Vlada Srbije upada u greške po pitanju bankarstva?

07/08/2012

Nova vlada Srbije raspravlja o usvajanju amandmana na zakon o centralnoj banci kojima će se, kako smatraju eksperti, narušiti nezavisnost te banke.

Georgi Mitev Šantek za Southeast European Times iz Beograda -- 07/08/12

Guverner Narodne banke Srbije Dejan Šoškić podnio je u četvrtak (2. augusta) ostavku. [Reuters]

Vladajuća koalicija u parlamentu Srbije, koja se sastoji od Srpske napredne stranke (SNS) i Socijalističke partije Srbije (SPS), primorala je prošle sedmice guvernera Narodne banke Srbije Dejana Šoškića da podnese ostavku, ali će po svoj prilici za to platiti.

Vlada se sad treba suočiti s međunarodnim svijetom politike i finansija. Ekonomisti su jednoglasni u svojoj odbrani nezavisnosti centralne banke, a urgentna upozorenja stižu i iz MMF-a i Svjetske banke.

Nakon što je prvobitno odbio podnijeti ostavku, Šoškićeva pozicija ugrožena je nizom amandmana na zakon o centralnoj banci. Iako su te izmjene predstavljene kao tehničke po prirodi, one su rezultirale povećanom kontrolom parlamenta nad tom bankom.

U sred diskusije o izmjenama u parlamentu, Šoškić je u četvrtak (2. augusta) ponudio ostavku i izjavio kako članovima parlamenta koji su te amandmane iznijeli na stol želi dati šansu da ih povuku, kako bi se izbjegle, kako je on to nazvao, katastrofalne posljedice po finansijsku stabilnost zemlje.

Novi guverner bit će potpredsjednica SNS-a Jorgovanka Tabaković, što je potvrđeno indirektno u parlamentu i u izjavama koje su dali koalicioni partneri u vladi.

Akcija na sklanjanju Šoškića otpočela je prošlog mjeseca, pismom objavljenim u novinama od strane najistaknutijih biznismena zemlje, uključujući tu i Miroslava Miškovića, predsjedavajućeg najvećeg holdinga u zemlji.

Ti biznismeni pozvali su centralnu banku da objavi moratorij na otplatu kredita njihovim prezaduženim kompanijama i optužili guvernera da ne koristi sva sredstva koja su mu na raspolaganju, a posebno devizne rezerve, kako bi pomogao ekonomiji u kriznom periodu.

"Oni to nisu tražili zbog ekonomije, nego zbog svojih kompanija, koje su se nevjerovatno proširile, otkupljuju druge kompanije i sad nemaju sredstava za otplatu kredita. Moja jedina nada je da se niko neće usuditi dirati u devizne rezerve zemlje," izjavio je za SETimes Milan Knežević, predsjedavajući Udruženja malih i srednjih kompanija.

Najveće kritike s kojima se Šoškić suočio bile su vezane za pad dinara u odnosu na euro. Kurs dinara, evropske valute koja ove godine najlošije stoji, bio je u petak 119 dinara za jedan euro.

Srbija nije u mogućnosti da dobije jeftine kredite na međunarodnom tržištu i hitno joj je potreban novac za osnovne izdatke, poput isplate penzija.

"Država i centralna banka ne mogu finansijski intervenirati. Što se tiče kontrole, možete zakonom precizirati kakvu kontrolu želite, ali jedina stvarna barijera je u konzervativnoj politici profesionalaca koji sjede u bankama," izjavio je za SETimes Đorđe Dukić, bivši član Vijeća Narodne banke Srbije.

Povezani članci

Jane Armitage, regionalna koordinatorica Svjetske banke za Jugoistočnu Evropu i Centralnu Aziju, izjavila je da je zamjena guvernera usvajanjem novog zakona u parlamentu daleko od prihvaćene međunarodne prakse.

Freek Janmaat, predstavnik delegacije EU u Srbiji, izjavio je da Evropska komisija na te amandmane gleda kao na korak unazad u usklađivanju Srbije s evropskim standardima. On je rekao kako princip nezavisnosti centralne banke predstavlja ključni standard EU.

"Mi smo duboko zabrinuti," izjavio je Peter Sano, glasnogovornik Stefana Fuelea, evropskog povjerenika za proširenje i dobrosusjedsku politiku u Evropi.

Iz MMF-a su bili čak i oštriji s komentarima. Direktor Fonda za Evropu Reza Mogadam upozorio je da bi ti amandmani mogli imati "značajne implikacije" po cjelokupnu makroekonomsku stabilnost Srbije, kao i na njen program sa MMF-om.

Ovaj sadržaj je naručen za SETimes.com.