Για να βρείς τους τελευταίους φιλοσόφους του Βελιγραδίου, κάλεσε ταξί

06/02/2006

Εάν πάρεις το ταξί στο Βελιγράδι, δεν εξασφαλίζεις απλώς μια φτηνή μετακίνηση, αλλά ένα ολοκληρωμένο και αναλυτικό καρδιογράφημα πολιτικής, οικονομίας και κάθε πτυχής της σερβικής κοινωνίας. Οι ταξιτζήδες της πόλης παρέχουν τα πάντα, από πρακτικές πληροφορίες – πού να φάτε ή να διασκεδάσετε – έως μυημένες πληροφορίες για πολιτικούς και άλλες προσωπικότητες, προσθέτοντας τη δική τους ειδική χροιά ερασιτεχνικής φιλοσοφίας. Μην περιμένετε όμως να τα έχετε όλα αυτά χωρίς κάποια προσπάθεια από μέρους σας, μεταδίδει η ανταποκρίτρια των SETimes Γελένα Τούσουπ. Στο Βελιγράδι, η μετακίνηση μεταξί δεν είναι απλώς μια εμπορική συναλλαγή αλλά μια σχέση που βασίζεται σε αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Της Γελένα Τούσουπ για τους Southeast European Times, Βελιγράδι – 06/02/06

Μια γυναίκα στο Βελιγράδι καλεί ταξί.[AFP]

Εάν θέλετε να μάθετε τα πάντα για τα καυτά θέματα της Σερβίας, καλέστε ή σταματήστε ένα από τα 7,000 ταξί που κυκλοφορούν στο Βελιγράδι. Δεν θα εξασφαλίσετε απλώς μια φτηνή μετακίνηση (γύρω στα 2 ευρώ για μια διαδρομή δέκα λεπτών), αλλά ένα σύνθετο και αναλυτικό καρδιογράφημα πολιτικής, οικονομικών και κάθε πτυχής της σερβικής κοινωνίας.

Όσοι γνώρισαν τους ταξιτζήδες του Βελιγραδίου τους θεωρούν φιλόξενους, σοφούς και καλά πληροφορημένους. Αυτό που ενδεχομένως θα φαινόταν σαν μια ακόμα κουβεντούλα μπορεί να γίνει η πηγή μιας απρόσμενων, πολύτιμων πληροφοριών για έναν αριθμό θεμάτων: που μπορείς να εξαργυρώσεις συνάλλαγμα ή να φας καλά στα μέσα της νύχτας, πού μπορείς να βρεις κάτι ή κάποιον, πώς να φέρεσαι στους αστυνομικούς, πού και πότε να ψάξεις για διασκέδαση, ποια διαδρομή είναι η συντομότερη (ή η μακρύτερη).

Μπορείς να μάθεις νέα για τους πολιτικούς και άλλες γνωστές προσωπικότητες – ποιος είναι πιο δημοφιλής, τι σκαρώνει η γυναίκα του αυτές τις μέρες, εάν στοιχηματίζει στο ποδόσφαιρο, εάν άλλαξε διεύθυνση και άλλες συναφείς πληροφορίες. Ασφαλώς, δεν μπορείς να εμπιστεύεσαι ότι ακούς. Όπως κι αν έχει, αξίζει να θυμάσαι ότι όλοι όσοι είναι κάτι χρησιμοποιούν ταξί στο Βελιγράδι. Αν όχι οι ίδιοι οι πολιτικοί, οι βοηθοί τους, μέλη της οικογενείας τους, φίλοι ή γείτονες. Χάρη στις χαμηλές τιμές των ταξί, μπορεί πολλές φορές να μάθεις για ότι θες να μάθεις, σχεδόν.

Εκτός από το ρόλο τους ως μεταδότες πληροφοριών, οι οδηγοί θεωρούνται και ως οι πλέον ταλαντούχοι ερασιτέχνες φιλόσοφοι, διανέμοντας σοφίες του λαού («Δεν χάνεις ποτέ ένα ταξίδι που είναι ο προορισμός σου») και μυαλωμένες συμβουλές. Όταν είναι κακοδιάθετοι, είναι και υπέροχοι αναλυτές: τα πράγματα γενικά είναι πάντοτε «άσχημα», ή, όπως το έθεσαν οι πλέον αισιόδοξοι, «θα μπορούσαν να ήταν και χειρότερα». Οι περισσότεροι δεν ψηφίζουν, απογοητευμένοι από τα πρώην ινδάλματά τους και θεωρούν την πολιτική ως βρώμικη δουλειά.

Την περίοδο μετά τον Μιλόσεβιτς, έστρεψαν την προσοχή τους από την πολιτική σε ζωτικά θέματα της καθημερινότητας – τη μεταβατική περίοδο, τους μισθούς, τους φόρους, τις πιστώσεις, τα επιτόκια, τις τιμές, τις πολιτικές του δήμου και ούτω καθεξής. Συχνά έχουν απαντήσεις στα πιο δυσεπίλυτα προβλήματα της Σερβίας. «Η μόνη λύση για τη χώρα αυτή είναι οι νέοι να «καταδώσουν» την κυβέρνηση, να τους πετάξουν από το κτίριο και να καλέσουν τους ‘μη καλομαθημένους’ να επιστρέψουν από το εξωτερικό και να στρώσουν τη χώρα αυτή», λέει ένας ηλικιωμένος ταξιτζής.

