Velika podjela: Ban Kipru pružio ohrabrenje, ali ne i rješenje

04/02/2010

Posjeta generalnog sekretara UN-a dovela je do protesta, ali nije dovela do proboja u glomaznim pregovorima o ponovnom ujedinjenju Kipra.

Baris Yilmaz za Southeast European Times -- 04/02/10

Generalni sekretar UN-a Ban Ki-moon u posjeti turskoj zoni Nikozije, na prijelazu u ulici Ledra. [Getty Images]

Posjeta generalnog sekretara UN-a Ban Ki-moona podijeljenom ostrvu Kipru okončana je u srijedu (3. februara) pozivom liderima kiparskih Turaka i kiparskih Grka da ubrzaju svoje mirovne pregovore.

Ta posjeta je u krajnjem slučaju predstavljala skoro ništa drugo nego simboliku, što je dovelo do bojkota prijema za Bana od strane kiparskih Grka. Protestanti su se uznemirili jer je on posjetio sjedište turske vlasti na sjeveru.

"Naša neslaganja i dalje su prisutna," izjavio je lider kiparskih Turaka Mehmet Ali Talat nakon trodnevne posjete.

Ban je dodao: "Niko nema iluzija o tome [da je kiparski problem lako riješiti]. Mirovni pregovori nikad nisu takvi. Ali vrijeme je sazrelo da se pogura naprijed. Ovo je proces koji je od naroda Kipra i za narod Kipra."

Kipar je podijeljen duž granica svog grčkog i turskog stanovništva još od 1964. Talat i njegov kolega ispred kiparskih Grka -- predsjednik Dimitris Christofias -- od septembra 2008. vode direktne sastanke kako bi ispravili neslaganja. Cijeli niz neriješenih pitanja i dalje opterećuje taj proces.

U zajedničkom saopćenju, Talat i Christofias podvukli su međusobnu odlučnost da se rješenje postigne, izjavivši: "Tokom zadnje tri sedmice, mi smo radili … uglavnom na poglavlju vezanom za upravljanje zemljom i podjelu vlasti i ostvarili važan napredak."

Raste pritisak u smislu ostvarivanja proboja, jer u aprilu predstoje predsjednički izbori kod kiparskih Turaka. Talatov suparnik je sve popularniji Dervis Eroglu. Ako pobijedi Eroglu, posmatrači se pribojavaju da bi proces ponovnog ujedinjenja mogao biti izbačen iz tračnica. To bi, ako se desi, ozbiljno naškodilo evropskim procesima u Turskoj.

Pošto je uprava kiparskih Grka već članica EU, skeptici vjeruju da grčka strana koristi pregovore da bi iznudila ustupke od Turske, u zamjenu za podršku kandidaturi Ankare za EU.

Uprkos Banovom osobnom elementu i obećanju napretka -- svaka strana kaže da su sada bliže nego što su bile kad su počele, iako nemaju ništa pokazati kako bi potkrijepile tu tvrdnju -- posjeta lidera UN dovela je do vala protesta kod Kiprana.

Ban se susreo s Talatom u njegovom predsjedničkom uredu na sjeveru Kipra, koji drže Turci. Ta lokacija izazvala je proteste od strane političkih lidera kiparskih Grka, a vlada je izrazila nezadovoljstvo.

Četiri političke stranke kiparskih Grka izrazile su ogorčenost i bojkotirale prijem za Bana u hotelu Ledra Palace. Taj potez je u štampi osuđen kao "nepotrebna demonstracija nepovjerenja, koja je išla nasuprot Banovoj tvrdnji da je 'sad vrijeme za kiparsko rješenje'," kaže se u jednom analitičkom članku u listu Cyprus-Mai .

Turski kolumnista Yusuf Kanli ukazao je na taj bojkot kao na razlog za pesimizam.

"Upravo je mentalitet vodstva i političke elite kiparskih Grka taj koji sprječava rješenje na ostrvu već 45 godina," napisao je Kanli u dnevnim novostima lista Hurriyet.

Liberalni akademik i kolumnista Mensur Akgun, koji već dugo kritizira nespremnost Turske da radi ka rješenju na Kipru, sad ne vidi nikakvih izgleda.

"Ne bismo se trebali zavaravati. U kiparskim mirovnim pregovorima nema ni jednog [znaka] napretka," napisao je on u liberalnom dnevniku Referans. "Dok god kiparski Grci vjeruju da su oteli napredak Turske ka EU, nemoguće je postići pravično rješenje na Kipru."