Ρουμανική οικονομία: Τι πρέπει να προσέξει το 2006

23/01/2006

Η Ρουμανία αντιμετωπίζει αριθμό πιεστικών προκλήσεων εφέτος. Καθώς οι συνθήκες της αγοράς συγκλίνουν προς αυτές της ΕΕ, οι τοπικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σκληρότερο ανταγωνισμό. Αυτό, με τη σειρά του, οδήγησε σε μικρότερη ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής και του ΑΕΠ. Η οικονομία επλήγη κι αυτή από τις έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες που έλαβαν χώρα πέρυσι καθώς και από την αύξηση του κόστους ενέργειας. Το διεθνές κλίμα, εν τω μεταξύ, χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα με την οικονομική στασιμότητα της Ευρώπης και την άνοδο των ασιατικών οικονομιών να οδηγούν την αλλαγή προς τον προστατευτισμό. Οι πολιτικοί και επιχειρηματικοί ηγέτες της Ρουμανίας, συνεπώς, έχουν να αντιπαρέλθουν πολλά καθώς επιδιώκουν να αποδείξουν τις δεσμεύσεις της χώρας έναντι της ΕΕ και να την οδηγήσουν προς την αναμενόμενη είσοδό της στην κοινότητα.

Του Ντανιέλ Νταιάνου για τους Southeast European Times, Βουκουρέστι – 23/01/06

Όσο περισσότερο συγκλίνουν οι συνθήκες της εγχώριας αγοράς προς αυτές της ΕΕ, τόσο πιο σκληρό θα είναι για πολλές εταιρείες της χώρας να συμμορφωθούν με τους νέους όρους του ανταγωνισμού.

Η πρόβλεψη των επιδόσεων της ρουμανικής οικονομίας για το 2006 εγκυμονεί κινδύνους. Μπορούμε όμως να πούμε με σιγουριά ότι οι προοπτικές της εξαρτώνται από έναν αριθμό συγκεκριμένων θεμάτων. Μεταξύ δε αυτών είναι και η δυνατότητα της εγχώριας οικονομίας να προσαρμοστεί στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

Η αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής ήταν σημαντικά μικρότερη το 2005 από ότι κατά το προηγούμενο έτος. Κατά τους εννέα πρώτους μήνες, η αύξηση ανέρχονταν μόνο στο 2 τοις εκατό ενώ το ΑΕΠ του έτους πιθανόν να μην ξεπεράσει το 4 τοις εκατό. Τα μη εντυπωσιακά αυτά στοιχεία οφείλονται κατά ένα μέρος στις έντονες βροχοπτώσεις και τις πλημμύρες που έπληξαν ένα μεγάλο τμήμα της χώρας. Παράλληλα, η ρουμανική βιομηχανία – ιδιαίτερα ορισμένοι τομείς – επλήγη από τη μεγάλη υπερτίμηση του εθνικού νομίσματος, την αύξηση των ενεργειακών δασμών, περικοπές χρηματοδοτήσεων και σκληρότερο ανταγωνισμό.

Σε γενικές γραμμές, όσο περισσότερο συγκλίνουν οι συνθήκες της εγχώριας αγοράς προς αυτές της ΕΕ, τόσο πιο σκληρό θα είναι για πολλές εταιρείες της χώρας να συμμορφωθούν με τους νέους όρους του ανταγωνισμού. Αυτό αντανακλάται στη χαμηλότερη παραγωγή και το ΑΕΠ. Πώς θα τα πάνε οι εγχώριες επιχειρήσεις κατά την προσεχή περίοδο; Ή, να το θέσουμε διαφορετικά, η βιομηχανική παραγωγή έπιασε «πάτο» ή μήπως η προσαρμογή προς τα κάτω, συνοδευόμενη από τα συναφή της οδυνηρά κόστη, θα συνεχιστεί για κάμποσο ακόμα;

Η οικονομία επλήγη από τις περσινές έντονες βροχοπτώσεις και τις πλημμύρες. [AFP]

