Τάντιτς ή Νίκολιτς -- Ευρώπη ή Απομόνωση;

24/06/2004

Οι επαναληπτικές προεδρικές εκλογές της Σερβίας την Κυριακή (27 Ιουνίου) είναι το σημαντικότερο πολιτικό γεγονός της χώρας από την ανατροπή του καθεστώτος Μιλόσεβιτς στις 5 Οκτωβρίου του 2000.

Από τον Ντούσαν Κοσάνοβιτς για την Southeast European Times στο Βελιγράδι - 24/06/04

Υποστηρικτής του Μπόρις Τάντιτς κρατά σημαίες κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του συγκέντρωσης στο Βελιγράδι την Τετάρτη (23 Ιουνίου). Ο Τάντιτς θα αναμετρηθεί στις επαναληπτικές προεδρικές εκλογές της Κυριακής με τον Τόμισλαβ Νίκολιτς. [AFP]

Η Σερβία είναι χωρίς αρχηγό κράτους από το 2002, όταν έληξε η προεδρική θητεία του Μίλαν Μιλουτίνοβιτς. Μετά από τρεις αποτυχημένες προεδρικές εκλογές λόγω χαμηλής προσέλευσης ψηφοφόρων, οι νομοθέτες τροποποίησαν την εκλογική νομοθεσία, εξαλείφοντας το όριο του 50 τοις εκατό. Δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι η Σερβία θα έχει νέο πρόεδρο από την Κυριακή (27 Ιουνίου). Η επιλογή είναι μεταξύ του υποψηφίου του υπέρ-Ευρωπαϊκού μπλοκ, Μπόρις Τάντιτς, και του υπερεθνικιστή Τόμισλαβ Νίκολιτς.

Η υποστήριξη της ΕΕ είναι σημαντικό προτέρημα για τον Τάντιτς. Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις Βρυξέλλες νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, συναντήθηκε με Ευρωπαίους ηγέτες. «Η ΕΕ είναι η πορεία και η μοίρα της Σερβίας», δήλωσε ο Επίτροπος της ΕΕ Κρις Πάτεν μετά από συνεδρίασή του με τον Τάντιτς. Ο αρχηγός εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Χαβιέ Σολάνα, εν τω μεταξύ, δήλωσε ότι η Ευρώπη ελπίζει πως η Σερβία θα ενταχθεί το συντομότερο δυνατό και ότι η Ένωση είναι έτοιμη να λάβει μέτρα για να επισπεύσει τη διαδικασία.

«Η Σερβία χρειάζεται ένα πρόεδρο, ο οποίος θα είναι καλός φίλος της ΕΕ και ο οποίος θα είναι φίλος μεταξύ φίλων, καθώς ο μελλοντικός πρόεδρος θα αυξήσει δραματικά τις ελπίδες της Σερβίας για ένταξη στην ΕΕ», δήλωσε ο Σολάνα.

Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της Σερβίας, Βουκ Ντράσκοβιτς, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανησυχούν υπερβολικά για το ενδεχόμενο αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής. «Κανένας στην Ευρώπη δεν επιθυμεί τη Σερβία-Μαυροβούνιο να παραμείνει εκτός της Ευρω-Ατλαντικής ενσωμάτωσης. Δεν επιθυμούν αυτό το κενό μεταξύ Σλοβενίας και Θεσσαλονίκης, Ελλάδα. Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να συμπληρωθεί αυτό το κενό με Ευρωπαϊκή ποιότητα ζωής», αναφέρει ο Ντράσκοβιτς.

Οι ερευνητές δημοσκοπήσεων συμφωνούν ότι η διαφορά θα είναι μικρή, και ότι η προσέλευση των ψηφοφόρων θα είναι καθοριστική. Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο περισσότερες ελπίδες θα έχει ο Τάντιτς να εκλεγεί, αναφέρουν οι δημοσκόποι. Στον πρώτο γύρο ψήφισαν περισσότερα από 3 εκατομμύρια άτομα, όμως αυτός ο αριθμός αναμένεται να μειωθεί στις επαναληπτικές εκλογές. Ο Νίκολιτς προηγήθηκε με 100.000 ψήφους στον πρώτο γύρο, όμως όλοι οι υπόλοιποι υποψήφιοι έχουν από τότε δεσμεύσει την υποστήριξή τους στον Τάντιτς, μεταξύ των οποίων και ο μεγιστάνας Μπογκολιούμπ Κάριτς.

Η έντονη εκλογική εκστρατεία ολοκληρώθηκε την Τετάρτη όταν συναντήθηκαν οι υποψήφιοι σε ντιμπέιτ που μεταδόθηκε στην κρατική τηλεόραση, και το οποίο είχε πρωτοφανή τηλεθέαση. Ενώ ο Τάντιτς έμεινε πιστός στα χαρακτηριστικά του μηνύματα, τονίζοντας την ανάγκη για ενσωμάτωση, ο Νίκολιτς προσπάθησε να υπερνικήσει την εικόνα του εξτρεμιστή, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως συνήγορο του περιφερειακού αφοπλισμού -- δανείστηκε επίσης την οικονομική ρητορική του Κάριτς.

Κοινή δημοσκόπηση που διεξήχθη από την καθημερινή εφημερίδα Politika και την εταιρεία Faktor Plus Agency δείχνει ότι ο Τάντιτς θα λάβει το 53,6 τοις εκατό των ψήφων, ενώ ο Νίκολιτς το 46,4 τοις εκατό. Σε προηγούμενες αναμετρήσεις, ωστόσο, οι υπερεθνικιστές εξέπληξαν τους δημοσκόπους και ο Νίκολιτς έχει το πλεονέκτημα μιας πειθαρχημένης εκλογικής περιφέρειας. ΜΚΟ διεξάγουν εκστρατείες με σκοπό την ενίσχυση της προσέλευσης. «Εάν μείνετε στο σπίτι σας, θα παραμείνετε εκεί για τα επόμενα δέκα χρόνια -- καθώς δεν θα μπορείτε να πάτε πουθενά», προειδοποιεί ένα σλόγκαν.

Αναλυτές έχουν σκιαγραφήσει την έκβαση και των δύο εκλογικών σεναρίων με αυτό τον τρόπο: εάν νικήσει ο Νίκολιτς, η Σερβία θα αποστείλει αρνητικό μήνυμα στην ΕΕ, η κυβέρνηση θα αποσταθεροποιηθεί περαιτέρω, το νέο σύνταγμα θα είναι πιο δύσκολο να υιοθετηθεί, οι σχέσεις με το Μαυροβούνιο θα χειροτερέψουν και οι ξένες επενδύσεις θα παρουσιάσουν ύφεση. Εάν νικήσει ο Τάντιτς θα υπάρξει πιθανότατα συμβίωση με την υπάρχουσα κυβέρνηση, αν και πιθανότατα όχι μετά τα τέλη του 2004. Θα αποπειραθεί υιοθέτηση νέου συντάγματος. Κάποια στιγμή, θα επακολουθήσει άλλος ένας γύρος έκτακτων κοινοβουλευτικών εκλογών.