Τα τελευταία χρόνια, λένε ορισμένοι, οι ταξιτζήδες έγιναν λιγότερο ομιλητικοί από ότι ήταν. Ίσως αυτό να αντανακλά τις αλλαγές στη Σερβία, τη μετάθεση προς τις Δυτικές αξίες και την απώλεια της χαριτωμένης χροιάς των Βαλκανίων. [AFP]

Κάποιος άλλος εκφράζει μια πιο ακραία θέση: «Όλοι οι νέοι που έχουν μείνει ακόμα εδώ θα πρέπει να φύγουν από αυτή τη διεφθαρμένη χώρα»

Δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο οι πελάτες ψυχαγωγούνται με γραφικές ιστορίες από τους «καλύτερους καιρούς» της κομμουνιστικής εποχής, την οποία η ταξιτζήδες τείνουν να αναθυμούνται με αξιοπρέπεια και θλίψη. Τότε, λίγοι από αυτούς ήταν ταξιτζήδες. Οι περισσότεροι είχαν κάποια άλλη σταθερή δουλειά στον τομέα της παραγωγής, των πωλήσεων ή των υπηρεσιών. Η δουλειά, θα σου πουν, δεν ήταν σκληρή και «όλα ήταν εφικτά – διακοπές, αυτοκίνητα, διαμερίσματα, ρούχα από την Ιταλία». Μεταξύ τους υπάρχουν ορισμένοι με δοκτορά, κορυφαίοι βιολονίστες που πριν έπαιζαν στη Φιλαρμονική του Βελιγραδίου, πρώην επαγγελματίες ορειβάτες. Η τύχη τους οδήγησε σε παράξενα μονοπάτια και τα θέματα που συζητούν δεν έχουν τέλος.

Εδώ όμως χρειάζεται να ειπωθεί και τούτο. Κανείς δεν αποκτά αυτομάτως το δικαίωμα στην τεχνογνωσία του ταξιτζή, ακόμη κι αν εσύ είσαι αυτός που πληρώνεις τη διαδρομή. Θα πρέπει να δημιουργηθεί μια αμοιβαία εμπιστοσύνη. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλοί άνθρωποι γρήγορα επιλέγουν τον «δικό» τους ταξιτζή – έναν τακτικό ταξιτζή που παίρνουν πάντα. Εάν γνωριστείτε καλά, όλα είναι πιθανά. Την πρώτη φορά που μπείτε όμως στο ταξί, μην εκπλαγείτε ή απογοητευθείτε εάν σας αντιμετωπίσουν με σιωπή. Αν είστε γυναίκα, βοηθά ένα χαμόγελο και να συμπεριφέρεστε σαν άπειρη, ειλικρινής όμως. Για έναν άντρα, ένα ή δύο αστειάκια, για να σπάσει ο πάγος, είναι μια καλή αρχή. Και μην ξεχνάτε το… φιλοδώρημα.

Τα τελευταία χρόνια, λένε ορισμένοι, οι ταξιτζήδες είναι λιγότερο ομιλητικοί από ότι ήσαν πριν. Ίσως αυτό να αντανακλά τις αλλαγές στη Σερβία, τη μετάθεση προς τις Δυτικές αξίες και την απώλεια της χαριτωμένης χροιάς των Βαλκανίων. Τα χρόνια του Μιλόσεβιτς, οι σέρβοι ένοιωθαν ότι είχαν ένα κοινό πρόβλημα, που όλοι συζητούσαν χωρίς τέλος. Τις μέρες μας, η αίσθηση του κυρίαρχου θέματος έχει χαθεί και μαζί του και η αίσθηση του κοινού. Οι άνθρωποι εξαρτώνται μόνο από τον εαυτό τους.

Από μια πρακτικότερη σκοπιά, υπάρχουν ορισμένοι κανόνες που θα πρέπει πάντα να θυμούνται οι επισκέπτες στο Βελιγράδι. Μην πάρετε ποτέ ένα από τα ταξί που περιμένουν στο αεροδρόμιο, το σταθμό του τρένου ή του λεωφορείου – είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα σας ‘κλέψουν’. Καλύτερα να καλέσετε ταξί, έτσι μπορείτε να είστε βέβαιοι ότι είναι επαγγελματίες και θα σας κάνουν κι έκπτωση.

Εάν νομίζετε ότι σας χρέωσαν πολλά, ζητήστε απόδειξη και κρατήστε τον αριθμό του ταξί. Καλέστε μετά το συνδικάτο του. Να θυμάστε, όμως, ότι οι ταξιτζήδες είναι δεμένοι μεταξύ τους. Μη διανοηθείτε να αρχίσετε τη φασαρία ή να απειλήσετε τον ταξιτζή. Σε λιγότερο από ένα λεπτό, άλλοι οδηγοί θα τρέξουν σε βοήθειά του.

Όταν καλείτε ταξί, μπορείτε πάντα να ζητάτε για ένα μη καπνιστή ή καπνιστή, ή κάποιον οδηγό που μιλάει αγγλικά. Τέλος, βεβαιωθείτε εάν το ταξί διαθέτει μετρητή.