Εάν δεν έχει πιάσει ακόμα πυθμένα, ενδεχομένως να δούμε τους αριθμούς να χειροτερεύουν κατά τους προσεχείς μήνες. Εάν έχει κατασταλάξει, ο ρυθμός ανάπτυξης της βιομηχανικής παραγωγής μπορεί να αυξηθεί κατά το 2006, αν και δεν θα υπάρχουν ενδείξεις μέχρι το δεύτερο τρίμηνο. Μια ταχύτερη απορρόφηση των κραδασμών θα βοηθούσε το ΑΕΠ να ανακτήσει. Μια καλύτερη συγκομιδή θα βοηθούσε την ανάκαμψη σημαντικά – η φετινή συγκομιδή έπεσε κατά ένα απερίγραπτο 12 τοις εκατό σε σχέση με το 2004. Ωστόσο, δεν δικαιολογείται και η μεγάλη αισιοδοξία, αν ληφθεί υπόψη ότι η αύξηση της παραγωγικότητας δεν εντυπωσίασε σχετικά το 2005.

Το έλλειμμα των εμπορικών συναλλαγών συνέχισε να αυξάνει ραγδαία και το σημερινό έλλειμμα μπορεί να ξεπέρασε το 2005 το 9 τοις εκατό του ΑΕΠ. Δοθείσης της σημαντικής επιβράδυνσης του ΑΕΠ και της βιομηχανικής παραγωγής, γεννάται ένα ερώτημα που ζητά απάντηση: μπορούν να διατηρηθούν τέτοια εξωτερικά ελλείμματα; Στην πραγματικότητα, υπάρχουν αρκετές πλευρές που σχετίζονται με την αύξηση των εξωτερικών ελλειμμάτων, που χρειάζεται να αποσαφηνιστούν. Η μη εντυπωσιακή αύξηση της παραγωγικότητας της οικονομίας κατά το τρέχον έτος φαίνεται να επιβεβαιώνει το δυσάρεστο συναίσθημα που διατύπωσα σε ένα άρθρο πριν από μερικά χρόνια σχετικά με τη μεγάλη πρόκληση της ανταγωνιστικότητας. Η οικονομία πρέπει κατά κάποιον τρόπο να τα καταφέρει με την απότομη ανατίμηση της τιμής του συναλλάγματος που προέκυψε από την μεγάλη εισροή χρήματος από ρουμάνους που εργάζονται στο εξωτερικό καθώς και άλλες εισροές κεφαλαίων που προσέλκυσε η προοπτική ένταξης της Ρουμανίας στην ΕΕ (η καλούμενη «αρρώστια της γυναίκας»).

Θα ισχυρίζονταν ορισμένοι ότι τα εξωτερικά ελλείμματα δεν προβληματίζουν, λαμβάνοντας υπόψη τη «φυσιολογική» αύξηση των τραπεζικών πιστώσεων και την ύπαρξη ξένου κεφαλαίου στον τραπεζιτικό τομέα, που υποθετικά μεταφράζεται σε αξιόπιστες μακροπρόθεσμες πιστώσεις. Τα επιχειρήματα αυτά όμως έχουν και περιορισμούς. Στην πραγματική οικονομία δεν υπάρχει μονόδρομος, οι οδυνηρές διορθωτικές κινήσεις είναι αναπόφευκτες αφής στιγμής τα ελλείμματα υπερβούν ένα ορισμένο κατώφλι. Σε περίπτωση που συνέβηκε μια τέτοια διορθωτική κίνηση, θα οδηγούσε σε σοβαρή υποτίμηση της τιμής του συναλλάγματος που θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Η πραγματική δοκιμασία του νέου καθεστώτος νομισματικής πολιτικής της Εθνικής Τραπέζης, ήτοι εστίαση στον πληθωρισμό, θα έρθει κατά το τρέχον έτος. [NBR]

