Srbijanska vlada podijeljena u vezi s sporazumom o gasu

30/12/2008

Uprkos tome što je hvaljen kao posao stoljeća u Srbiji, energetski sporazum s Rusijom i prodaja Naftne industrije Srbije (NIS) ruskom Gazpromu dovode do velikog sporenja u Beogradu i do ozbiljnog pucanja u srbijanskoj vladi.

Igor Jovanović za Southeast European Times iz Beograda – 30/12/08

Ruski predsjednik Dmitri Medvedev (desno) rukuje se sa srbijanskim predsjednikom Borisom Tadićem 24. decembra u Kremlju. [Getty Images]

Nakon višemjesečnih pregovora i sporova, ruska gasna kompanija Gazprom kupila je 24. decembra Naftnu industriju Srbije (NIS) za 400m eura, obećavši dodatno ulaganje u tu srbijansku kompaniju od najmanje 500m eura.

Istog dana, srbijanski predsjednik Boris Tadić i njegov ruski kolega Dmitri Medvedev potpisali su političke sporazume o izgradnji gasovoda Južni tok kroz Srbiju i obnovi srbijanskog skladišta za gas u Banatskom Dvoru.

Uprkos tome što se on predstavlja kao posao stoljeća u Srbiji, energetski sporazum s Rusijom podijelio je članove srbijanske vlade, jer neke stranke smatraju da je taj sporazum štetan po njihovu zemlju.

Zamjenik premijera i lider stranke G17 Plus Mlađan Dinkić izjavio je da je Gazprom prigrabio tu naftnu kompaniju za mnogo manje nego što ona realno vrijedi, tvrdeći da je zemlja od prodaje mogla dobiti i do 800m eura. Dinkić, koji kaže da Srbija nije dobila čvrste garancije o tome da će gasovod prolaziti kroz njenu teritoriju, također je ukazao na mogućnost da se njegova stranka povuče iz vlade zbog neslaganja s partnerima iz vladajuće koalicije.

Međutim, Tadić je rekao da je pad globalne cijene nafte primjetno umanjio vrijednost naftnih kompanija, pa i vrijednost NIS-a. Tadić također smatra da dokument koji je on potpisao sa svojim ruskim kolegom predstavlja dovoljnu garanciju da će Rusi izgraditi gasovod koji bi mogao u potpunosti izmijeniti ekonomiju Srbije.

Gasovod Južni tok "krajnje je važan za te dvije zemlje, kao i za cijeli Balkan, i pretvorit će Srbiju u stratešku destinaciju za strana ulaganja i u centralnu tačku po pitanju opskrbe regiona gasom", naglasio je ministar vanjskih poslova Vuk Jeremić.

Međutim, prema tim sporazumima, neće se znati do septembra 2009. da li će se gasovod protezati kroz Srbiju. Zbog globalne ekonomske krize, neki analitičari sumnjaju da Rusi mogu uopće priuštiti gradnju Južnog toka.

"Prolazak gasovoda je vrlo pozitivna stvar za Srbiju ... Njime se jača geostrateška pozicija zemlje i on će donositi godišnje prihode ... Ako Srbija dobije gasovod, onda je to vrijedno žrtve po pitanju naftne industrije," izjavio je francuski ambasador u Beogradu Jean-Francois Terral.

Srbija također očekuje pad cijena prirodnog gasa ako Rusija bude odista izgradila gasovod Južni tok. Beograd trenutno plaća značajan iznos sredstava za dostavu prirodnog plina preko Mađarske. Ako novi gasovod bude išao kroz Srbiju, ona će ostvarivati prihode i od distribucije gasa.