Κροάτης δημοσιογράφος κατακτά βραβείο για την προώθηση της κατανόησης

18/11/2002

<FONT size="1" color="gray" face="verdana"> Τον περασμένο μήνα, ο SEEMO απένειμε το πρώτο του βραβείο: το "Βραβείο του Δόκτορα Έρχαρντ Μπούσεκ-SEEMO για την Καλύτερη Κατανόηση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη" στον κροάτη δημοσιογράφο Ντένις Λάτιν. [mediawatch.ljudmila.org] [mediawatch.ljudmila.org]</font><br><br> Το να είναι κανείς δημοσιογράφος στα Βαλκάνια μπορεί ενίοτε να είναι δύσκολο. Ένας καλός δημοσιογράφος θα πρέπει να είναι πάντοτε εντελώς αντικειμενικός. Αλλά αυτό δεν είναι πάντα εύκολο όταν τα άρθρα σου επαναφέρουν οδυνηρές αναμνήσεις εθνικών συγκρούσεων ή θίγουν την εξουσία των πολιτικών και των αφεντικών της μαφίας

Της Λιζ Μπάρετ για την Balkan Times - 18/11/02

Το να είναι κανείς δημοσιογράφος στα Βαλκάνια μπορεί ενίοτε να είναι δύσκολο. Ένας καλός δημοσιογράφος θα πρέπει να είναι πάντοτε εντελώς αντικειμενικός και θα πρέπει να περνά από όλες τις πλευρές της συστηματικής έρευνας. Αυτό δεν είναι εύκολο, όταν τα άρθρα σου επαναφέρουν οδυνηρές αναμνήσεις πρόσφατων εθνικών συγκρούσεων ή θίγουν τα κυκλώματα της εξουσίας των μεγαλοπαραγόντων και των πολιτικών. Εν τούτοις χιλιάδες δημοσιογράφοι στα Βαλκάνια ξεπερνούν αυτά τα διλήμματα και αντιμετωπίζουν με γενναιότητα τις συνέπειες της αντικειμενικής δημοσιογραφίας τους.

Τώρα, ένας νέος οργανισμός, ο Οργανισμός των Μέσων Ενημέρωσης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (SEEMO), αποφάσισε να αναγνωρίσει τις προσπάθειές τους. Τον περασμένο μήνα, ο SEEMO απένειμε το πρώτο του βραβείο: το "Βραβείο του Δόκτορα Έρχαρντ Μπούσεκ-SEEMO για την Καλύτερη Κατανόηση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη." Αφού εξετάστηκαν πάνω από 400 προτεινόμενοι, μια κριτική επιτροπή επαγγελματιών από το χώρο των μέσων ενημέρωσης από την περιοχή επέλεξε τον κροάτη τηλεοπτικό παρουσιαστή Ντένις Λατίν ως φετινό νικητή.

Η τηλεοπτική εκπομπή του Λάτιν, Latinica, φημίζεται για το ότι απασχολείται με αντιφατικά ζητήματα, είτε είναι η ξενοφοβία, η επιστροφή των προσφύγων είτε είναι η αποκατάσταση των σχέσεων μεταξύ Κροατών και Σέρβων. Σε μια πρόσφατη εκπομπή, έθεσε το ερώτημα: "Θα πρέπει σέρβοι τουρίστες να φιλοξενούνται στις ακτές της Αδριατικής στήν Κροατίας;"

Το θέμα έθιξε μια ευαίσθητη χορδή του κοινού. Στην πρώην Γιουγκοσλαβία, Σέρβοι και Κροάτες παραθέριζαν από κοινού στις ακτές της Κροατίας. Και οι δύο πλευρές είναι περήφανες για τη μακριά φυσική ακτή τους και για τα εκατοντάδες ειδυλλιακά νησιά. Αλλά από τον πόλεμο του 1991-1995 στην Κροατία, ελάχιστοι Σέρβοι έχουν κάνει τις καλοκαιρινές τους διακοπές στα παλιά αγαπημένα τους στέκια.

Μόνο το τελευταίο διάστημα, που η Σερβία ανοίγει προς τη Δύση και μερικοί Σέρβοι βρίσκουν τα χρήματα για να ταξιδέψουν, φαίνεται να έχουν αρχίσει να αποτελούν και πάλι επιλογή τα μπάνια στα κρυστάλλινα γαλάζια νερά της Κροατίας. Και πολλοί Σέρβοι που κάνουν τελικά το ταξίδι έχουν αντιμετωπίσει εχθρικότητα, πράγμα που μπορεί να μην αποτελεί έκπληξη, δεδομένου ότι τμήματα των Δαλματικών ακτών υπήρξαν πεδία σκληρών συγκρούσεων.

Ο Λάτιν αποφάσισε να αντιμετωπίσει κατά μέτωπον το ζήτημα. Έφερε και τις δύο πλευρές στο στούντιό του: μετριοπαθείς, οι οποίοι υποστήριζαν ότι είναι καιρός να επικρατήσει ειρήνη μεταξύ Σέρβων και Κροατών, και ακροδεξιούς, οι οποίοι ήθελαν να εμποδίσουν τους Σέρβους από το να πατήσουν το πόδι τους σε κροατικό έδαφος. Οι εντάσεις μεταξύ των δύο ομάδων χτύπησαν κόκκινο, αλλά το γενικό μήνυμα ήταν ότι είναι καιρός για συμφιλίωση.

