Region spor u obezbjeđivanju pristupa invalidnim licima

23/05/2012

Ljudi s fizičkim invalidnostima na Balkanu još uvijek nailaze na poteškoće u ostvarivanju jednog od temeljnih ljudskih prava.

Goran Trajkov za Southeast European Times iz Skoplja -- 23/05/12

Invalidna lica protestiraju protiv mjera štednje 13. decembra 2011. u Atini. [Reuters]

Uprkos zakonima u pojedinačnim zemljama i naporima na nivou cijelog regiona da se uveća priznatost tog problema, grupe civilnog društva i vladini zvaničnici slažu se da jugoistočna Evropa zaostaje u pružanju mogućnosti pristupa invalidnim licima.

Od Skoplja do Bukurešta, zagovornici kažu da do promjena u pomoći ljudima s fizičkim invalidnostima dolazi izuzetno sporo, a u nekim slučajevima ni zakoni o mogućnosti pristupa se ne poštuju. U nekim slučajevima, nevladine organizacije koje direktno rade s invalidima čak ne budi ni konsultirane o tome kako raditi s tom populacijom.

"Tokom [zadnjih] deset godina, uloženi su mnogi napori ... međutim nažalost, predstavnici nevladinih organizacija koje rade u toj akciji nisu čak ni pozvani na konsultacije," izjavio je za SETimes Adrian Mihalcea, predsjednik Rumunske asocijacije lica s neuromotornim invalidnostima (ANHR).

Problem je priznat i na nacionalnom i na regionalnom nivou.

"Invalidna lica u Evropskoj uniji danas se u našem društvu suočavaju s velikim brojem barijera koje ih sprečavaju u učešću na ravnopravnoj osnovi s drugim građanima," kaže se u studiji Evropskog foruma za invalidna lica objavljenoj u aprilu.

EK je 2010. odobrila desetogodišnji plan koji uključuje pristup sredstvima finansiranja iz EU, kampanje za jačanje svijesti i programe da se nacije okupe na zajednički rad, u naporu da se uklone prepreke invalidnim licima. Zemlje UN-a također su 2007. godine potpisale izjavu u kojoj priznaju prava licima s invalidnostima .

Uprkos tim planovima, osnovne usluge su van domašaja mnogima.

Dimitar, stanovnik Bitolja na jugu Makedonije, kaže da čeka još od djetinjstva na provedbu programa. Mnogi bi unaprijedili njegov život.

"Ja imam mnogo problema, jer se osjećam drugačijim od ostalih zbog činjenice da ne mogu ući tamo gdje hoću," izjavio je za SETimes Dimitar, koji nije htio davati svoje prezime zbog svog fizičkog stanja. "Svi me čudno doživljavaju. Osjećam se neugodno, tako da ne obavim svoj posao. Pošaljem rođake ili prijatelje da mi odnesu dokumente u institucije ako mi nešto treba."

Članovi albanske Asocijacije hendikepiranih lica održali su štrajk glađu kako bi izvršili pritisak sa svojim zahtjevima za bolji tretman 19. aprila 2011. u Tirani. [Reuters]

Makedonija je 2003. donijela zakon kojim se zahtijeva da sve zgrade budu pristupačne za hendikepirana lica. Međutim, skoro deceniju kasnije, napor da se na zgrade nekih ministarstava postave rampe za invalidska kolica je tek "u početnoj fazi", prema podacima ministarstva rada i socijalne politike.

Na Kosovu, predsjedavajući nevladine organizacije Handicap Kosova Gezim Abazi izjavio je za SETimes: "Formalno, postoji zadovoljavajući napredak po pitanju potreba hendikepiranih lica. Međutim u praksi, stvari su drugačije, jer nema provedbe strategije niti zakona, što me duboko uznemirava," izjavio je Abazi za SETimes.

Mnoge od vlada u regionu spore su u poduzimanju mjera korekcije.

"Vlada je nekoliko puta usvojila rješenja za prevazilaženje tih problema, i mnoge institucije poduzele su aktivnosti na izgradnji rampi i liftova za tu kategoriju građana. Međutim, nemaju ih sve institucije, tako da je vlada još uvijek opredijeljena ka prevazilaženju tih prepreka," izjavio je za SETimes Pavle Sazdov, predsjednik Međuparlamentarne grupe za prava invalidnih lica.

U periodu od 2001. do 2005. u Rumuniji je pokrenuta kampanja sa sloganom "Gradovi za sve" i proširena je na 23 pokrajine. "Kakva je situacija danas, nakon sedam godina? Skoro ista," kaže Mihalcea za SETimes.

Grčka je poduzela značajne korake ka ostvarivanju pristupnosti 2003. godine, pred Olimpijske igre u Atini. Iskorištena su sredstva za masovne radove na ostvarivanju pristupnosti u gradu. Napravljene su rampe za invalidska kolica, te postavljeni posebno osmišljeni pločnici za slijepe širom grada.

Međutim, Atina još uvijek predstavlja izuzetak.

Osim novih zgrada u većini gradova Balkana, mnoge institucije još uvijek su nepristupačne za invalidna lica -- bilo zato što se smatraju historijskim spomenicima ili zahtijevaju značajne investicije radi ugradnje novih instalacija.

Tramvajske stanice, željezničke stanice, taksiji -- svi oni i dalje su noćna mora za invalidna lica.

Povezani članci

"Nažalost, nevladine organizacije su te koje nadziru da li se primjenjuju određeni zakoni i da li se omogućava pristup invalidnim licima. Svaki drugi prijedlog da se njima unaprijedi pristupnost udario je u zid zvan 'finansijska kriza,'" kaže Mihalcea.

Evropski forum za invalidna lica kaže da je stav o tome da su u potpunosti pristupačne zgrade mnogo skuplje izmišljena.

"U stvari, izgradnja pristupačne infrastrukture ne košta ništa više nego da se izgrade one nepristupačne zgrade i da se u biti stvori dodatna vrijednost za industriju, jer izgradnja koja ispunjava zahtjeve pristupačnosti će se moći lakše prilagođavati promjenama što se tiče potreba, uključujući i starenje i nove invalidnosti svojih stanara, " kaže se u njegovom izvještaju iz marta 2012.

Svoj prilog za ovaj izvještaj dao je dopisnik Southeast European Timesa Paul Ciocoiu iz Bukurešta.

Ovaj sadržaj je naručen za SETimes.com.