Όσον αφορά το νέο καθεστώς νομισματικής πολιτικής της Εθνικής Τραπέζης της Ρουμανίας. Ήτοι η εστίαση στον πληθωρισμό, η πραγματική δοκιμασία θα έρθει κατά το τρέχον έτος. Οι τελευταίοι τέσσερις μήνες του 2005, κατά τη διάρκεια των οποίων τέθηκε ως στόχος ο πληθωρισμός, δεν παρέχουν καταληκτικά αποτελέσματα και ίσως θα ήταν καλύτερο να μετατεθεί η εφαρμογή του για ορισμένο χρόνο. Η δοκιμασία θα έχει μεγάλες απαιτήσεις καθότι οι συνθήκες είναι ιδιάζουσες. Σχεδόν το ήμισυ του παρεχόμενου χρήματος διαφεύγει από τον έλεγχο της Εθνικής Τραπέζης της Ρουμανίας (λόγω του ότι οι συναλλαγές γίνονται σε ευρώ και δολάρια), η διαφορά των επιτοκίων εξακολουθεί να είναι μεγάλη ενώ η ραγδαία αύξηση των τραπεζικών πιστώσεων και της απελευθέρωσης του κεφαλαίου έχει διαβρώσει τη δυνατότητα της Εθνικής Τραπέζης Ρουμανίας να ελέγξει την παροχή χρήματος. Ο στόχος του 5 τοις εκατό για τον πληθωρισμό το 2006 είναι υπέρ το δέον αισιόδοξος, ένα 6 έως 6,5 τοις εκατό θα ήταν πιο λογικό λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των δασμών φυσικού αερίου και τις υποκείμενες πληθωριστικές προσδοκίες. Ο στόχος πέρσι ξέφυγε κατά πολύ – ο πληθωρισμός ενδεχομένως να ήταν στο 8,7 τοις εκατό έως 8,8 τοις εκατό το 2005 σε σύγκριση με τον αρχικό στόχο του 6 τοις εκατό, πριν από την εφαρμογή του ενιαίου φόρου.

Αν και ο κρατικός προϋπολογισμός προβλέπει έλλειμμα της τάξης του 0,5 τοις εκατό για το 2006, ορισμένες από τις βασικές προϋποθέσεις στις οποίες στηρίζεται είναι αμφισβητήσιμες – ιδιαίτερα αυτές που σχετίζονται με το ΑΕΠ και τον πληθωρισμό. Μια διορθωτική παρέμβαση στον προϋπολογισμό θα έπρεπε να επανεξετάσει τις προϋποθέσεις αυτές. Κατά το επόμενο έτος, θα πρέπει να υπάρξει αυστηρή εφαρμογή του προϋπολογισμού. Παράλληλα, θα πρέπει να αυξηθεί η χρηματοδότηση έργων υποδομής και ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην αύξηση της δυνατότητας απορρόφησης ευρωπαϊκών κονδυλίων. Η επαρκής διαχείριση των βασικών θεμάτων έχει τη δυνατότητα να βελτιώσει την επενδυτική διαβάθμιση της Ρουμανίας.

Το διεθνές περιβάλλον, εν τω μεταξύ, βρίσκεται κάτω από την ισχυρή επίδραση μιας μεγάλης αβεβαιότητας, η ρίζα της οποίας βρίσκεται στις παγκόσμιες ανισορροπίες και τις οικονομικές επιπτώσεις διαφόρων γεωπολιτικών συγκρούσεων. Η οικονομική στασιμότητα στην Ευρώπη κι αλλού καθώς και η άνοδος της Κίνας και των άλλων ασιατικών οικονομιών προτρέπει τις χώρες να καταφύγουν στον προστατευτισμό ως μέσο προστασίας των εγχώριων αγορών (Το πάγωμα των εμπορικών συνομιλιών του Ντόχα μιλά από μόνο του). Η τιμή βασικών αγαθών και του πετρελαίου θα εξακολουθήσει να επηρεάζεται από την άνοδο των ασιατικών οικονομιών. Η κατάσταση αυτή θα επηρεάσει τη ρουμανική οικονομία αν και στηρίζεται κατά ένα μεγάλο μέρος στις ευρωπαϊκές αγορές.

Τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, η Ρουμανία θα πρέπει να αποδείξει τις δεσμεύσεις της έναντι της ΕΕ, όσο καλύτερα πάμε, τόσο μεγαλύτερες και οι ευκαιρίες να μπούμε στην κοινότητα. Οι πολιτικοί και επιχειρηματικοί ηγέτες της Ρουμανίας έχουν την ευθύνη προσδιορισμού των εθνικών συμφερόντων καλύτερα και με σταθερές προθέσεις. Η ΕΕ έχει τα δικά της συγκεκριμένα υπερεθνικά συμφέροντα, αλλά αποτελείται και από ένα πλέγμα εθνικών συμφερόντων που συχνά αντικρούονται. Η πραγματικότητα αυτή θέτει αρκετές προκλήσεις στις εθνικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η αδυναμία να αντεπεξέλθουμε στις προκλήσεις αυτές, ωστόσο, μπορεί να συνοδεύεται από το τίμημα επιβράδυνσης της ένταξης στην ΕΕ εξαιτίας του όρου ασφαλείας. Διακυβεύονται πολλά κατά το 2006.