Ο Όλιβερ Βούγιοβιτς, ο γενικός γραμματέας του SEEMO, λέει ότι η κριτική επιτροπή εντυπωσιάστηκε με την προθυμία του Λάτιν να καλύπτει τέτοια ευαίσθητα ζητήματα, θέματα για τα οποία αδιαφορεί μεγάλο μέρος των υπολοίπων κροατικών μέσων ενημέρωσης. Αλλά ο Λάτιν είναι μόνο ένας μεταξύ πολλών δημοσιογράφων που βοηθά στην προώθηση της καλύτερης κατανόησης μεταξύ των λαών των Βαλκανίων. Ο SEEMO έλαβε πάνω από 400 προτάσεις και, "η κριτική επιτροπή έπρεπε να καταβάλλει σκληρή προσπάθεια για να λάβει μια απόφαση," λέει ο Βούγιοβιτς. Στην περίπτωση του κυρίου Λάτιν, ένας ευνοϊκός για αυτόν παράγοντας ήταν ότι απασχολεί αρκετούς άλλους δημοσιογράφους που ήταν επίσης προτεινόμενοι. Έχει ένα πολύ καλό επιτελείο που εργάζεται για αυτόν."

<table border="0" align="right" width="216" height="48"> <tr> <td><img src="../../images/photos/seemo.jpg" align="right" width="216" height="48"></td> </tr> </table> Το νέο βραβείο, το οποίο έχει την προσωπική στήριξη του Έρχαρντ Μπούσεκ, του ειδικού συντονιστή του Συμφώνου Σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, είναι μόνο ένα μικρό μέρος των δραστηριοτήτων του SEEMO. Ο οργανισμός αναλύει επίσης το νομικό πλαίσιο στο οποίο δραστηριοποιούνται οι δημοσιογράφοι, και ασκεί πιέσεις στις εθνικές κυβερνήσεις για την εναρμόνιση των νόμων σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Ο SEEMO προτρέπει, παραδείγματος χάριν, τις κυβερνήσεις της Σερβίας και του Μαυροβουνίου να κάνουν τη δυσφήμηση αστικό -- και όχι ποινικό -- αδίκημα.

Ο SEEMO δεν έχει κανένα πρόβλημα στην προσέλκυση δημοσιότητας. Από τη στιγμή που τα μέλη του είναι όλοι κορυφαίοι επαγγελματίες από το χώρο των μέσων ενημέρωσης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όταν ο SEEMO κοινοποιεί μια γνώμη ή μια δήλωση, μπορεί να είναι βέβαιος ότι θα εισακουστεί. Αλλά ο οργανισμός προτιμά να υιοθετεί μια διπλωματική προσέγγιση, έχοντας επίγνωση ότι η έντονη παρεμβατικότητα μπορεί να πυροδοτήσει έντονες καταστάσεις.

Ο SEEMO έλαβε γνώση πρόσφατα ότι, στο Τέτοβο, στη Μακεδονία, ένα αλβανόφωνο πολιτικό κόμμα απαγόρευσε σε έναν τοπικό σλαβομακεδονικό τηλεοπτικό σταθμό να παραστεί στη συνέντευξη Τύπου του. Ο Βούγιοβιτς αντέδρασε επικοινωνώντας με τον αρχηγό του κόμματος, και διατρανώνοντάς του τη σημασία της παραχώρησης ανοιχτών προς όλους συνεντεύξεων Τύπου. Ο αρχηγός του κόμματος απάντησε θετικά: υποσχέθηκε αμέσως ότι η απαγόρευση δεν θα επιβληθεί ξανά, και απολογήθηκε επισήμως στον τηλεοπτικό σταθμό.

Ο SEEMO επιδιώκει επίσης να παρέχει υποστήριξη σε δημοσιογράφους των οποίων η προσωπική ασφάλεια τίθεται σε κίνδυνο. "Το προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι ποικίλουν από χώρα σε χώρα," είπε ο Βούγιοβιτς, "αλλά το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα σε ολόκληρη την περιοχή είναι η μαφία και τα άτομα που έχουν διασυνδέσεις με τη μαφία."

Υπάρχουν ωστόσο όρια σε αυτά που μπορεί να πετύχει ο SEEMO. Σε τελευταία ανάλυση, οι δημοσιογράφοι βασίζονται στην καλύτερη νομική διαφύλαξη των δικαιωμάτων τους, στην βαθύτερη γνώση του ρόλου τους ως προς την εξονυχιστική ανάλυση της κυβέρνησης, και στην υποστήριξη από την αστυνομία. Και η αστυνομία διστάζει συχνά να εμπλακεί. Τρία χρόνια μετά τη δολοφονία του σέρβου δημοσιογράφου Σλάβκο Κουρουβίγια έξω από το σπίτι του, οι δολοφόνοι του δεν έχουν ακόμη βρεθεί.

Οι δημοσιογράφοι στην περιοχή λαμβάνουν συχνά πενιχρούς μισθούς, και τα μέσα ενημέρωσης δεν έχουν αρκετούς πόρους για μια σωστή μαχητική δημοσιογραφία. Όπως είπε ο Βούγιοβιτς," . κάθε δημοσιογράφος που κάνει τη δουλειά [του] καλά πρέπει να σκέφτεται πάντα, ποια θα είναι η αντίδραση σε αυτά που γράφω; Θα αναγκαστεί η οικογένειά μου να υποστεί τις συνέπειες;