Gušeći se u emisiji štetnih gasova, Srbija istražuje mogućnosti ekološki pogodnog saobraćaja

16/04/2012

Vlada, privreda i grupe civilnog društva pokreću programe u cilju rada na rješavanju problema zagađenosti.

Katica Đurović za Southeast European Times iz Beograda -- 16/04/12

Akcija "Ulice za bicikle", kojom se promovira kultura vožnje bicikla i ekološki nastrojenog saobraćaja, dobiva na popularnosti u Srbiji. [Katica Đurović/SETimes]

Ozbiljnost zagađenosti od izduvnih gasova u Srbiji dovodi do domaćih i međunarodnih napora na podsticanju upotrebe energetski efikasne tehnologije, biogoriva i vožnje biciklom, uz zapažene rezultate -- ali se svi angažirani slažu da je potrebno više.

Srbija je peti po veličini proizvođač ugljen-dioksida u Evropi, iza Albanije, Bugarske, Moldavije i Ukrajine. Međunarodni centar za kvalitet goriva stavio je Srbiju na 93. mjesto na listi 100 zemalja po emisijama CO2, zbog visoke koncentracije sumpora u gorivu, koji zagađuje više nego ostali derivati.

"Hitno je potrebno uvođenje energetski efikasnih tehnologija, kako bi se smanjila upotreba goriva barem za polovinu pređenog kilometra," izjavila je za SETimes Jovanka Arsić Karišić iz nevladine organizacije Centralnoevropski razvojni forum.

Arsić Karišić izjavila je da Srbija mora početi brže raditi na razvoju energetski efikasnog saobraćaja, također i zbog zahtjeva za pristupanje EU.

Po energetskoj politici EU, vozila bi trebala smanjiti emisiju na polovinu i udvostručiti uštedu energije.

"Procjenjuje se da bi se potrošnja goriva za nove automobile do 2030. trebala smanjiti za 50% u odnosu na 2005. godinu," izjavio je za SETimes Bojan Kovačević, zamjenik direktora Agencije za energetsku efikasnost Srbije.

Javni saobraćaj u Srbiji pravi majušne korake ka povećanoj efikasnosti. On koristi deset popularno zvanih "ekoloških" autobusa u Beogradu i šest u Novom Sadu, koji idu na čisti prirodni gas.

Te autobuse lokalno proizvodi fabrika Vulović u Kragujevcu, i proizvođač je osigurao ugovor o isporuci njih 32. Vlada će subvencionirati proizvođača, u naporu da se uskladi s politikom EU, po kojoj se do 2020. treba imati 20% vozila koja idu na prirodni gas.

Beograd planira kupiti još 280 dvostrukih i 120 autobusa obične dužine na prirodni gas, čime će se za pola smanjiti potrošnja goriva u javnom saobraćaju, kako kaže Aleksandar Antić, predsjednik gradske skupštine Beograda.

"Ovo je naš doprinos projektu čišćenja Srbije. Želimo Beograd ostaviti čišći narednoj generaciji, i zato kupujemo ekološki pogodna vozila i sadimo drveće," izjavio je Antić.

Još jedan način za smanjenje emisija gasova, kažu stručnjaci, jeste upotreba biogoriva, konkretnije biodizela. Victoria Group je jedini proizvođač biodizela u Srbiji, ali ne može prodati svoj proizvod.

"Cijena biodizela nije regulirana, ali ako se oslobodimo akciza poput drugih zemalja u regionu i u EU, biodizel se može staviti na raspolaganje," izjavila je za SETimes Jelena Mitrović, menadžer projekata kompanije Victoria Group.

Srbija ima potencijal za proizvodnju 200.000 tona biodizela, a eksperti kažu da on može predstavljati glavni izvoz budućnosti, jer je potražnja širom Evrope velika. Slovenija je pokazala interes za otkup srbijanskog biodizela.

Uslova za proizvodnju biodizela -- koji se pravi od uljane repice, soje i suncokretovog ulja -- u Srbiji ima u izobilju, s obzirom na raspoloživost usjeva i prisustvo velike naftne industrije.

Zakon o akcizama Srbije ne odnosi se na tečna goriva koja su u cjelini proizvedena od biljnih sirovina, ali se odnosi na derivate koji sadrže nizak postotak biogoriva.

Proizvođači međutim plaćaju akcize, jer biogorivo nikad nije čisto -- miješa se s benzinom i dizelom -- koji se dobivaju preradom sirove nafte na koju se već naplaćuje akciza.

"Projekcije su da će do 2020. godine udio biogoriva dobiven preradom uljanih sjemenki, soje, šećera i druge biomase na tržištu Srbije dostići 2 miliona tona," kaže Kovačević.

Tri fabrike u Hrvatskoj i jedna u Bosni i Hercegovini također proizvode biogorivo, ali je proizvodnja relativno mala, te samo u Hrvatskoj iznosi 40.000 tona. Za razliku od toga, Rumunija proizvodi 3 miliona tona.

Osim čistih tehnologija i biogoriva, civilno društvo i međunarodne organizacije podržavaju i alternativne načine prijevoza.

UNDP Srbije započeo je 2010. projekat za podršku održivom prijevozu u Beogradu, i on dobiva na popularnosti.

Povezani članci

"Sveukupni cilj projekta je da se smanje urbane emisije u Beogradu provedbom učešća biciklista u saobraćaju i obezbjeđivanjem okvira propisa za održiv razvoj javnog prijevoza u Beogradu," izjavila je za SETimes Natasa Martins, menadžer UNDP-a.

Jedno istraživanje UNDP-a iz 2010. godine pokazalo je da za prijevoz bicikl koristi samo 1% građana.

Izazov je na sebe preuzela aktivistička grupa "Ulice za bicikla". Biciklisti, kojima se sve više pridružuju prijatelji i entuzijasti, voze se po ulicama Beograda svakog zadnjeg petka u mjesecu, promovirajući potrebu za ekološki nastrojenim prijevozom.

"Biciklizam je zdrav i ne uzrokuje nikakvo zagađenje niti buku, pa je stoga to najefikasniji i najodrživiji način prijevoza u gradovima," kaže za SETimes Milan Borić, aktivista grupe "Ulice za bicikla".

Ovaj sadržaj je naručen za SETimes.com.