο του 2004 με σκοπό την εξασφάλιση των οικονομικών πόρων σε στήριξη των προγραμματιζόμενων μεταρρυθμίσεων του αμυντικού συστήματος. Σε ανακοίνωση, η οποία εκδόθηκε μετά τον διορισμό του, ο Τζοκσίμοβιτς υποσχέθηκε να βοηθήσει τον στρατό Σερβίας-Μαυροβουνίου να συνεχίσει την πορεία των μεταρρυθμίσεων.

Μία από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Τζοκσίμοβιτς είναι η εξασφάλιση των χρημάτων που απαιτούνται για την υλοποίηση του μεταρρυθμιστικού προγράμματος. Ένας τρόπος είναι με την πώληση των πλεοναζόντων στρατιωτικών ακινήτων. Έγιναν διάφορες εκτιμήσεις της τιμής της αγοράς – σύμφωνα με τον πρώην διευθυντή Ζιβούλοβιτς, εκτιμάται περί το 1 δις ευρώ. Συνολικά, το ταμείο διαθέτει 512 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Σερβία, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται στρατώνες, αρχηγεία διοίκησης, ξενοδοχεία, στρατιωτικά αεροδρόμια και σταθμοί ανεφοδιασμού καυσίμων. Έχει ήδη προβεί στην πώληση δέκα στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μαυροβούνιο έναντι 15 εκατ. ευρώ και τα χρήματα βρίσκονται υπό τον έλεγχο του υπουργείου Οικονομικών.

Το Νοέμβριο του 2004, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο ψήφισε Στρατηγική Εθνικής Αμύνης. Μαζί με τη Βάση για την Οργάνωση του Στρατεύματος Σερβίας-Μαυροβουνίου, η στρατηγική προσδιορίζει τους βασικούς στόχους της αμυντικής μεταρρύθμισης – ήτοι, την οικοδόμηση ενός αποτελεσματικού και οικονομικά βιώσιμου αμυντικού συστήματος και ενός επαγγελματικού και εκσυγχρονισμένου, εξοπλισμένου και εκπαιδευμένου στρατεύματος. Στις 4 Απριλίου του 2005, το υπουργείο Άμυνας επεξεργάστηκε και επικαιροποίησε τους στόχους αυτούς στη Λευκή Βίβλο, η οποία καθορίζει τον στόχο της αυξημένης δυνατότητας κοινής δράσης χάριν της συλλογικής ασφάλειας της Σερβίας-Μαυροβουνίου, με παράλληλη προαγωγή της ευθύνης και διαφάνειας.

Επί του παρόντος, εκτός από τα παραδοσιακά του καθήκοντα, ο στρατός αναλαμβάνει ρόλο και σε δύο τομείς: κίνδυνοι που αφορούν στην εσωτερική ασφάλεια και ειρηνευτικές αποστολές. Το υπουργικό συμβούλιο Σερβίας-Μαυροβουνίου στις 11 Αυγούστου 2003 ενέκρινε τη συμμετοχή μονάδων και προσωπικού του Υπουργείου Αμύνης και Ενόπλων Δυνάμεων Σερβίας-Μαυροβουνίου σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις και αποστολές των Ηνωμένων Εθνών. Στη σύσκεψη η οποία έγινε στις 8 Οκτωβρίου 2003, το Ανώτατο Συμβούλιο Άμυνας έδωσε την έγκρισή του στη συμμετοχή αυτή

Η χώρα τώρα έχει ειρηνευτικό προσωπικό σε τέσσερις χώρες και σύντομα ο αριθμός αυτός θα ανέλθει στους έξι. Τον Ιανουάριο του 2006, δόθηκε η έγκριση για τη συμμετοχή προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων Σερβίας-Μαυροβουνίου στην Πολυεθνική Ειρηνευτική Επιχείρηση των Ηνωμένων Εθνών στο Σουδάν και την Επιχείρηση Στήριξης της Ειρήνης των διεθνών Δυνάμεων Ασφαλείας στο Αφγανιστάν.